Tình báo Đức vi phạm quyền tự do báo chí

Theo các tài liệu rò rỉ, Cơ quan tình báo đối ngoại Đức (BND) âm thầm theo dõi một số lớn nhà báo nước ngoài - bao gồm nhân viên hãng tin lớn như BBC, Reuters và New York Times - trong nhiều năm dài.

Nhà báo Bỉ Arnaud Zajtman, 44 tuổi, làm phóng viên tại châu Phi suốt 20 năm trong đó gồm một thập niên hoạt động ở thủ đô Kinshasa của Cộng hòa Dân chủ Congo - ban đầu cộng tác với hãng tin Anh BBC và sau đó là đài truyền hình Pháp France 24. Những câu chuyện của Zajtman tập trung vào những đứa trẻ nạn nhân chiến tranh ở Congo và những cuộc bầu cử tự do đầu tiên ở nước này từ năm 1965.

Nhà báo Bỉ Arnaud Zajtman.
Nhà báo Bỉ Arnaud Zajtman.

Tháng 9-2006, BND bắt đầu quan tâm đến công việc của Arnaud Zajtman mặc dù không có dấu hiệu nào cho thấy nhà báo này là phần tử khủng bố, buôn lậu vũ khí hay buôn ma túy. BND đưa 2 số điện thoại ở Congo của Zajtman vào bản danh sách theo dõi gọi là "những phần tử chọn lọc" của họ. Trong khi đó, Zajtman hoàn toàn không biết gì về việc điện thoại của ông bị nhân viên BND nghe lén.

Arnaud Zajtman không là nhà báo duy nhất trở thành đối tượng theo dõi của BND. Theo một số tài liệu rò rỉ mà tờ báo Đức Spiegel có được, BND giám sát ít nhất 50 số điện thoại, số fax và địa chỉ email của các phóng viên hay phòng biên tập tin tức trên khắp thế giới từ năm 1999. Ví dụ, BND giám sát hàng chục kết nối liên lạc của BBC, nhất là bộ phận World Service.

Trụ sở BND ở Berlin.
Trụ sở BND ở Berlin.

Theo tài liệu rò rỉ, BND không chỉ nghe lén điện thoại các đội ngũ phóng viên BBC hoạt động lấy tin ở Afghanistan mà còn nhắm mục tiêu vào trụ sở hãng tin ở thủ đô London nước Anh. Một số điện thoại của phóng viên tờ New York Times ở Afghanistan cũng nằm trong bản danh sách "những phần tử chọn lọc" của BND - cũng như vài số điện thoại di động và điện thoại kết nối vệ tinh của hãng tin Reuters ở Afghanistan, Pakistan và Nigeria.

Tình báo Đức cũng theo dõi tờ báo độc lập Daily News của Zimbabwe trước khi nó bị nhà độc tài Robert Mugabe nước này cấm từ năm 2003. Các số điện thoại khác nằm trong danh sách của BND thuộc về nhiều hãng tin từ Kuwait, Liban và Ấn Độ đến một loạt hiệp hội báo chí ở Nepal và Indonesia.

Susanne Koelbl.
Susanne Koelbl.

Tại nước Đức, giới nhà báo được luật pháp bảo vệ chặt chẽ chống lại sự rình mò can thiệp của chính quyền đồng thời họ có quyền từ chối ra làm chứng trước tòa án nhằm bảo mật nguồn thông tin. Luật pháp Đức cũng ngăn cấm cơ quan tình báo nội địa BfV gián điệp môi trường báo chí.

Trước thông tin về hoạt động theo dõi nhà báo một cách có hệ thống của BND, tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) chỉ trích cơ quan tình báo đã "tấn công mạnh vào quyền tự do báo chí" và đó là "sự vi phạm hiến pháp với quy mô mới". Christian Mihr, lãnh đạo chi nhánh RSF ở Đức, tuyên bố quyền tự do báo chí "không phải là quyền được chính quyền Đức hào phóng ban phát cho mà là quyền con người không thể vi phạm và cũng áp dụng đối với cả các nhà báo nước ngoài".

Hiện nay, Ủy ban điều tra Nghị viện Đức cũng bắt đầu làm việc về thông tin nhà báo nước ngoài bị BND theo dõi. Ví dụ, các thành viên ủy ban này điều tra vụ BND đọc lén email của nhà báo nữ Spiegel Susanne Koelbl trong thời gian 7 tháng của năm 2006. Tờ Spiegel cho biết Koelbl bị BND theo dõi khi bà tiếp xúc với Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Afghanistan.

Tuy nhiên, lãnh đạo BND khẳng định cơ quan này chỉ tình cờ thu thập email của Koelbl và sau đó họ đã có lời xin lỗi nữ nhà báo! Trong khi đó, người ta cho rằng hoạt động gián điệp báo chí của BND được tờ Spiegel tiết lộ hoàn toàn không phải sự tình cờ bởi vì cơ quan tình báo có trong tay bản danh sách mục tiêu rõ ràng.

Về phần mình, giới chức RSF vẫn đang lo ngại BND sẽ tiếp tục bí mật giám sát các nhà báo nước ngoài. Thậm chí, RSF còn cho rằng một luật mới kiềm chế hoạt động BND có hiệu lực từ tháng 1-2017 sẽ không làm thay đổi được cơ quan tình báo. Christian Mihr nhấn mạnh RSF đã chuẩn bị kế hoạch hợp tác với các hiệp hội nhà báo khác - dưới sự lãnh đạo của Hội Nhân quyền Đức - để chiến đấu chống lại BND.

Duy Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.