Bài học không mới từ các cuộc thập tự chinh tới những hoạt động quân sự mà phương Tây phát động chống lại thế giới Hồi giáo

Tín ngưỡng chỉ là chiêu bài

Trong thời Trung cổ, các cuộc thập tự chinh được tiến hành không phải là để bảo vệ các giá trị Cơ đốc mà chỉ đơn giản là những trận chiến để chiếm đoạt lãnh thổ và cướp bóc của cải. Và có lẽ đấy cũng đang là mục tiêu chính yếu của những hoạt động đa dạng nhiều mặt hiện nay mà phương Tây đang tiến hành chống lại các nước Hồi giáo.

Đục nước béo cò

Có thể sẽ là võ đoán nếu khẳng định ngay rằng, cái gọi là mùa xuân Arab, bắt đầu gần hai năm trước từ Tunisia và cho tới nay vẫn tiếp tục hoành hành với những xung đột đẫm máu ở không chỉ một quốc gia Hồi giáo là kết quả của một âm mưu rõ ràng từ phương Tây. Tuy nhiên, không ai có thể phủ nhận được rằng, phương Tây, dưới sự lãnh đạo của Mỹ, đang tận dụng mọi cơ hội có thể có để đẩy những mâu thuẫn nội tại ở các nước Hồi giáo đi theo hướng có lợi nhất cho những tham vọng chủ nhân ông của họ, bất chấp những hệ lụy tiêu cực có thể sẽ ngày một nguy hiểm hơn đối với cả thế giới. Ẩn đằng sau những phát ngôn hào nhoáng về tự do và dân chủ, thực ra vẫn là những toan tính vật chất…

Không ngẫu nhiên mà không ít những nhà quan sát lại muốn ôn lại những ký ức về các cuộc thập tự chinh từ thời Trung cổ khi đánh giá về những động cơ thật của phương Tây trong những hoạt động ráo riết hiện nay nhằm can thiệp vào công việc của các nước Arab, đặc biệt là ở những quốc gia không may đang dính nạn can qua, như Libya hay Syria…

Bình luận viên của tờ Resalat (Iran) ngày 22/8/2012 đã viết: “Thập tự chinh là một trong những giai đoạn quan trọng nhất của thời Trung cổ, đóng vai trò cực kỳ to lớn trong những biến đổi chính trị, kinh tế và xã hội. Hiện tượng này cùng những hệ lụy của nó có thể được nhìn nhận từ những góc độ rất khác nhau. Những cuộc thập tự chinh mà phương Tây tiến hành chống lại phương Đông trong giai đoạn cuối của thời Trung cổ mang trong mình dấu ấn của những sự kiện và điều kiện chính trị, tôn giáo và kinh tế đặc thù của thời đó…”.

Sử cũ còn mới

Rất cần nhớ lại rằng, thời Trung cổ là một giai đoạn kéo dài tới gần 10 thế kỷ trong lịch sử châu Âu, bắt đầu từ sự sụp đổ của đế quốc Tây La Mã thế kỷ V cho tới khoảng thế kỷ XIII, XIV hay XV tùy theo từng địa điểm cụ thể. Đây được coi là một thời kỳ ngàn năm tăm tối, trì trệ về trí tuệ. Trong những năm đầu của thời kỳ này còn có những bước tiến tương đối tích cực nhất định nhưng do ách thống trị của nhà thờ và sự quên lãng những kiến thức khoa học của thế giới Hy Lạp và La Mã cổ đại nên châu Âu đã bị chìm vào những tụt hậu trầm trọng.

Trong suốt giai đoạn Trung cổ đó gần như không ai đoái hoài tới việc nghiên cứu khoa học. Ở khắp châu Âu tràn ngập tình trạng mù chữ, đói nghèo và bệnh tật. Các nước châu Âu đã bị khốn đốn bởi triền miên dịch bệnh, bất ổn và hỗn loạn. Nhà thờ đã là cơ quan quyền lực duy nhất bao trùm lên mọi mặt chính trị, quân sự, xã hội và văn hóa của đời sống xã hội.

Theo bình luận viên của tờ Resalat, cũng trong giai đoạn đó ở các vùng đất ngự trị của Hồi giáo và các dân tộc Arab, đời sống trí tuệ đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Người Hồi giáo đã đạt được những thành tựu căn bản trong mọi lĩnh vực khoa học và triết học. Mức độ phát triển cao về văn hóa và văn minh của các dân tộc Hồi giáo đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự gia tăng ảnh hưởng của tri thức và thần học trong các dân tộc ở Đông Âu và vì thế, số lượng các tín đồ chuyển sang theo đạo Hồi đã không ngừng tăng. Và khi đó đã xảy ra một sự kiện rất quan trọng. Sau khi chiếm được khu vực Bắc Phi, người Hồi giáo đã có trong tay vựa lúa lớn nhất của châu Âu. Họ cũng chinh phục được những vùng quan trọng của Tây Ban Nha và nhiều nơi khác ở Đông Âu.

Chiến thắng trước Tây Ban Nha và các tín đồ Cơ đốc đã dẫn tới quá trình truyền bá kéo dài nhiều thế kỷ các giá trị văn hóa tôn giáo, kinh tế và thương mại của người Hồi giáo ở châu Âu và cũng làm nảy sinh những phản ứng cứng rắn từ phía các nhà lãnh đạo và phong kiến theo Thiên chúa giáo. Để xây dựng tiềm lực quân sự và tổ chức các đạo dân quân, họ đã dựa vào các lý tưởng và tín điều tôn giáo.

Thế là bắt đầu những cuộc thập tự chinh kéo dài tới hai trăm năm do các ông vua hám quyền lực và các lãnh chúa phong kiến tham lam khởi xướng. Mục tiêu của họ là lấy lại Tây Ban Nha và xứ Andalucia ở thời điểm đó đang nằm trong tay những người Hồi giáo. Tuy nhiên, họ đã đưa ra những khẩu hiệu tôn giáo thiêng liêng để tập hợp quần chúng. Lý do của việc này là vì đại đa số cư dân châu Âu là những tín đồ Cơ đốc và để biện minh cho chiến tranh thì phải cần tới những tô vẽ tín ngưỡng.

Để tập hợp được một đội quân khổng lồ chống lại những lực lượng Hồi giáo hùng mạnh, các ông vua, các lãnh chúa phong kiến và các thủ lĩnh Cơ đốc đã bắt tay nhau cùng tạo cho cuộc chiến với Hồi giáo một hình ảnh thánh chiến nào đó, trong khi nguyên do thực sự chỉ là cướp lại những vùng đất đã bị mất và nỗi lo sợ rằng nếu ảnh hưởng của Hồi giáo gia tăng giữa những tín đồ Cơ đốc thì sẽ dẫn tới việc sụp đổ của chính những nhà cầm quyền Thiên chúa giáo. Cảnh huống này đã dẫn tới việc các cuộc chiến tranh đó được gọi là thập tự chinh.

Các lãnh chúa phong kiến thông qua việc sở hữu đất đai đã thâu tóm được vô số những của cải cùng quyền lực, nhưng bề ngoài vẫn tỏ ra tuân phục các thủ lĩnh chính trị. Các nhà cầm quyền đã huy động được những lãnh chúa đầu sỏ vào cuộc chiến bằng cách mua chuộc và ban thưởng cho những vùng đất đai lớn hơn trước. Bằng cách này, họ đã có được nguồn kinh phí để tiến hành các hoạt động quân sự và của cải (cùng với nó là quyền lực) của các lãnh chúa cũng bị giảm đi. Chính vì thế nên các cuộc thập tự chinh nhìn bên ngoài có những tiền đề tôn giáo nhưng trong thực tế lại bị ràng buộc bởi các nguyên nhân quân sự, chính trị và kinh tế.

Những nỗ lực và sự tuyên truyền của các chức dịch trong nhà thờ, các nhà cầm quyền và các lãnh chúa phong kiến chủ trương tô vẽ các cuộc thập tự chinh như những cuộc chiến vì tín ngưỡng, đã mang lại kết quả như họ mong đợi. Những kẻ cuồng tín trong số các tín đồ Cơ đốc khi tham gia vào các cuộc thập tự chinh đã phải vượt qua những chặng đường dài tới Andalucia để đập tan những đạo quân Thổ vùng Trung Á, đánh đuổi những người Hồi giáo ra khỏi những vùng đất phía Tây và Jerusalem và bằng cách đó củng cố những cơ sở Thiên chúa giáo ở châu Âu.

Những cuộc thập tự chinh đầu tiên diễn ra trong những năm 1095-1099. Những chiến binh Cơ đốc tham gia vào các hoạt động quân sự đó đã bị chi phối bởi những động lực tôn giáo, vật chất và tài chính rất khác nhau. Nhà sử học Mỹ William Durant đã viết như sau về mục tiêu của những chiến binh Thập tự chinh: “Theo giáo điều phổ biến ở thời điểm đó, những người đầu quân ra chiến trường được giải thoát khỏi bất cứ sự trừng phạt nào vì những tội lỗi đã từng phạm phải. Những người nông dân được giải phóng khỏi nghĩa vụ thuế má, các con nợ không phải trả nợ, còn những tù nhân thì được giải phóng khỏi nhà lao. Giáo hoàng nới rộng khu vực quyền lực của mình và chuyển đổi các bản án tử hình thành phục vụ chung thân ở Palestine”.

Chính vì thế nên một bộ phận trong các đoàn quân thập tự chinh là những tù nhân, trong đó có cả những kẻ đã bị kết án tử hình, nhưng con nợ, những người ăn mày, những kẻ phiêu lưu và những kẻ muốn vươn lên những vị trí cao hơn trong xã hội và làm giàu nhiều hơn nữa. Cũng theo lời nhà sử học Durant: “Hàng nghìn những kẻ lang thang đã gia nhập lực lượng thánh chiến đông đảo này”.

Chính các nhà sử học ở phương Tây cũng đã công nhận rằng, các cuộc thập tự chinh đã mang theo mình những tai họa, những trận chém giết đẫm máu, dối gian và cướp bóc.

Tuy nhiên, có một điều quan trọng là, mặc dù những kẻ chủ mưu trong việc phát động các cuộc thập tự chinh đã rất khôn khéo thực hiện chính sách và tuyên truyền nhưng vẫn không thể nào đạt được các mục tiêu đã đặt ra. Sau hai trăm năm chém giết, cướp bóc và đổ máu, họ lại phải trở về nơi mà từ đó đã ra đi và các cuộc thập tự chinh kết thúc hóa ra chỉ là công dã tràng.

Cũng theo bình luận viên của tờ Resalat, hiện nay, mặc dù đã qua từ lâu cái thời thập tự chinh nhưng trên thế giới vẫn tiếp tục tồn trại những tham vọng đế quốc của phương Tây dưới sự lãnh đạo của Mỹ: “Các quốc gia phương Tây, thời trước từng khỏi xướng chiến tranh chống lại Hồi giáo với những mục tiêu tôn giáo giả mạo Cơ đốc hiện nay, như một sự tiếp nối thập tự chinh, đã bắt đầu cuộc chiến tranh mới chống lại các nước Hồi giáo để chiếm đoạt những thánh địa. Có vẻ như khát khao chiến tranh và đổ máu vẫn là bản năng gốc của các nhà lãnh đạo châu Âu và là một phần không thể tách rời của lịch sử phương Tây…”

Phạm Huy Dũng

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?