Tiết lộ mới về việc điệp viên CIA tham gia vụ Watergate

Một tài liệu lịch sử vụ bê bối chính trị Watergate do Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) soạn nhằm tẩy sạch những vết bẩn của chính mình do dính líu trong vụ bê bối chính trị Watergate đã được giữ kín suốt hơn 40 năm qua. Mới đây, tài liệu này đã được công khai, tiết lộ một số thông tin về việc một điệp viên hai mang của CIA tham gia vào nhóm những kẻ đột nhập nhằm theo dõi, giám sát chặt chẽ hoạt động của họ.

Tài liệu nghiên cứu của CIA mang tên "Working Draft - CIA Watergate History" dày 155 trang do một sĩ quan CIA tên là John C. Richards soạn thảo. Nhưng ông Richards đã đột ngột qua đời năm 1974 khi công trình đang soạn thảo dở dang, vì vậy một số đồng nghiệp không rõ danh tính của người đã chấp bút bản thảo.

E. Howard Hunt, cựu sĩ quan CIA, người đã tuyển chọn Eugenio Martinez vào nhóm đột nhập (ảnh trái); cựu Giám đốc CIA Richard M. Helms.
E. Howard Hunt, cựu sĩ quan CIA, người đã tuyển chọn Eugenio Martinez vào nhóm đột nhập (ảnh trái); cựu Giám đốc CIA Richard M. Helms.

Đầu năm 2016, một thẩm phán liên bang đã ra phán quyết Chính phủ Mỹ phải chuyển tài liệu đó cho tổ chức phi đảng phái Giám sát Tư pháp (Judicial Watch) theo quy định của Luật Tự do thông tin (FOIA) và tháng 7-2016, một phần lớn nội dung tài liệu đã đến tay Judicial Watch, vẫn còn trong tình trạng bản thảo.

Theo Fox News, tập bản thảo tài liệu chứa đựng câu chuyện đầy đủ nhất về vụ Watergate. Vụ việc lần đầu xuất hiện trước công chúng vào rạng sáng ngày 17-6-1972. Đó là khi cảnh sát Washington mặc thường phục ập đến sau cú điện thoại của một nhân viên bảo vệ và bắt giữ 5 kẻ đột nhập bên trong trụ sở Ủy ban Quốc gia đảng Dân chủ (DNC) tại khu phức hợp Watergate ở Washington. Những người bị bắt mặc comple doanh nhân và mang găng tay cao su, mang theo người các thiết bị nghe lén.

Công tác điều tra đã nhanh chóng xác định rằng một trong số họ là người của ủy ban vận động tái tranh cử của Tổng thống đương nhiệm Richard Nixon, và 4 trong 5 người tuyên bố từng có thời làm việc cho CIA. Tuy nhiên, sau đó người ta phát hiện một trong những người bị bắt vẫn còn lĩnh lương của Langley (tức CIA) và có nhiệm vụ thông tin cho sĩ quan giám sát về hoạt động của nhóm đột nhập trong suốt thời gian đột nhập.

Điệp viên CIA trong nhóm đột nhập bị bắt có tên là Eugenio R. Martinez, một cựu sĩ quan CIA từng tham gia sự kiện Vịnh Con Lợn năm 1961, được tuyển chọn tham gia nhóm đột nhập bởi E. Howard Hunt, cựu sĩ quan CIA kiêm nhà tiểu thuyết tình báo cũng từng tham gia vụ Vịnh Con Lợn và về sau vào làm cố vấn trong Nhà Trắng của ông Nixon. Hunt cùng với một cựu đặc vụ FBI là G. Gordon Liddy vạch kế hoạch cho vụ đột nhập cài máy nghe lén tại trụ sở DNC. Hunt và Liddy cùng 5 kẻ đột nhập bị bắt đã bị đưa ra xét xử và tuyên án tù.

Eugenio Martinez (phải) và Tổng thống Richard Nixon tháng 10-1973.
Eugenio Martinez (phải) và Tổng thống Richard Nixon tháng 10-1973.

Các học giả về Watergate trước đây luôn cho rằng Martinez là một chỉ điểm viên cho CIA trong thời gian ông ta làm việc cho Hunt và Liddy. Ông ta được các sử gia đánh giá là một điệp viên ranh mãnh, mệnh danh là "Musculito", đã xâm nhập để lấy thông tin tình báo về cộng đồng người Cuba di cư ở Miami và cung cấp cho Langley. Mỗi tháng, Martinez cùng với 3 người khác trong nhóm đột nhập được CIA trả khoảng 100 USD tiền công cho việc cung cấp thông tin này.

Vào tháng 10-1973, những nỗ lực của Tổng thống Nixon nhằm che đậy nguồn gốc chủ mưu vụ đột nhập Watergate đã thất bại hoàn toàn, các luật sư từ Lực lượng Tố tụng Đặc biệt Watergate (WSPF) đã đến gặp luật sư trưởng của CIA và yêu cầu được tiếp cận các tài liệu liên quan đến Martinez.

Đặc biệt là, các luật sư WSPF muốn xem một báo cáo trước đó do một trong những sĩ quan liên lạc của Martinez ở Miami soạn thảo và một bản tập ghi chép trao đổi thảo luận của Martinez với Hunt từ tháng 4-1972, một tháng trước khi xảy ra vụ đột nhập Watergate. Tổng tư vấn CIA lúc đó là John S. Warner đã quyết liệt từ chối việc này, cho rằng CIA không thể cung cấp những thông tin như thế cho bên ngoài, vì làm như thế là vi phạm sự tin cậy của một điệp viên.

Đây là lần đầu tiên trong tài liệu của CIA nhắc đến Martinez với tư cách là một điệp viên (agent), khác với thân phận chỉ điểm (informant) được đề cập trước đó. Thông tin này cũng cho thấy CIA đánh giá "tài sản" Martinez có giá trị như thế nào.

Nhiều đoạn trong tài liệu dự thảo đó cho đến nay vẫn còn được giữ bí mật, không được công bố kể cả sau khi có phán quyết của tòa án vừa qua. Ngoài ra, dự thảo tài liệu cũng thuật lại việc các quan chức cấp cao CIA, kể cả Giám đốc khi đó là Richard Helms, đã ém giữ thông tin FBI cung cấp về Martinez ngay từ khi cuộc điều tra về vụ đột nhập mới bắt đầu.

Vào ngày 19-6-1972, hai ngày sau khi nhóm đột nhập bị bắt, ông Helms đã nhận được một báo cáo tóm tắt từ Giám đốc An ninh CIA Howard Osborn cung cấp "các chi tiết tiểu sử" về từng thành viên nhóm đột nhập. Tuy nhiên, ba ngày sau, ông Helms bảo quyền Giám đốc FBI L. Patrick Gray III rằng "không ai trong số họ (những kẻ bị bắt) đã từng làm việc cho CIA trong vòng hai năm qua". Điều đó là không đúng đối với trường hợp của Martinez.

Năm nay 94 tuổi và hiện đang sống ở Miami, ông Martinez hầu như chưa bao giờ trả lời phỏng vấn báo chí. Một thời gian dài, ông luôn thu hút sự quan tâm đặc biệt của các học giả, nhà nghiên cứu lịch sử vụ Watergate, không chỉ vì vai trò của ông trong nhóm đột nhập mà còn vì một chi tiết đắt giá đó là chiếc chìa khóa mà ông mang theo trong lúc đột nhập và bị bắt đã không giấu được cảnh sát tra vừa vặn ổ khóa bàn làm việc của Thư ký DNC Ida "Maxie" Wells.

Trong vụ việc đó, duy nhất chỉ có đường dây điện thoại của bà Wells là bị cài nghe lén. Ngoài Martinez, không một thành viên nào khác trong nhóm đột nhập có được chiếc chìa khóa như thế, và cho đến nay vẫn chưa có lời giải thích thỏa đáng làm thế nào và tại sao ông Martinez lại có được chiếc chìa khóa đó.

Jim Hougan, tác giả của công trình nghiên cứu mang tên "Secret Agenda: Weatergate, Deepthroat and the CIA" do nhà xuất bản Random House ấn hành năm 1984, đã đánh giá dự thảo tài liệu mật của CIA là "một sản phẩm lạ", nhưng "nó mang một hương vị nồng nàn, được mang đến cho độc giả sau một thời gian quá dài bị giấu kỹ".

Ông Hougan điểm qua nhiều khía cạnh của vụ Watergate - tất cả đều có dính líu đến CIA nhưng đã không được nêu ra trong bản dự thảo. Những sự thiếu sót đó bao gồm: việc một sĩ quan CIA tên Lee Pennington và một nhân viên của cựu Thượng nghị sĩ Robert F. Bennett (từng là một điệp viên hai mang của CIA) thủ tiêu các giấy tờ, tài liệu liên quan đến Wategate ngay sau vụ bắt người. Ông Bennett từng huênh hoang tuyên bố mình là người đã cung cấp thông tin cho nhà báo Bob Woodward của tờ Washington Post viết bài về vụ Watergate.

Một lĩnh vực mà bản dự thảo tài liệu của CIA quyết tâm gạt bỏ nhằm xóa dấu vết sự liên quan của CIA trong vụ Watergate là phần nói về sĩ quan Rob Roy Ratliff, liên lạc viên về Hội đồng An ninh Quốc gia.

Trong một bản tự khai năm 1974 nộp cho Ủy ban Tư pháp Hạ viện khi ủy ban này xem xét các yếu tố luận tội Tổng thống Nixon, Ratliff đã tuyên thệ và khai rằng E. Howard Hunt, dù đã nghỉ làm ở CIA và chuyển sang làm cố vấn trong Nhà Trắng của ông Nixon, nhưng vẫn sử dụng các phương tiện truyền tin an ninh của CIA để gửi những túi niêm phong tài liệu cho Giám đốc Helms của CIA, và việc này diễn ra thường xuyên, kéo dài cho đến ngay trước khi xảy ra vụ Watergate.

Các nguồn tin nội bộ Nhà Trắng thời đó nói rằng, các túi tài liệu đó chứa những "lời bàn tán" về tình hình giới tính trong các quan chức Nhà Trắng có thể sử dụng cho mục đích xây dựng hồ sơ sinh lý học - một việc vi phạm điều lệ hoạt động của CIA. Chính Hunt cũng từng giúp CIA soạn thảo một hồ sơ tương tự về Daniel Ellsberg, nhà phân tích đã tiết lộ Hồ sơ Lầu Năm Góc (Pentagon Papers) cho tờ báo New York Times.

Nguyên Khang (theo Fox News)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.