Thỏa thuận hạt nhân Iran: Gần mà xa!

Không chỉ vấn đề Hy Lạp, mà những ngày này thế giới đang dồn sự tập trung vào Iran khi thỏa thuận hạt nhân cuối cùng của nước này với Nhóm P5+1 (bao gồm 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (HĐBA LHQ) là Anh, Pháp, Mỹ, Trung Quốc, Nga và Đức) vẫn chưa ngã ngũ trong bối cảnh thời hạn chót thêm một lần nữa cán đích. Tiến bộ liên tục được ghi nhận, song những khúc mắc tồn đọng vẫn là những vấn đề các bên né tránh.

Liệu sau khi hủy bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế, Tehran có ngừng chương trình hạt nhân vốn là nguyên nhân gây tranh cãi trong nhiều năm qua, và nếu vi phạm, cơ chế trừng phạt nào sẽ được triển khai.

Đâu là thời hạn chót?

“Thỏa thuận cuối cùng về vấn đề hạt nhân của Tehran đang ở rất gần”. Đại diện cấp cao phụ trách an ninh và chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Federica Mogherini đã nhận định như vậy sau cuộc đàm phán giữa Iran và Nhóm P5+1 diễn ra tại Vienna (Áo) suốt gần 9 ngày qua.

Phát biểu với báo giới ngày 5/7, bà Federica Mogherini cho biết sau gần 2 năm nỗ lực đàm phán và gần 12 năm kể từ khi khởi động, thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran đang "ở rất gần" và hiện bầu không khí đàm phán đang diễn ra "tích cực và mang tính xây dựng".

Giới phân tích đánh giá các bên đều thể hiện ý chí chính trị, vấn đề chỉ còn là liệu những ý chí này có chuyển thành những quyết định chính trị không và hiện giờ là thời điểm kiểm chứng những điều kiện chín muồi cho một thỏa thuận toàn diện.

Vừa lạc quan, song có lẽ cũng là người mang nhiều hoài nghi nhất, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry, người vừa tham gia các cuộc đàm phán mới nhất tại Vienna, cho rằng các bên đã đạt được những tiến bộ thực sự dù vẫn còn một số vấn đề khó khăn. Mặc dù khẳng định “hiện tại là thời điểm” để hoàn tất thỏa thuận hạt nhân lịch sử với Iran, song người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ nghi ngờ cuộc đàm phán vẫn có thể đi theo hướng khác nếu bất đồng không được thu hẹp.

Cũng thừa nhận cuộc đàm phán lịch sử kéo dài 12 năm về chương trình hạt nhân của Iran đã đến lúc kết thúc, nhưng Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius đánh giá: "Tất cả các quân bài vẫn nằm trên bàn. Vấn đề chính hiện nay là liệu Iran có chấp nhận đưa ra những cam kết rõ ràng về những vấn đề vốn bị coi là chưa minh bạch trong chương trình hạt nhân của họ hay không".

Không tỏ ra thất vọng, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif bày tỏ lạc quan thận trọng trước thời hạn chót ngày 7/7 của tiến trình đàm phán. Ông Zarif khẳng định vẫn tồn tại một số bất đồng lớn giữa Iran và Nhóm P5+1. Ông nói: "Chưa có gì rõ ràng... vẫn còn một số khác biệt và chúng tôi đang nỗ lực".

Trước đó, Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Iran Abbas Araghchi cũng tuyên bố: "Việc kéo dài thời gian đàm phán là điều không ai mong muốn... Chúng tôi đang nỗ lực hết sức để hoàn tất thỏa thuận. Tuy nhiên, có thành công hay không thì không dám chắc... Nếu đạt được đồng thuận về các điều kiện và đảm bảo không vượt quá những giới hạn đỏ của chúng tôi thì một thỏa thuận chắc chắn sẽ được ký kết. Bằng không, chúng tôi thà tay trắng quay về Tehran".

Trong suốt 9 ngày đàm phán nước rút tại Vienna, Iran và các cường quốc thế giới đã đạt tiến triển về kế hoạch dỡ bỏ dần những biện pháp trừng phạt, song vẫn còn bất đồng về nhiều khía cạnh như hủy bỏ lệnh trừng phạt của LHQ và việc sử dụng các máy ly tâm tân tiến. Cho dù các bên đã đạt được thỏa thuận thăm dò về cơ chế đình chỉ các lệnh trừng phạt mà Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) áp đặt đối với Iran, tuy nhiên, 6 cường quốc - được biết đến với tên gọi P5+1 vẫn chưa đi đến thống nhất về một nghị quyết chung của HĐBA LHQ nhằm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và thiết lập cơ chế tái triển khai trong trường hợp Iran vi phạm thỏa thuận tương lai.

Theo các nguồn tin thân cận, cuộc đàm phán có thể kéo dài đến hết ngày 9/7 (thời hạn chót lần thứ ba trong vòng 10 ngày – 30/6; 7/7 và 9/7), thời điểm chính quyền của Tổng thống Barack Obama đệ trình thỏa thuận hạt nhân với Iran lên Quốc hội xem xét.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho biết, thỏa thuận hạt nhân với Iran có thể đạt được trong tuần này.
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho biết, thỏa thuận hạt nhân với Iran có thể đạt được trong tuần này.

Ai sẽ trừng phạt nếu Iran vi phạm thỏa thuận hạt nhân?

Đầu tháng 4 vừa qua, Iran và P5+1 đã đạt một thỏa thuận khung và ấn định hạn chót ngày 30/6 đạt thỏa thuận toàn diện cuối cùng để có thể kết thúc hồ sơ hạt nhân Iran, một trong những hồ sơ được xem là gai góc nhất trong quan hệ quốc tế đương đại.

Tuy nhiên, cho tới nay giới phân tích nhận định rằng thỏa thuận khung Iran và Nhóm P5+1 vừa đạt được chỉ làm chậm tiến độ chứ không thể ngăn quốc gia Hồi giáo chế tạo vũ khí hạt nhân. Mặc dù được xem là một thỏa thuận lịch sử, song các chuyên gia tỏ ra hoài nghi về văn bản pháp lý này.

Thứ nhất,  cho rằng điện hạt nhân không phải là mục tiêu số 1 của Iran. Xét ở góc độ kinh tế, khả năng Iran sử dụng năng lượng hạt nhân để sản xuất điện rất thấp. Tehran có trữ lượng lớn dầu mỏ và khí đốt tự nhiên – hai loại nguyên liệu rẻ hơn nhiều so với năng lượng hạt nhân trong việc sản xuất điện.

Thứ hai, nội dung thỏa thuận khung không hạn chế chương trình  làm giàu uranium của Iran mà chỉ làm thay đổi về thời gian. Nó cấm Iran tái chế uranium và plutonium, giảm kho dự trữ uranium làm giàu ở mức thấp, hạn chế phát triển các máy ly tâm tiên tiến. Như vậy, Tehran sẽ phải mất lần lượt 10 và 15 năm để làm giàu uranium và plutonium ở mức đủ lớn để sản xuất vũ khí hạt nhân. 15 năm có vẻ dài, nhưng đối với một quốc gia, mốc thời gian này là quá ngắn. Hơn thế nữa thỏa thuận mới còn tạo ra một tiền lệ xấu cho các nước đối thủ của Iran trong khu vực. Đặc biệt Arập Xêút có thể noi gương Tehran trong tham vọng hạt nhân của họ.

Về vấn đề trừng phạt, thỏa thuận khung quy định rằng nêu Iran vi phạm, các lệnh trừng phạt sẽ tự động được áp đặt trở lại, nhưng đó chỉ là lý thuyết. Một trong những yếu tố mà có lẽ P5+1 chưa tính được hết là liệu Nga và Trung Quốc có tự động áp đặt lệnh trừng phạt nếu Iran vi phạm hay không vì  cơ  chế xác định sự vi phạm của Tehran không thực sự rõ ràng. Thực tế ấy có thể dẫn đến các tranh cãi kéo dài, gây khó khăn cho các bên liên quan, đặc biệt là Moskva và Bắc Kinh.

Ngay cả các đồng minh của Mỹ ở châu Âu có thể thỏa hiệp với Tehran để tránh tái áp đặt lệnh trừng phạt vì lợi ích kinh tế. Iran có thể tận dụng khoảng thời gian mà cộng đồng quốc tế tranh cãi để sản xuất vũ khí hạt nhân.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.