Thỏa thuận hạt nhân Iran: Gần mà xa!

Không chỉ vấn đề Hy Lạp, mà những ngày này thế giới đang dồn sự tập trung vào Iran khi thỏa thuận hạt nhân cuối cùng của nước này với Nhóm P5+1 (bao gồm 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (HĐBA LHQ) là Anh, Pháp, Mỹ, Trung Quốc, Nga và Đức) vẫn chưa ngã ngũ trong bối cảnh thời hạn chót thêm một lần nữa cán đích. Tiến bộ liên tục được ghi nhận, song những khúc mắc tồn đọng vẫn là những vấn đề các bên né tránh.

Liệu sau khi hủy bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế, Tehran có ngừng chương trình hạt nhân vốn là nguyên nhân gây tranh cãi trong nhiều năm qua, và nếu vi phạm, cơ chế trừng phạt nào sẽ được triển khai.

Đâu là thời hạn chót?

“Thỏa thuận cuối cùng về vấn đề hạt nhân của Tehran đang ở rất gần”. Đại diện cấp cao phụ trách an ninh và chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Federica Mogherini đã nhận định như vậy sau cuộc đàm phán giữa Iran và Nhóm P5+1 diễn ra tại Vienna (Áo) suốt gần 9 ngày qua.

Phát biểu với báo giới ngày 5/7, bà Federica Mogherini cho biết sau gần 2 năm nỗ lực đàm phán và gần 12 năm kể từ khi khởi động, thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran đang "ở rất gần" và hiện bầu không khí đàm phán đang diễn ra "tích cực và mang tính xây dựng".

Giới phân tích đánh giá các bên đều thể hiện ý chí chính trị, vấn đề chỉ còn là liệu những ý chí này có chuyển thành những quyết định chính trị không và hiện giờ là thời điểm kiểm chứng những điều kiện chín muồi cho một thỏa thuận toàn diện.

Vừa lạc quan, song có lẽ cũng là người mang nhiều hoài nghi nhất, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry, người vừa tham gia các cuộc đàm phán mới nhất tại Vienna, cho rằng các bên đã đạt được những tiến bộ thực sự dù vẫn còn một số vấn đề khó khăn. Mặc dù khẳng định “hiện tại là thời điểm” để hoàn tất thỏa thuận hạt nhân lịch sử với Iran, song người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ nghi ngờ cuộc đàm phán vẫn có thể đi theo hướng khác nếu bất đồng không được thu hẹp.

Cũng thừa nhận cuộc đàm phán lịch sử kéo dài 12 năm về chương trình hạt nhân của Iran đã đến lúc kết thúc, nhưng Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius đánh giá: "Tất cả các quân bài vẫn nằm trên bàn. Vấn đề chính hiện nay là liệu Iran có chấp nhận đưa ra những cam kết rõ ràng về những vấn đề vốn bị coi là chưa minh bạch trong chương trình hạt nhân của họ hay không".

Không tỏ ra thất vọng, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif bày tỏ lạc quan thận trọng trước thời hạn chót ngày 7/7 của tiến trình đàm phán. Ông Zarif khẳng định vẫn tồn tại một số bất đồng lớn giữa Iran và Nhóm P5+1. Ông nói: "Chưa có gì rõ ràng... vẫn còn một số khác biệt và chúng tôi đang nỗ lực".

Trước đó, Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Iran Abbas Araghchi cũng tuyên bố: "Việc kéo dài thời gian đàm phán là điều không ai mong muốn... Chúng tôi đang nỗ lực hết sức để hoàn tất thỏa thuận. Tuy nhiên, có thành công hay không thì không dám chắc... Nếu đạt được đồng thuận về các điều kiện và đảm bảo không vượt quá những giới hạn đỏ của chúng tôi thì một thỏa thuận chắc chắn sẽ được ký kết. Bằng không, chúng tôi thà tay trắng quay về Tehran".

Trong suốt 9 ngày đàm phán nước rút tại Vienna, Iran và các cường quốc thế giới đã đạt tiến triển về kế hoạch dỡ bỏ dần những biện pháp trừng phạt, song vẫn còn bất đồng về nhiều khía cạnh như hủy bỏ lệnh trừng phạt của LHQ và việc sử dụng các máy ly tâm tân tiến. Cho dù các bên đã đạt được thỏa thuận thăm dò về cơ chế đình chỉ các lệnh trừng phạt mà Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) áp đặt đối với Iran, tuy nhiên, 6 cường quốc - được biết đến với tên gọi P5+1 vẫn chưa đi đến thống nhất về một nghị quyết chung của HĐBA LHQ nhằm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và thiết lập cơ chế tái triển khai trong trường hợp Iran vi phạm thỏa thuận tương lai.

Theo các nguồn tin thân cận, cuộc đàm phán có thể kéo dài đến hết ngày 9/7 (thời hạn chót lần thứ ba trong vòng 10 ngày – 30/6; 7/7 và 9/7), thời điểm chính quyền của Tổng thống Barack Obama đệ trình thỏa thuận hạt nhân với Iran lên Quốc hội xem xét.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho biết, thỏa thuận hạt nhân với Iran có thể đạt được trong tuần này.
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho biết, thỏa thuận hạt nhân với Iran có thể đạt được trong tuần này.

Ai sẽ trừng phạt nếu Iran vi phạm thỏa thuận hạt nhân?

Đầu tháng 4 vừa qua, Iran và P5+1 đã đạt một thỏa thuận khung và ấn định hạn chót ngày 30/6 đạt thỏa thuận toàn diện cuối cùng để có thể kết thúc hồ sơ hạt nhân Iran, một trong những hồ sơ được xem là gai góc nhất trong quan hệ quốc tế đương đại.

Tuy nhiên, cho tới nay giới phân tích nhận định rằng thỏa thuận khung Iran và Nhóm P5+1 vừa đạt được chỉ làm chậm tiến độ chứ không thể ngăn quốc gia Hồi giáo chế tạo vũ khí hạt nhân. Mặc dù được xem là một thỏa thuận lịch sử, song các chuyên gia tỏ ra hoài nghi về văn bản pháp lý này.

Thứ nhất,  cho rằng điện hạt nhân không phải là mục tiêu số 1 của Iran. Xét ở góc độ kinh tế, khả năng Iran sử dụng năng lượng hạt nhân để sản xuất điện rất thấp. Tehran có trữ lượng lớn dầu mỏ và khí đốt tự nhiên – hai loại nguyên liệu rẻ hơn nhiều so với năng lượng hạt nhân trong việc sản xuất điện.

Thứ hai, nội dung thỏa thuận khung không hạn chế chương trình  làm giàu uranium của Iran mà chỉ làm thay đổi về thời gian. Nó cấm Iran tái chế uranium và plutonium, giảm kho dự trữ uranium làm giàu ở mức thấp, hạn chế phát triển các máy ly tâm tiên tiến. Như vậy, Tehran sẽ phải mất lần lượt 10 và 15 năm để làm giàu uranium và plutonium ở mức đủ lớn để sản xuất vũ khí hạt nhân. 15 năm có vẻ dài, nhưng đối với một quốc gia, mốc thời gian này là quá ngắn. Hơn thế nữa thỏa thuận mới còn tạo ra một tiền lệ xấu cho các nước đối thủ của Iran trong khu vực. Đặc biệt Arập Xêút có thể noi gương Tehran trong tham vọng hạt nhân của họ.

Về vấn đề trừng phạt, thỏa thuận khung quy định rằng nêu Iran vi phạm, các lệnh trừng phạt sẽ tự động được áp đặt trở lại, nhưng đó chỉ là lý thuyết. Một trong những yếu tố mà có lẽ P5+1 chưa tính được hết là liệu Nga và Trung Quốc có tự động áp đặt lệnh trừng phạt nếu Iran vi phạm hay không vì  cơ  chế xác định sự vi phạm của Tehran không thực sự rõ ràng. Thực tế ấy có thể dẫn đến các tranh cãi kéo dài, gây khó khăn cho các bên liên quan, đặc biệt là Moskva và Bắc Kinh.

Ngay cả các đồng minh của Mỹ ở châu Âu có thể thỏa hiệp với Tehran để tránh tái áp đặt lệnh trừng phạt vì lợi ích kinh tế. Iran có thể tận dụng khoảng thời gian mà cộng đồng quốc tế tranh cãi để sản xuất vũ khí hạt nhân.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.