Thỏa thuận hạt nhân Iran: Gần mà xa!

Không chỉ vấn đề Hy Lạp, mà những ngày này thế giới đang dồn sự tập trung vào Iran khi thỏa thuận hạt nhân cuối cùng của nước này với Nhóm P5+1 (bao gồm 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (HĐBA LHQ) là Anh, Pháp, Mỹ, Trung Quốc, Nga và Đức) vẫn chưa ngã ngũ trong bối cảnh thời hạn chót thêm một lần nữa cán đích. Tiến bộ liên tục được ghi nhận, song những khúc mắc tồn đọng vẫn là những vấn đề các bên né tránh.

Liệu sau khi hủy bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế, Tehran có ngừng chương trình hạt nhân vốn là nguyên nhân gây tranh cãi trong nhiều năm qua, và nếu vi phạm, cơ chế trừng phạt nào sẽ được triển khai.

Đâu là thời hạn chót?

“Thỏa thuận cuối cùng về vấn đề hạt nhân của Tehran đang ở rất gần”. Đại diện cấp cao phụ trách an ninh và chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Federica Mogherini đã nhận định như vậy sau cuộc đàm phán giữa Iran và Nhóm P5+1 diễn ra tại Vienna (Áo) suốt gần 9 ngày qua.

Phát biểu với báo giới ngày 5/7, bà Federica Mogherini cho biết sau gần 2 năm nỗ lực đàm phán và gần 12 năm kể từ khi khởi động, thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran đang "ở rất gần" và hiện bầu không khí đàm phán đang diễn ra "tích cực và mang tính xây dựng".

Giới phân tích đánh giá các bên đều thể hiện ý chí chính trị, vấn đề chỉ còn là liệu những ý chí này có chuyển thành những quyết định chính trị không và hiện giờ là thời điểm kiểm chứng những điều kiện chín muồi cho một thỏa thuận toàn diện.

Vừa lạc quan, song có lẽ cũng là người mang nhiều hoài nghi nhất, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry, người vừa tham gia các cuộc đàm phán mới nhất tại Vienna, cho rằng các bên đã đạt được những tiến bộ thực sự dù vẫn còn một số vấn đề khó khăn. Mặc dù khẳng định “hiện tại là thời điểm” để hoàn tất thỏa thuận hạt nhân lịch sử với Iran, song người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ nghi ngờ cuộc đàm phán vẫn có thể đi theo hướng khác nếu bất đồng không được thu hẹp.

Cũng thừa nhận cuộc đàm phán lịch sử kéo dài 12 năm về chương trình hạt nhân của Iran đã đến lúc kết thúc, nhưng Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius đánh giá: "Tất cả các quân bài vẫn nằm trên bàn. Vấn đề chính hiện nay là liệu Iran có chấp nhận đưa ra những cam kết rõ ràng về những vấn đề vốn bị coi là chưa minh bạch trong chương trình hạt nhân của họ hay không".

Không tỏ ra thất vọng, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif bày tỏ lạc quan thận trọng trước thời hạn chót ngày 7/7 của tiến trình đàm phán. Ông Zarif khẳng định vẫn tồn tại một số bất đồng lớn giữa Iran và Nhóm P5+1. Ông nói: "Chưa có gì rõ ràng... vẫn còn một số khác biệt và chúng tôi đang nỗ lực".

Trước đó, Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Iran Abbas Araghchi cũng tuyên bố: "Việc kéo dài thời gian đàm phán là điều không ai mong muốn... Chúng tôi đang nỗ lực hết sức để hoàn tất thỏa thuận. Tuy nhiên, có thành công hay không thì không dám chắc... Nếu đạt được đồng thuận về các điều kiện và đảm bảo không vượt quá những giới hạn đỏ của chúng tôi thì một thỏa thuận chắc chắn sẽ được ký kết. Bằng không, chúng tôi thà tay trắng quay về Tehran".

Trong suốt 9 ngày đàm phán nước rút tại Vienna, Iran và các cường quốc thế giới đã đạt tiến triển về kế hoạch dỡ bỏ dần những biện pháp trừng phạt, song vẫn còn bất đồng về nhiều khía cạnh như hủy bỏ lệnh trừng phạt của LHQ và việc sử dụng các máy ly tâm tân tiến. Cho dù các bên đã đạt được thỏa thuận thăm dò về cơ chế đình chỉ các lệnh trừng phạt mà Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) áp đặt đối với Iran, tuy nhiên, 6 cường quốc - được biết đến với tên gọi P5+1 vẫn chưa đi đến thống nhất về một nghị quyết chung của HĐBA LHQ nhằm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và thiết lập cơ chế tái triển khai trong trường hợp Iran vi phạm thỏa thuận tương lai.

Theo các nguồn tin thân cận, cuộc đàm phán có thể kéo dài đến hết ngày 9/7 (thời hạn chót lần thứ ba trong vòng 10 ngày – 30/6; 7/7 và 9/7), thời điểm chính quyền của Tổng thống Barack Obama đệ trình thỏa thuận hạt nhân với Iran lên Quốc hội xem xét.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho biết, thỏa thuận hạt nhân với Iran có thể đạt được trong tuần này.
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho biết, thỏa thuận hạt nhân với Iran có thể đạt được trong tuần này.

Ai sẽ trừng phạt nếu Iran vi phạm thỏa thuận hạt nhân?

Đầu tháng 4 vừa qua, Iran và P5+1 đã đạt một thỏa thuận khung và ấn định hạn chót ngày 30/6 đạt thỏa thuận toàn diện cuối cùng để có thể kết thúc hồ sơ hạt nhân Iran, một trong những hồ sơ được xem là gai góc nhất trong quan hệ quốc tế đương đại.

Tuy nhiên, cho tới nay giới phân tích nhận định rằng thỏa thuận khung Iran và Nhóm P5+1 vừa đạt được chỉ làm chậm tiến độ chứ không thể ngăn quốc gia Hồi giáo chế tạo vũ khí hạt nhân. Mặc dù được xem là một thỏa thuận lịch sử, song các chuyên gia tỏ ra hoài nghi về văn bản pháp lý này.

Thứ nhất,  cho rằng điện hạt nhân không phải là mục tiêu số 1 của Iran. Xét ở góc độ kinh tế, khả năng Iran sử dụng năng lượng hạt nhân để sản xuất điện rất thấp. Tehran có trữ lượng lớn dầu mỏ và khí đốt tự nhiên – hai loại nguyên liệu rẻ hơn nhiều so với năng lượng hạt nhân trong việc sản xuất điện.

Thứ hai, nội dung thỏa thuận khung không hạn chế chương trình  làm giàu uranium của Iran mà chỉ làm thay đổi về thời gian. Nó cấm Iran tái chế uranium và plutonium, giảm kho dự trữ uranium làm giàu ở mức thấp, hạn chế phát triển các máy ly tâm tiên tiến. Như vậy, Tehran sẽ phải mất lần lượt 10 và 15 năm để làm giàu uranium và plutonium ở mức đủ lớn để sản xuất vũ khí hạt nhân. 15 năm có vẻ dài, nhưng đối với một quốc gia, mốc thời gian này là quá ngắn. Hơn thế nữa thỏa thuận mới còn tạo ra một tiền lệ xấu cho các nước đối thủ của Iran trong khu vực. Đặc biệt Arập Xêút có thể noi gương Tehran trong tham vọng hạt nhân của họ.

Về vấn đề trừng phạt, thỏa thuận khung quy định rằng nêu Iran vi phạm, các lệnh trừng phạt sẽ tự động được áp đặt trở lại, nhưng đó chỉ là lý thuyết. Một trong những yếu tố mà có lẽ P5+1 chưa tính được hết là liệu Nga và Trung Quốc có tự động áp đặt lệnh trừng phạt nếu Iran vi phạm hay không vì  cơ  chế xác định sự vi phạm của Tehran không thực sự rõ ràng. Thực tế ấy có thể dẫn đến các tranh cãi kéo dài, gây khó khăn cho các bên liên quan, đặc biệt là Moskva và Bắc Kinh.

Ngay cả các đồng minh của Mỹ ở châu Âu có thể thỏa hiệp với Tehran để tránh tái áp đặt lệnh trừng phạt vì lợi ích kinh tế. Iran có thể tận dụng khoảng thời gian mà cộng đồng quốc tế tranh cãi để sản xuất vũ khí hạt nhân.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?