Thiết bị giả thần kinh giúp người mất cảm giác trở lại bình thường

Chứng mất cảm giác đã tác động sâu sắc tới hàng triệu người trên thế giới vất vả xoay Xở trong đời sống thường nhật của họ. Nhìn, nghe, va chạm, ngửi và nếm đều bị ảnh hưởng, làm giảm trải nghiệm của họ với thế giới. Tuy nhiên giờ đây nhờ có công nghệ giả thần kinh mà chúng ta có thể khai thác trở lại các chức năng thần kinh và bộ não, đồng thời có thể khôi phục lại những kết nối đã mất này.

Những thiết bị giả thần kinh (hoặc cách gọi khác là các thiết bị cấy ghép) đã góp phần phục hồi chức năng cảm giác bị tác động bởi chấn thương hoặc bệnh tật. Các ốc tai điện tử sử dụng những điện cực để kích thích dây thần kinh thính giác của người điếc để lần đầu tiên họ có thể nghe được.

Võng mạc nhân tạo phục hồi thị lực, chi giả và da điện tử có thể kích thích khả năng đụng chạm, và những thiết bị cấy ghép cho cảm giác nếm và ngửi mùi cũng đang được phát triển. Đặc biệt, phương pháp giả thần kinh được công nhận hiệu quả nhất vẫn là cấy ốc tai.

Từ thập niên 1970, nhà thiết kế Adam Kissiah của NASA đã có những kế hoạch phát triển thiết bị hiện đại. Bộ phận số hóa âm thanh kỹ thuật số cấy ghép nhận được từ một microphone bên ngoài, bằng cách sử dụng một bộ xử lý nói cho âm thanh nói, và chuyển nó qua tần số vô tuyến đến một mảng điện cực được nhúng trong ốc tai của tai trong.

8-1.jpg -0
Cấy ghép ốc tai giúp trẻ em bị khiếm thính có thể nghe lại bình thường. Ảnh nguồn: Health Central.

Người lớn và trẻ em bị điếc và khiếm thính nặng sẽ ổn nhờ những thiết bị cấy ghép này. Cho đến nay đã có hơn 730.000 bệnh nhân khiếm thính được cấy ghép ốc tai. Nhưng chất lượng âm thanh bị chê là “thô”, vì vậy mà các nhà nghiên cứu ở London đã phân tích và cải thiện tín hiệu nhằm sáng tạo một phiên bản ốc tai mà họ nói nó giống từ 90% đến 100% so với âm thanh gốc.

Tiếng ồn lớn và chứng nhiễm trùng cũng có thể làm suy giảm thính lực do bị thủng màng nhĩ. Kỹ thuật ghép thường được áp dụng nhằm sửa chữa những lỗ thủng trong lớp màng này. Và giờ đây các nhà khoa học ở  Harvard đã chế ra một thiết bị cấy ghép polymer in 3D nhằm bắt chước màng nhĩ tự nhiên và giúp cơ thể tự tái tạo tế bào của chính mình, nó tự sửa chữa hiệu quả hơn.

Hiệu quả trong việc phục hồi thị lực là một câu chuyện khác. Khoảng 1 triệu người tại Mỹ bị mù (khiếm thị) và chưa có cách chữa trị. Song những người bị ảnh hưởng bởi một căn bệnh mắt hiếm gặp gọi là viêm võng mạc sắc tố có thể nhận một võng mạc nhân tạo mà nhờ đó đã giúp bệnh nhân nhìn thấy các đồ vật, môi trường quanh họ, hay những văn bản in lớn.

Tương tự như vậy, một tổ chức nghiên cứu quốc tế đã sáng tạo ra một mảng vi điện cực hình tròn và cấy thẳng vào vỏ não thị giác. Thông qua mắt, nó sẽ cho phép người khiếm thị nhìn thấy các tia sáng, hoặc nhận diện các chữ cái riêng rẽ. Dù chưa hoàn hảo lắm song nó là bước đầu tiên để phục hồi thị lực. Hành vi đụng chạm thì ít nghiêm trọng hơn mặc dù nó không được quản lý bởi một cơ quan nội tạng Duy nhất.

Những người bị cụt và mất tứ chi trong các vụ tai nạn giờ đây có thể được lắp chi giả để giúp họ cầm nắm và cảm nhận đồ vật thực sự. Có một hệ thống được gọi là “Cánh tay Luke” chính xác là một mô-đun (vai, cẳng tay hoặc bàn tay) cung cấp những rung động khi chạm cũng như những điều chỉnh động cơ tốt để người đeo nó có thể nâng / nhấc cũng như thao tác nhiều loại đồ vật khác nhau.

Một thiết bị bàn tay máy mềm mại giá rẻ khác dùng các cảm biến cơ gắn lên chi những cảm biến áp lực trên mỗi đầu ngón tay, từ đây giúp người sử dụng có thể cảm nhận khi các ngón tay cọ xát vào đồ vật. Năm 2020, các nhà nghiên cứu ở Singapore đã phát triển ra một loại da điện tử có trang bị nhiều cảm biến nhỏ (mỗi 1cm2 có 100 cảm biến như thế) mà họ hy vọng rằng nó sẽ cho phép người dùng bộ phận giả có thể cảm nhận kết cấu, nhiệt độ và cảm giác đau.

Hai cảm giác cuối cùng là ngửi mùi (khứu giác) và nếm (vị giác) cũng được phân tích kỹ nhằm tìm hiểu xem liệu cấy ghép giả thần kinh có làm nên công trạng. Theo đó các nhà nghiên cứu của Trường y Harvard đang nghiên cứu về khứu giác của não bộ và nhận thấy tiềm năng của cấy ghép ốc tai cho mũi có thể giúp phục hồi 50% cảm nhận về mùi cho những người tuổi 65 hoặc già hơn. Nghiên cứu ban đầu cho thấy mô phỏng điện tử bên trong khoang mũi sẽ cho phép 3 trong số 5 bệnh nhân ngửi được các mùi khác nhau. Những người cao tuổi cũng cảm thấy vị giác của họ mờ dần vốn được liên kết với mùi thông qua mô khứu giác ở mũi.

Các nhà khoa học máy tính ở Singapore nghĩ rằng một trình mô phỏng cho phép các game thủ và người dùng thực tế ảo (VR) có thể “nếm” các loại thực phẩm kỹ thuật số, và đây có thể là câu trả lời. Bốn thành phần vị gồm chua, ngọt, mặn và đắng đã được tạo ra bằng cách dùng một điện cực bạc gắn lên lưỡi.

Nhóm nghiên cứu cho rằng mô phỏng nhiệt và điện của lưỡi có thể giúp những bệnh nhân ung thư cải thiện hoặc lấy lại vị giác (đã bị mất trong thời gian hóa trị). Họ cũng coi đây là một cách để người tiêu dùng “nếm” thức ăn trên ti vi hoặc qua mạng; hay giúp người bị tiểu đường tìm lại hương vị ngọt ngào mà không sợ tăng lượng đường trong máu.

Thanh Hải (Tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.