Thế giới trong cơn bão tội phạm mới

Trong kỷ nguyên số, thế giới tội phạm cũng đang biến đổi nhanh chóng theo sự phát triển của công nghệ, tạo ra những thách thức chưa từng có đối với an ninh toàn cầu. Bên cạnh các hình thức tội phạm mới là những mối đe dọa truyền thống trỗi dậy với sự tiếp tay từ công nghệ. Điều này không chỉ làm tăng nguy cơ từ hoạt động phạm pháp mà còn khiến việc đối phó với chúng trở nên khó khăn hơn.

Mối đe dọa từ công nghệ

Với những thành tựu trong lĩnh vực công nghệ thông tin, internet, dữ liệu lớn và mới nhất là công nghệ AI (trí thông minh nhân tạo), thế giới trong hai thập niên đầu của thế kỷ 21 đã có những bước phát triển nhảy vọt. Công nghệ mới giúp cho cuộc sống con người trở nên tốt hơn nhưng đồng thời cũng cung cấp những “vũ khí” mới cho những kẻ phạm tội. Trong khi các hình thức tội phạm mới sử dụng những công nghệ điển hình của thời đại như ransomware (phần mềm mã độc), deepfake (lừa đảo bằng thông tin giả mạo), và tấn công hạ tầng số trỗi dậy thì những tội phạm "cổ điển" như buôn người, ma túy, hay rửa tiền cũng biến đổi nhờ lợi dụng sức mạnh công nghệ. Chúng ta đang chứng kiến sự giao thoa nguy hiểm giữa tội phạm truyền thống và công nghệ cao.

Thế giới trong cơn bão tội phạm mới -0
Ông chủ của Facebook cũng bị bọn tội phạm giả mạo ảnh để thực hiện cuộc gọi deepfake.

Tấn công mạng và ransomware đang trở thành một trong những hình thức tội phạm phát triển mạnh mẽ nhất. Theo báo cáo của công ty an ninh mạng Palo Alto Networks, số vụ tấn công ransomware toàn cầu tăng 47% trong năm 2024, gây thiệt hại hơn 30 tỷ USD. Các tổ chức tài chính, hệ thống y tế, cơ sở hạ tầng quan trọng và thậm chí chính phủ các nước đều trở thành mục tiêu. Ông Mikko Hyppnen, chuyên gia an ninh mạng của dịch vụ an ninh With Secure, nhận định: "Những kẻ tấn công không còn chỉ nhắm vào dữ liệu, mà còn kiểm soát các hệ thống quan trọng để tống tiền. Đây không còn chỉ là vấn đề tài chính mà là một mối đe dọa đối với an ninh quốc gia."

Việc sử dụng AI để lừa đảo người dùng cũng ngày cảng phổ biến. Các cuộc gọi deepfake áp dụng những thành quả AI tiên tiến nhất để giả mạo giọng nói hoặc hình ảnh của các lãnh đạo hàng đầu đã gây thiệt hại hàng triệu USD cho các doanh nghiệp trong thời gian qua. Một báo cáo của Cảnh sát hình sự châu Âu (Europol) cho thấy, số vụ lừa đảo sử dụng deepfake tăng 300% trong hai năm qua. Vụ việc điển hình xảy ra vào tháng 6/2024, khi một giám đốc tài chính của một công ty lớn tại Hồng Kông bị lừa chuyển hơn 25 triệu USD sau khi tham dự một cuộc họp trực tuyến với các "đồng nghiệp" giả được tạo bởi AI. Chuyên gia công nghệ Bruce Schneier, cố vấn của Europol thừa nhận: "AI đang giúp tội phạm trở nên nguy hiểm hơn bao giờ hết. Các phương pháp xác minh danh tính truyền thống không còn đủ hiệu quả để chống lại deepfake".

Tội phạm truyền thống cũng đang tận dụng sức mạnh công nghệ để mở rộng phạm vi hoạt động của mình. Các tổ chức buôn ma túy đang tận dụng nền tảng darknet (mạng ẩn danh) và tiền điện tử để mua bán ma túy mà không bị phát hiện. Theo báo cáo mới công bố của Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (Interpol), buôn bán ma túy qua darknet đã đạt tới giá trị giao dịch 1 tỷ USD trong năm qua. Dark web (Những trang mạng “tối” không thể truy cập bằng các công cụ thông thường) cũng là nơi giao dịch vũ khí bất hợp pháp, giúp các nhóm khủng bố và tội phạm có được vũ khí tiên tiến mà không bị theo dõi.

Thế giới trong cơn bão tội phạm mới -0
Tội phạm mạng đang có sức ảnh hưởng vô cùng lớn.

Nhiều tổ chức lừa đảo sử dụng mạng xã hội để dụ dỗ nạn nhân vào các đường dây buôn người xuyên quốc gia. Theo Liên Hợp Quốc, số nạn nhân bị buôn bán qua các nền tảng trực tuyến tăng 40% trong ba năm qua. Năm 2024, Europol đã phát hiện một tổ chức buôn người sử dụng nền tảng mạng xã hội Telegram để tuyển dụng lao động từ Đông Nam Á, với những lời hứa hẹn công việc lương cao nhưng thực chất ép buộc họ làm việc trong các trung tâm lừa đảo ở Campuchia. Điều đáng chú ý là những kẻ điều hành mạng lưới này lại đến từ Trung Quốc và sống ở Mỹ.

Những băng đảng tội phạm cũng dễ dàng mở rộng hoạt động và tầm ảnh hưởng nhờ công nghệ kết nối thuận lợi. Tội phạm xuyên quốc gia (Transnational Crime) với những hoạt động bao trùm từ buôn người, buôn lậu ma túy, rửa tiền ở quy mô quốc tế đủ khả năng gây bất ổn kinh tế và chính trị ở nhiều khu vực. Điển hình là mạng lưới của tổ chức Sinaloa từ Mexico có tầm ảnh hưởng toàn bộ khu vực Mỹ Latinh. Các chuyên gia của Interpol cũng cảnh báo trong thời gian tới sẽ tiếp tục nổi lên những loại tội phạm mới như tội phạm không gian (có khả năng tấn công các hệ thống vệ tinh, định vị toàn cầu), tội phạm sinh học, tội phạm môi trường và cả tội phạm sử dụng vũ khí tự động để gây nguy hiểm đến cuộc sống của chúng ta.

Thế giới trong cơn bão tội phạm mới -0
Phòng chống tội phạm công nghệ cần có những khuôn khổ pháp lý mới.

Biện pháp ứng phó

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ước tính năm 2025, thiệt hại từ tội phạm công nghệ sẽ lên tới 10.5 nghìn tỷ USD/năm, gấp đôi GDP của Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới. Trong khi giới tội phạm tận dụng nhanh chóng những thành quả công nghệ thì dường như các lực lượng chấp pháp chưa đạt được hiệu quả. Những công nghệ mới thường đắt đỏ và phức tạp là một trở ngại. Mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng các chuyên gia đã chỉ ra một số giải pháp để tăng cường khả năng chống lại các hình thức tội phạm mới.

Đầu tiên là cần phải tăng cường hợp tác quốc tế. Theo Interpol, các quốc gia cần thiết lập các thỏa thuận hợp tác mới để chia sẻ thông tin nhanh chóng và đồng bộ hóa luật pháp về tội phạm mạng. Liên minh Châu Âu (EU) gần đây đã khởi động chương trình "Cyber Shield", một hệ thống chia sẻ dữ liệu về các mối đe dọa an ninh mạng giữa các nước thành viên.

Nếu tội phạm sử dụng AI để phạm tội thì chính AI có thể giúp phát hiện các công tấn công mạng trước khi chúng gây thiệt hại nghiêm trọng. Google đã phát triển các thuật toán dự đoán các cuộc tấn công dựa trên mô hình hành vi của hacker hiện được nhiều tổ chức phòng chống tội phạm sử dụng hiệu quả. Đồng thời, các quốc gia cần thống nhất luật pháp về tội phạm mạng và xử lý nghiêm khắc hơn đối với các tổ chức hoặc cá nhân hỗ trợ tội phạm để tăng tính răn đe. Tuy nhiên, trong khi giới tội phạm ngày càng liên kết mạnh mẽ với nhau thì đây lại trở thành điểm yếu của các lực lượng thực thi pháp luật toàn cầu.

Thế giới trong cơn bão tội phạm mới -0
Chia sẻ thông tin là cực kỳ quan trọng trong phòng chống tội phạm.

Rào cản hợp tác quốc tế - Vòng luẩn quẩn của niềm tin

Thống kê của Liên Hợp Quốc công bố năm 2023 cho thấy có đến 70% các quốc gia châu Phi không có luật chống tội phạm mạng. Trong khi Mỹ chi 20 tỷ USD/năm cho an ninh mạng thì nhiều nước trên thế giới chỉ dành dưới 1 triệu USD. Chênh lệch nguồn lực khủng khiếp này tạo nên “điểm thủng” của mạng lưới phòng chống và bị giới tội phạm lợi dụng. Nhưng nghiêm trọng hơn cả vấn đề nguồn lực là sự thiếu niềm tin giữa các bên.

Nhiều quốc gia e ngại việc chia sẻ thông tin tình báo về các cuộc tấn công mạng hoặc tội phạm tài chính vì sợ lộ bí mật khiến điều tra các vụ tấn công xuyên biên giới trở nên chậm trễ. Trong nhiều trường hợp, yếu tố chính trị cũng trở thành một cản trở trực tiếp. Vụ tấn công bằng ransomware vào hệ thống bệnh viện ở Đức năm 2023 gây tắc nghẽn hệ thống y tế nghiêm trọng. Cơ quan an ninh Đức đã phát hiện dấu vết của một nhóm tội phạm Nga, nhưng do căng thẳng chính trị, hai nước đã không thể hợp tác điều tra hiệu quả.

Cho đến tháng 1/2025, mới có 66 quốc gia tham gia Công ước Budapest về tội phạm mạng. Khi mỗi quốc gia có quy định pháp lý khác nhau về tội phạm mạng, điều này khiến việc dẫn độ hoặc hợp tác điều tra tội phạm gặp nhiều khó khăn. Một số quốc gia thậm chí trở thành "thiên đường" cho tội phạm mạng vì luật pháp lỏng lẻo. Chuyên gia an ninh mạng Kevin Mandia thừa nhận :"Không có sự đồng nhất trong luật pháp quốc tế về tội phạm mạng, tội phạm có thể dễ dàng di chuyển từ quốc gia này sang quốc gia khác để tránh bị truy tố”. Giáo sư Susan Brenner đến từ Đại học Dayton thì thẳng thắn: "Không có sự thống nhất về định nghĩa tội phạm mạng, hợp tác chỉ là ảo tưởng”.

những tổ chức tội phạm ngày nguy hiểm .jpg -0
Những tổ chức tội phạm ngày càng nguy hiểm.

Tội phạm công nghệ và phiên bản "nâng cấp" của tội phạm truyền thống đang thách thức tất cả chúng ta. Để chiến thắng, thế giới cần xóa bỏ nghi kỵ, xây dựng luật chơi chung, hợp tác đa phương chặt chẽ. Tổng Thư ký LHQ, ông António Guterres từng nói: "Không ai an toàn cho đến khi tất cả đều an toàn". Trong thời đại số hiện nay, câu nói này càng mang tính thời sự hơn bao giờ hết bởi cuộc chiến này không của riêng ai.

Tử Uyên

Các tin khác

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Chỉ một bài đăng trên fanpage đông người theo dõi có thể khiến một doanh nghiệp lao đao sau vài giờ. “review” không còn đơn thuần là chia sẻ trải nghiệm mà đã trở thành công cụ gây sức ép, thậm chí trục lợi, và rất dễ vi phạm pháp luật khi kẻ review sử dụng chính bài viết của mình để làm phương tiện tống tiền.