Đằng sau huyền thoại
Theo báo Anh The Guardian, đã tồn tại không dưới 10 huyền thoại về trùm khủng bố Osama bin Laden. Một số phương tiện thông tin đại chúng cho rằng, Osama bin Laden là sản phẩm của CIA. Tuy nhiên, nhà báo Anh Jason Burke cho rằng, trong thời gian diễn ra cuộc chiến tranh của quân đội Xôviết ở Afghanistan đã tài trợ và huấn luyện chủ yếu cho các tay súng Mujahideen người Afghanistan chứ không không mấy quan tâm đến các phần tử người Arab tình nguyện tòng quân sang đó.
Cũng theo báo Anh The Guardian, Osama bin Laden không phải là triệu phú vì y đã từ bỏ tất cả của nả riêng tư và các tài khoản trong ngân hàng năm 1991 khi "chạy lấy người" khỏi Arab Saudi. Tuy nhiên, nhờ các mối quan hệ và ảnh hưởng cá nhân cũng như của mạng lưới Al-Qeada, y đã dễ dàng tìm được các nhà tài trợ cho cuộc sống không hề thiếu thốn vật chất của mình và gia đình vợ nhiều con.
Osama bin Laden cũng không phải là kẻ đã tổ chức vụ đánh bom Trung tâm Thương mại Thế giới ngày 26/2/1993. Kẻ thực thi vụ khủng bố này, Ramsi Yousef có lẽ là tay chân của một đầu lĩnh khủng bố khác là Khalid Sheikh Mohammed, sinh ra ở Kuwait.
Mohamed chỉ tới năm 1996 mới chính thức cộng tác với Al-Qaeda và đã là kẻ tổ chức vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001. Y đã bị cơ quan an ninh Mỹ bắt ngày 27/2/2003. Trong một lần trả lời phỏng vấn truyền hình tháng 9/2002, Mohamed "khoe" rằng chính y mới là kẻ đứng đầu bộ máy quân sự trong mạng lưới Al-Qaeda.
Tờ báo Anh The Guardian cho rằng, không hề có bằng chứng gì về việc Osama bin Laden kiếm tiền bằng buôn ma túy. Y cũng không phải là kẻ quá nhát. Nhiều nhân chứng cho biết, trong các trận chiến đấu ở Dzadzi (tỉnh Paktia) năm 1987 và ở Jalalabad, y luôn có mặt giữa hòn tên mũi đạn ở nơi ác liệt nhất. Tuy nhiên, không hề có chuyện y đích thân giật khẩu súng AK-47 báng gập từ tay một ông tướng Xôviết đang hấp hối như chính y không chỉ một lần phét lác.
Cũng không có chuyện Osama bin Laden thời trẻ ăn chơi sa đọa, dù y theo tục lệ Hồi giáo lấy hơi bị nhiều vợ (y có 5 người vợ và chỉ li dị một người trong số này). Y cũng không mắc bệnh thận và không sống nhiều trong các hang đá. Như mọi người đều biết, nơi trú ẩn sau cùng của y là ngôi nhà trị giá cả triệu USD ở thành phố Abbotabad, gần cổng Học viện Quốc phòng, cách thủ đô Islamabad của Pakistan khoảng 100 km.
Tờ The Guardian cũng cho rằng, những khẳng định của các cơ quan an ninh phương Tây về việc Osama bin Laden từng lẩn trốn ở Kashmir, từng làm thủ lĩnh của các phần tử li khai Chesnia và liên quan tới các vụ bạo lực ở Philippines và Indonesia hay vụ khủng bố ở Madrid năm 2004… đều không có căn cứ. Y cũng không hề có mạng lưới tay chân nào ở Paraguay hay Nam Phi. Đặc biệt, Osama bin Laden không bao giờ là người hâm mộ Câu lạc bộ Bóng đá Arsenal như một số đồn đại khẳng định.
Chết chưa là hết
Tháng 8/1998, Tổng thống Mỹ thứ 42 Bill Clinton đã tuyên bố coi Osama bin Laden là "kẻ thù số 1 của xã hội". Chính từ thời điểm đó CIA đã khởi động chiến dịch tổng lực săn lùng tên trùm khủng bố này mà trước đó mới chỉ bị coi là kẻ hỗ trợ nhiệt thành cho các lực lượng cực đoan. Phải mất 13 năm, Osama bin Laden mới bị tử nạn.
Trong bất luận trường hợp nào, thông tin về việc trùm khủng bố Osama bin Laden không còn trên cõi thế nữa vẫn là điều được trông đợi hàng đầu trong suốt cả thập niên vừa qua, kể từ ngày xảy ra tấn thảm kịch khủng bố nhằm vào tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York ngày 11/9/2001. Việc mà Tổng thống Mỹ thứ 43 George Bush (con) không làm được đã trở thành sự thật nhỡn tiền dưới "triều đại" của vị Tổng thống da màu đầu tiên ở nước Mỹ.
Có thể hiểu được sự hồ hởi nhất định trong cư dân Mỹ: Trong con mắt của họ, chính Osama bin Laden phải chịu trách nhiệm về cái chết của 3 nghìn người trong vụ tấn công khủng bố năm 2001. Và trong bất luận trường hợp nào, Osama bin Laden cũng đã trở thành dấu hiệu của tai họa trong cuộc chiến chống khủng bố không rõ bao giờ kết thúc.
Tuy nhiên, cái chết của Osama bin Laden hoàn toàn không đồng nghĩa với việc chủ nghĩa khủng bố quốc tế đã bị đánh bại.
Nhà báo Anh nổi tiếng Robert Fisk ở tờ The Times, người được đánh giá là hiểu rõ Osama bin Laden hơn tất cả vì là phóng viên duy nhất ở phương Tây đã phỏng vấn được trùm mạng lưới Al-Qeada, trong bài trả lời phỏng vấn báo ấn phẩm La Repubblica mới đây đã bộc lộ suy nghĩ thực của mình trước tin y bị hạ sát: "Tôi không cảm thấy vui hay buồn như thể đã trút bỏ được gánh nặng khỏi vai. Osama từng nhắc tới tôi trong những lần phát biểu của mình, y gọi tôi là "nhà báo mà Bin Laden tin tưởng". Những tôn vinh như thế không khiến tôi có thể được Nhà Trắng trải thảm đỏ mời vào".
Nhà báo Fisk kể về ấn tượng mà trùm mạng lưới Al-Qaeda đã gây nên đối với ông: "Theo dòng thời gian người ta đều thay đổi. Thời trẻ y ăn vận rất giản dị dù xuất thân từ một gia đình giàu có. Tới giai đoạn cuối, xét theo những đoạn băng video mà y cho phổ biến, y đã ăn vận rất hoàng gia, trong những y phục thêu chỉ vàng rực rỡ. Y trở nên hiếu danh và cái sự phô diễn hiếu danh bên ngoài đó có lẽ đã ảnh hưởng tới những gì mà y tự nghĩ về mình".
Trả lời câu hỏi, liệu Osama bin Laden có phải là một người thông minh hay không, nhà báo Fisk cho rằng: "Khi tôi đặt cho y các câu hỏi, không bao giờ y trả lời ngay lập tức, y lần khần một hai ba phút rồi mới mở miệng và nói như thể đang đọc một cuốn sách thành tiếng. Tôi không rõ đó có phải là dấu hiệu của một trí tuệ hay không nhưng không thể hoài nghi được rằng, y chưa bao giờ là một kẻ ngốc nghếch. Tuy nhiên, y vẫn còn những khoảng trống mênh mông kiến thức. Y hoàn toàn không biết gì về cuộc nội chiến ở Mỹ. Y đã tin chắc rằng y sẽ giành được chiến thắng trước nước Mỹ…".
Lý giải về những nguyên nhân có thể giúp Osama bin Laden giành được vai trò "chủ xị" trong mạng lưới Al-Qaeda, nhà báo Fisk nhấn mạnh: "Có nhiều lý do, trong đó có lý do là y dáng vóc rất cao, lại đẹp mã, y là một diễn giả hùng biện.
Y nói về phương Tây những điều mà các thủ lĩnh khác trong thế giới Arab như cựu Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak hay cựu Tổng thống Tunisia, Ben Ali, không thể nói và cũng không muốn nói, y nói những điều có thể thắp lửa cho bộ phận nghèo đói, mù chữ nhất, bất mãn nhất trong xã hội Arab".
Nhà báo Pisk cho biết: "Osama từng không chỉ một lần nhắc đi nhắc lại rằng, không thể ai bắt được y còn sống, và y sẽ không bao giờ đầu hàng kẻ thù. Khi tôi định khiêu khích y bằng cách nói rằng y đang bị truy đuổi, y đã trả lời là, sự nguy hiểm cũng là một phần trong cuộc sống chúng ta".
Nhà báo Anh cũng nói: "Giờ Osama bin Laden đã chết. Tôi muốn rằng y phải bị đưa về New York để đứng trước tòa án. Ai biết được y có thể nói ra bao nhiêu điều thú vị: y đã luôn thổ lộ với tôi là y đã cộng tác với CIA trong thời gian lực lượng Mujahideen ở Afghanistan chống lại quân đội Xôviết, nhưng tôi đã không tin y.
Trong bất luận trường hợp nào, "mùa xuân Arab" của những tháng gần đây đã làm tắt hy vọng của y về một công quốc Islam cực đoan trải dài từ Baghdad tới Cairo. Y đã bại trận ngay khi còn sống. Nhưng khi chết rồi, nếu được các đệ tử thêu hoa dệt gấm thành một kẻ tử vì đạo, y có thể gây nên những tai họa lớn hơn khi y còn sống". Nhân loại vì thế, nói theo cách của người chiến sĩ cộng sản người Tiệp Phuxích trong chiến tranh thế giới thứ hai: Nhân loại vẫn cần cảnh giác!
Cựu Giám đốc CIA Michael Hayden trên kênh truyền hình CNN đã nhấn mạnh rằng, Al-Qaeda là một mạng lưới chứ không phải một kim tự tháp nên ngay cả khi bị mất một thủ lĩnh như Osama bin Laden, nó vẫn không ngừng hoạt động.
Những tài liệu phát hiện được trong máy tính của Osama bin Laden trong ngôi nhà ở Abbottabad cho thấy, Al-Qaeda đã chuẩn bị hẳn một loạt những vụ khủng bố mới trên các đoàn tàu hỏa cho dịp kỷ niệm 10 năm tấn thảm kịch 11/9/2001… Không có gì đảm bảo là tay chân của Osama bin Laden lại không tiếp tục nỗ lực để biến những kế hoạch như thế thành hiện thực kinh hoàng.
Trước đây, một số nhà quan sát, người có thể sẽ kế tục "sự nghiệp khủng bố" của Osama bin Laden là "góa phu" Ayman Muhammad Rabaie al-Zawahiri, trong suốt một thời gian dài đã được coi là nhân vật thứ hai trong mạng lưới Al-Qaeda. Vợ và ba người con của al-Zawihiri đã bị giết chết trong một chiến dịch quân sự của binh lính Mỹ tại Afghanistan tháng 12/2001. Giờ y chỉ còn lại hai cô con gái…
Tuy nhiên, mới đây nhất lại có thông tin rằng chính Zawihiri đã chơi xấu, góp phần khiến Osama bin Laden bị thiệt mạng. Và vì thế, kẻ có khả năng trở thành người kế vị tên trùm khủng bố đã chết, lại là một chiến binh Mujahideen khác, Yahya al-Libi, người Libya, một kẻ làm thơ, 40 tuổi.
Năm 2002, al-Libi bị bắt ở Pakistan và cho tới nay, sự việc khiến cho y trở nên khét tiếng nhất vẫn là vụ đào tẩu thành công khỏi nhà tù được canh phòng cẩn mật nhất ở căn cứ không quân Bagram gần thủ đô Kabul của Afghanistan ngày 10/7/2005.
Về mặt hình thức, al-Libi hiện đang là người chịu trách nhiệm về công tác tuyên truyền của mạng lưới Al-Qaeda và đứng ở vị trí thứ ba trong hệ thống quyền lực của tổ chức này, sau Osama bin Laden và Zawihiri
