Thế giới “chạy đua” với Omicron

Cách đây một năm, vào ngày 11-12-2020, Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ đã cấp phép cho vaccine ngừa COVID-19 đầu tiên của quốc gia này. Vaccine của Pfizer-BioNTech và vaccine từ các công ty khác sau đó đã giúp tăng cường sức mạnh cho “bộ giáp chung” của nhân loại chống lại tất cả các biến thể SARS-CoV-2 kể từ đó. Tuy nhiên, giờ đây, các nhà khoa học lo ngại rằng biến thể Omicron là phiên bản virus đột biến nhiều nhất, đến mức các công thức chế tạo vaccine có thể cần được điều chỉnh.

Ngay sau khi Omicron xuất hiện vào cuối tháng 11, các công ty đã vội vã tuyên bố rằng họ đang tiến hành công việc này. Ngoài việc kiểm tra xem các vaccine hiện tại của họ có khả năng bảo vệ như thế nào trước biến thể mới; Moderna cam kết sẽ “nhanh chóng thúc đẩy một liều vaccine tăng cường dành riêng cho Omicron”; Pfizer cho biết họ sẽ đưa ra liều tăng cường vào tháng 3-2022; Johnson & Johnson đã thông báo rằng họ “đang theo đuổi một loại vaccine đặc hiệu cho biến thể Omicron”. Novavax, công ty đã nộp đơn xin cấp phép nhưng vẫn chưa được triển khai vaccine tại Mỹ, cho biết trong một tuyên bố rằng vaccine dành riêng cho Omicron của họ sẽ “sẵn sàng để bắt đầu thử nghiệm và sản xuất trong vài tuần tới”.

Ở một khía cạnh nào đó, cuộc chạy đua để định dạng lại các vaccine đang diễn ra mạnh mẽ. Michael Osterholm, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Chính sách về bệnh truyền nhiễm tại Đại học Minnesota, cho biết: “Chúng ta không có nhiều loại vaccine được thay đổi thường xuyên: vaccine ngừa bệnh sởi không hề được thay đổi, vaccine ngừa bệnh rubella không thay đổi và vaccine ngừa bệnh viêm gan cũng vậy”.

Tuy nhiên, so với những mầm bệnh ổn định hơn, virus SARS-CoV-2 này phát triển nhanh chóng. Các chuyên gia đang theo dõi chặt chẽ sự lây lan của Omicron cho biết nỗ lực của các công ty dược phẩm nhằm điều chỉnh vaccine cho biến thể này là điều cần thiết, bởi biến thể này dường như tránh được khả năng miễn dịch tốt hơn so với các biến thể trước đó.

Thế giới “chạy đua” với Omicron -0
Các hãng dược điều chỉnh vaccine ngừa COVID-19 trước sự xuất hiện của biến thể Omicron.

Viết lại mã di truyền

Khả năng lây nhiễm của Omicron đối với những người lẽ ra có khả năng miễn dịch là do số lượng đột biến khổng lồ - hơn 30 đột biến - trong protein của nó, một phần giúp virus xâm nhập vào tế bào người.

Vaughn Cooper, giáo sư vi sinh vật học và di truyền học phân tử tại Đại học Y khoa Pittsburgh, nói rằng điều quan ngại nhất là một số đột biến trong vùng được gọi là vùng liên kết thụ thể, vùng của gai chịu trách nhiệm gắn vào các tế bào của chúng ta. Một phần của hệ thống miễn dịch của chúng ta, các tế bào B, tạo ra 3 loại kháng thể chính, mỗi loại nhắm mục tiêu vào một phần duy nhất trên bề mặt của protein đột biến. Các biến thể trước đó đã có đột biến ở 1 hoặc 2 trong số các vùng nhắm mục tiêu kháng thể này nhưng Omicron có đột biến ở cả 3.

Câu hỏi quan trọng là liệu các đột biến hoặc một số sự kết hợp của chúng có làm nhầm lẫn hệ thống miễn dịch đã được “đào tạo” để phát hiện ra protein đột biến hay không, dù là do tiêm chủng hay do sau khi mắc COVID-19.

Jill Weatherhead, phó giáo sư về y học nhiệt đới và các bệnh truyền nhiễm tại Đại học Y Baylor, cho biết: “Những thay đổi đáng kể về hình dạng hoặc cấu trúc của gai có thể thay đổi mức độ hiệu quả của cách các tế bào miễn dịch của chúng ta vô hiệu hóa virus”. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng chưa ai biết liệu điều đó có đúng như vậy hay không.

Nếu cần thay đổi vaccine, thì vaccine mRNA mới sẽ dễ dàng sửa đổi hơn. Onyema Ogbuagu, chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm của Trường Y khoa Yale Medicine và là điều tra viên chính của các thử nghiệm vaccine ngừa COVID-19 của Pfizer, cho biết quá trình này sẽ chỉ mất vài tháng. Thành phần hoạt tính trong một mũi tiêm mRNA là mã di truyền cung cấp hướng dẫn cho các tế bào người sản xuất protein đột biến của virus và mRNA được tạo ra trong phòng thí nghiệm từ 4 “khối hợp chất hóa học” được gọi là nucleotide. Để nhắm mục tiêu tới các đột biến mới trong protein gai, bạn chỉ cần loại bỏ một vài khối cũ và thay thế chúng bằng những khối mới.

Bài học từ vaccine cúm mùa

Các nhà khoa học chỉ ra bệnh cúm mùa là mô hình cho cách sửa đổi vaccine COVID-19. Tháng 2 hằng năm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) sử dụng dữ liệu của tình trạng lây lan bệnh cúm ở Nam bán cầu, kết hợp với các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm để đưa ra dự đoán về chủng cúm nào sẽ thống trị trong mùa tiếp theo.

Các nhà sản xuất vaccine được cấp phép chỉ cần chứng minh rằng những thay đổi mà họ thực hiện để nhắm vào các chủng này sẽ kích hoạt đủ số lượng kháng thể để chống lại chúng. Các công ty có thể kiểm tra điều này trong một nhóm nhỏ người. Họ không bắt buộc phải tiến hành các thử nghiệm lâm sàng lớn mỗi năm, như họ phải thực hiện trước khi được chấp thuận cho một loại vaccine mới.

Để đánh giá liệu Omicron có dẫn tới yêu cầu thay đổi vaccine và mũi tiêm nhắc lại hay không, các nhà khoa học ở Mỹ đang theo dõi chặt chẽ hành vi của biến thể ở các quốc gia khác, bao gồm cả Israel và Anh, nơi các hệ thống y tế quốc dân hóa cho phép họ nhanh chóng liên kết hồ sơ tiêm chủng với các trường hợp mắc COVID-19. Osterholm nói: “Trong suốt đại dịch, các quốc gia này đã cập nhật các tập dữ liệu lớn trong vòng 7 đến 10 ngày. Thông tin từ Nam Phi, nơi biến thể này đang được lây truyền rộng rãi, cũng tiết lộ liệu Omicron có dẫn tới tỷ lệ bệnh nhân đã được tiêm vaccine bị bệnh nặng cao hơn so với biến chủng Delta hay không”.

Các xét nghiệm trên máu của những người được tiêm chủng cũng được sử dụng để xác định mức độ kháng thể có thể giúp bảo vệ khỏi biến thể Omicron. Công ty cho biết các nghiên cứu sơ bộ trong phòng thí nghiệm này đã chỉ ra rằng 3 liều vaccine của Pfizer có hiệu quả chống lại biến thể này. Tuy nhiên, Osterholm cho biết “các thử nghiệm trung hòa virus” này có giá trị hạn chế.

Cuối cùng, các nhà sản xuất có thể đưa ra một loại vaccine phổ biến, một loại vaccine có hiệu quả chống lại tất cả các biến thể có thể phát sinh. Giáo sư Cooper nói rằng ý tưởng ở đây là nó sẽ nhắm vào một số đặc điểm cơ bản của virus SARS-CoV-2, thay vì chỉ một đặc điểm mà virus có thể phát triển xoay quanh nó.

Bích Hạnh (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.