Thách thức mới trong chiến lược An ninh Quốc gia của Nhật Bản

Tháng 12-2013, Nhật Bản lần đầu tiên đưa ra Chiến lược An ninh quốc gia (NSS). Chiến lược này xác định các lợi ích và mục tiêu an ninh quốc gia của Nhật Bản, cũng như cách thức để Chính phủ Nhật Bản đạt được các mục tiêu này.

Cùng với Chiến lược An ninh quốc gia là Bản hướng dẫn Chương trình quốc phòng (NDPG), xác định ra vai trò và nhiệm vụ của lực lượng phòng vệ Nhật Bản, cũng như xác lập các mục tiêu trong trung hạn và hằng năm.

Đối với Nhật Bản, nhu cầu cần có một Chiến lược An ninh quốc gia mới ngày càng cấp thiết. Tình hình thế giới và khu vực đã có nhiều thay đổi, trong đó có các vấn đề an ninh ở khu vực. Theo bản cập nhật của NDPG năm 2018, môi trường an ninh xung quanh Nhật Bản đã thay đổi với tốc độ rất nhanh. Trong đó sự thay đổi về cán cân quyền lực... đang ngày càng được đẩy mạnh và trở nên ngày càng phức tạp, tính bất trắc trong trật tự hiện nay ngày càng tăng”.

Lực lượng phòng vệ Nhật Bản.
Lực lượng phòng vệ Nhật Bản.

Sự gia tăng mức độ ảnh hưởng của Trung Quốc ở khu vực, cũng như mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã khác rất nhiều so với năm 2013. Bên cạnh đó là các vấn đề mới như dịch bệnh COVID-19. Năm 2013, các bệnh truyền nhiễm chỉ được mô tả là một trong những thách thức nghiêm trọng có thể ảnh hưởng tới an ninh con người.

Tuy nhiên, dịch bệnh COVID-19 diễn ra đã cho thấy đây còn là vấn đề tác động sâu rộng tới thế giới cũng như môi trường chiến lược toàn cầu. Do đó, Nhật Bản cần có những phương cách mới để bảo vệ an ninh trong một môi trường phức tạp và bất trắc hơn trước.

Trong bối cảnh mới này, việc xây dựng Chiến lược An ninh quốc gia mới của Nhật Bản đặt ra một số vấn đề mới. Thứ nhất là lựa chọn tư duy phòng thủ của Nhật Bản giữa năng lực phòng vệ như hệ thống đánh chặn tên lửa hoặc xây dựng năng lực tấn công đối phương để bảo vệ an ninh của Nhật Bản. Nếu lựa chọn phương án xây dựng năng lực tấn công, Chính phủ Nhật Bản sẽ đứng trước các thách thức to lớn. Một mặt, Chính phủ Nhật Bản sẽ phải tìm kiếm sự hiểu biết và ủng hộ của người dân về khả năng tấn công trong bối cảnh lập trường lâu nay của Nhật Bản là phòng thủ cũng như các giới hạn của Nhật Bản theo Điều 9 Hiến pháp hòa bình.

Ngoài ra, Nhật Bản cũng phải đối mặt với những lo ngại trong khu vực về một nước Nhật “bình thường hóa” về quân sự. Tháng 6-2020, Nhật Bản đã tuyên bố sẽ từ bỏ không áp dụng hệ thống phòng thủ Aegis Ashore trị giá 4,1 tỷ USD của Mỹ. Động thái này của Nhật Bản làm dấy lên các đồn đoán về khả năng Nhật Bản sẽ coi trọng năng lực tấn công hơn trước. Việc Nhật Bản xử lý vấn đề này như thế nào không chỉ có tính nhạy cảm đối với người dân Nhật Bản mà còn tác động tới thế ổn định chiến lược ở Đông Á.

Các cuộc tranh luận hiện nay xoay quanh cách đặt vấn đề của Nhật Bản sao cho tránh tạo ấn tượng Nhật Bản chủ động tấn công. Các chuyên gia đưa ra các cụm từ như “năng lực phản công vào căn cứ đối phương”, “tấn công phủ đầu” hoặc “năng lực phản công phòng vệ”... nhằm có được sự ủng hộ từ người dân.

Thứ hai là xác định các phương cách mới phù hợp để bảo đảm và ứng phó với các thách thức an ninh của Nhật Bản trong giai đoạn hiện nay. Trước hết, để tăng cường an ninh trước đại dịch, Nhật Bản cần củng cố các chuỗi cung ứng sản phẩm, thiết bị y tế cũng như các biện pháp phản ứng với đại địch trong tương lai, bao gồm an ninh xuất nhập cảnh. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược công nghệ Mỹ - Trung gia tăng, việc củng cố năng lực phòng chống việc lộ lọt các công nghệ cao của Nhật Bản ngày càng trở nên cấp thiết.

Với tình hình diễn biến ngày càng phức tạp ở Biển Hoa Đông và Biển Đông, nhu cầu của Nhật Bản là bảo vệ hiệu quả hơn các lợi ích trên biển của nước này. Cuối cùng, Nhật Bản cần xử lý hiệu quả các cuộc tấn công trong không gian mạng.

Thứ ba là tái định vị vai trò của quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật Bản. Việc Nhật Bản không lựa chọn hệ thống phòng thủ tên lửa Aegis Ashore sẽ tác động tới quan hệ Mỹ - Nhật Bản cũng như chiến lược của Mỹ ở khu vực. Đối với quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật, sức mạnh quân sự của hai quốc gia này được ví như cái khiên (năng lực phòng thủ của Nhật Bản) và ngọn giáo (năng lực tấn công của Mỹ). Sự thay đổi chiến lược an ninh của Nhật Bản sẽ dẫn tới thay đổi vai trò của Nhật Bản và của cả Mỹ trong mối quan hệ đồng minh. Đối với Washington, hệ thống Aegis Ashore không chỉ nhằm bảo vệ đồng minh là Nhật Bản mà còn có nhiệm vụ lớn hơn thế. Khi hệ thống này được đặt ở Nhật Bản sẽ giúp Mỹ nâng cao năng lực phòng thủ quốc gia.

Đồng thời, hệ thống này cũng giúp “giải phóng” các tàu khu trục Aegis ở khu vực biển Hoa Đông để điều động sang các khu vực khác như Biển Đông, Ấn Độ Dương... Do đó, việc Nhật Bản không triển khai hệ thống này sẽ ảnh hướng tới chiến lược triển khai quân sự của Mỹ ở khu vực. Nhìn rộng hơn, sự điều chỉnh tư duy an ninh của Nhật Bản cũng là sự thay đổi tư duy trong quan hệ đồng minh với Mỹ.

Tân Thủ tướng Nhật Bản, ông Yoshihide Suga đã tham gia sâu vào công việc của Ủy ban An ninh quốc gia Nhật Bản và đóng vai trò điều phối tiến trình hoạch định chính sách trong các vấn đề an ninh quan trọng như các căn các căn cứ quân sự của Mỹ tại Nhật Bản hay vấn đề hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên. Nhiều đánh giá quốc tế cho rằng chính sách của ông Suga nhiều khả năng sẽ tiếp nối các chính sách của ông Abe.

Phó giáo sư Daniel M. Smith của Đại học Havard nhận định ông Suga cho tới nay “hầu như tránh đưa ra các hành động và tuyên bố gây tranh cãi”. Do đó, trước sự biến động của môi trường chính trị bên trong lẫn sự xoay vần của thời cuộc bên ngoài, Nhật Bản sẽ lựa chọn hướng đi nào cho chính sách an ninh thời gian tới sẽ tác động tới cục diện ở khu vực và trên toàn cầu.

Lâm Kiệt (Tổng hợp)

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.