Thách thức của tân tổng thống Iran

Thách thức lớn nhất với ông Ebrahim Raissi, tân Tổng thống Iran, không phải là thỏa thuận hạt nhân sẽ được ký kết hay không mà là cách Iran trở lại thị trường thế giới mà không làm mất ổn định các thể chế của Cộng hòa Hồi giáo. Về đối ngoại, quan điểm của ông là “nhìn về hướng Đông” trong khi tìm cách thoát ra khỏi “sự kiên nhẫn chiến lược” trong quan hệ với Mỹ.

Ngày 18 tháng 6, hai ngày sau chiến thắng, tân Tổng thống Iran Ebrahim Raissi, đã bắt đầu về vấn đề cấp bách nhất với Iran vào thời điểm này. Được báo chí phương Tây mô tả là cực kỳ bảo thủ, tuy nhiên, ông khẳng định sẽ không đặt nghi vấn về các cuộc đàm phán trung gian giữa Tehran và Washington về chương trình hạt nhân của đất nước ông, hiện đang diễn ra ở Vienna. 

Bernard Hourcade, giám đốc nghiên cứu danh dự của Trung Tâm nghiên cứu quốc gia Pháp (CNRS), chuyên gia về Iran, cho rằng thông báo của ông Raissi cho thấy các cuộc đàm phán ở Vienna chắc chắn sẽ hồi sinh - trong những ngày tới - thỏa thuận hạt nhân Iran ký năm 2015 và bị ông Trump từ bỏ vào năm 2018. Do đó, theo chuyên gia Bernard Hourcade, sự đặt cược lớn cho nhiệm kỳ tổng thống của ông Ebrahim Raissi sẽ liên quan đến hậu quả của việc Mỹ quay trở lại Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) và việc hủy bỏ các lệnh trừng phạt, đặc biệt là kinh tế, chống lại Tehran.

Những khó khăn kinh tế, y tế chờ đón ông Ebrahim Raissi ở phía trước.
Những khó khăn kinh tế, y tế chờ đón ông Ebrahim Raissi ở phía trước.

Ở một đất nước bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc khủng hoảng y tế, đặc biệt do hàng thập kỷ bị cấm vận, người dân Iran đang nóng lòng chờ đợi sự trở lại sân khấu quốc tế của đất nước họ. Tuy nhiên, Bernard Hourcade lưu ý, sự phát triển kinh tế của Tehran không chỉ nhờ việc Iran quay trở lại thị trường thế giới…. Ông Raissi thực sự phải đồng ý ký vào các quy tắc minh bạch tài chính của FATF (Nhóm Hành động Tài chính), bắt buộc để xác nhận bất kỳ giao dịch ngân hàng quốc tế nào. 

Một sự cởi mở được kiểm soát và theo từng giai đoạn, để tránh làm sụp đổ một hệ thống kinh tế có rất nhiều ràng buộc hoặc để tránh gây ra một cuộc chiến nội bộ giữa các nhóm quyền lực khác nhau (giáo sĩ, Vệ binh Cách mạng) đang kiểm soát hệ thống này.

Ông Raissi thừa nhận những thách thức nội bộ to lớn mà ông phải đối mặt, đó là đưa nền kinh tế Iran đi đúng hướng, loại bỏ động lực tân tự do của người tiền nhiệm Rouhani và chống lại nạn tham nhũng lan rộng. Thực tế là tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu chỉ đạt 48,7%, so với tỷ lệ trung bình 70% trong ba cuộc bầu cử tổng thống trước đó, sẽ khiến nhiệm vụ này càng khó khăn hơn.

Trong cuộc họp báo đầu tiên với tư cách là tổng thống được bầu với 62% số phiếu, liên quan đến JCPOA, ông Ebrahim Ra#ssi nói rõ: “Mỹ phải ngay lập tức trở lại JCPOA và dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt. Các cuộc đàm phán JCPOA tại Vienna sẽ tiếp tục, nhưng không ảnh hưởng đến tương lai của Iran. Chương trình tên lửa đạn đạo của Iran hoàn toàn không thể thương lượng trong JCPOA và sẽ không bị kiềm chế”. 

Khi được một nhà báo Nga hỏi liệu ông có gặp Tổng thống Biden nếu một thỏa thuận đạt được ở Vienna và mọi lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, câu trả lời của ông Raisi là “không”. Về nguyên tắc, ông Raissi ủng hộ việc tái lập JCPOA như đã được ký kết vào năm 2015, phù hợp với các hướng dẫn của lãnh tụ tinh thần Ayatollah Khamenei. Nhưng nếu các cuộc đàm phán ở Vienna tiếp tục vô thời hạn và người Mỹ tiếp tục kiên quyết viết lại thỏa thuận khi lôi kéo Iran vào các lĩnh vực khác thuộc an ninh quốc gia, thì đây sẽ là dấu chấm hết cho JCPOA.

Khi nói đến chính sách đối ngoại, ông Raissi chỉ rõ con đường của Iran là rõ ràng: tập trung vào chiến lược “nhìn về phía đông”, liên quan đến hợp tác chặt chẽ hơn với Trung Quốc và Nga. Iran muốn trở thành một nút thắt thiết yếu của hội nhập Á- u hoặc, theo tầm nhìn của Nga, về quan hệ đối tác của Đại  u-Á. 

Theo Giáo sư Mohammad Marandi của Đại học Tehran, “Iran sẽ xoay chuyển về phía đông và phía nam. Iran sẽ cải thiện quan hệ với Trung Quốc và Nga, đặc biệt là trước sức ép và các lệnh trừng phạt của Mỹ. Tổng thống đắc cử Raissi sẽ bố trí tốt hơn để tăng cường các liên kết này hơn là chính quyền sắp mãn nhiệm”. 

Ông Marandi nói thêm: “Iran sẽ không cố ý làm tổn hại đến thỏa thuận hạt nhân nếu người Mỹ - và người châu  u – cam kết thực hiện đầy đủ. Ngoài ra, các nước láng giềng và các quốc gia trong khu vực cũng sẽ được tân chính quyền Tehran ưu tiên. Iran vì vậy sẽ không còn phụ thuộc vào phương Tây nữa”.

Ebrahim Raissi phát biểu trong cuộc họp báo đầu tiên trên cương vị Tổng thống Iran.

Ebrahim Raissi phát biểu trong cuộc họp báo đầu tiên trên cương vị Tổng thống Iran.

Ông Marandi cũng chỉ ra một sự khác biệt khá rõ ràng, khi nói rằng chính sách hiện tại của Iran là “một sai lầm lớn” của chính quyền Rouhani, nhưng “không phải lỗi của Bộ Ngoại giao mà là của toàn bộ chính phủ”. Điều này ngụ ý rằng chính quyền Rouhani đã đặt tất cả cá cược của mình vào JCPOA và hoàn toàn không chuẩn bị cho cuộc tấn công “gây áp lực tối đa” của chính quyền Trump, điều này trên thực tế đã triệt tiêu tầng lớp trung lưu Iran theo chủ nghĩa cải cách. Tóm lại, trong thời đại của Ra#ssi, “sự kiên nhẫn chiến lược” với Mỹ sẽ kết thúc.

Chính sách “nhìn về hướng Đông” của Iran được thể hiện qua quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Iran-Trung trị giá 400 tỷ USD, có liên quan trực tiếp đến Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), và điều này cũng hỗ trợ Iran gia nhập Liên minh Kinh tế Á- u (EAEU) do Nga lãnh đạo. Do đó, Iran, với tư cách là một trung tâm kết nối Á- u, sẽ định hình tương lai địa chính trị và địa kinh tế của nước này. Trung Quốc đầu tư vào lĩnh vực ngân hàng, viễn thông, cảng, đường sắt, y tế công cộng và công nghệ thông tin của Iran, không quên ký kết các thỏa thuận song phương về phát triển vũ khí và chia sẻ thông tin tình báo. Iran đã ký kết một thỏa thuận thương mại tự do tạm thời với EAEU, có hiệu lực kể từ tháng 10 năm 2019. 

Một thỏa thuận chính thức – khi Iran là thành viên đầy đủ - có thể được ký kết trong những tháng đầu tiên của kỷ nguyên Raissi, với những kết quả quan trọng đối với thương mại từ Nam Caucasus đến Tây Nam Á theo nghĩa rộng, và thậm chí cả Đông Nam Á: Việt Nam và Singapore đã có các khu thương mại tự do với EAEU.

Về phía Nga, động lực sẽ đến từ sự phát triển của Hành lang Giao thông Quốc tế Bắc Nam (INSTC), nơi cạnh tranh trực tiếp với một hành lang đất liền Đông-Tây có thể bị tấn công bất cứ lúc nào bởi các lệnh trừng phạt ngoài lãnh thổ của Mỹ.  

Những luận điệu của Mỹ về sự “cô lập” của Iran không đánh lừa được bất kỳ ai ở Tây Nam Á - bằng chứng là sự phát triển của mối quan hệ tương tác với Trung Quốc và Nga. Vì vậy, kỷ nguyên Ra#ssi dẫn đến sẽ là một liên minh vững chắc hơn giữa Iran với Trung Quốc và quan hệ đối tác Đại Á- u.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.