Thách thức của tân tổng thống Iran

Thách thức lớn nhất với ông Ebrahim Raissi, tân Tổng thống Iran, không phải là thỏa thuận hạt nhân sẽ được ký kết hay không mà là cách Iran trở lại thị trường thế giới mà không làm mất ổn định các thể chế của Cộng hòa Hồi giáo. Về đối ngoại, quan điểm của ông là “nhìn về hướng Đông” trong khi tìm cách thoát ra khỏi “sự kiên nhẫn chiến lược” trong quan hệ với Mỹ.

Ngày 18 tháng 6, hai ngày sau chiến thắng, tân Tổng thống Iran Ebrahim Raissi, đã bắt đầu về vấn đề cấp bách nhất với Iran vào thời điểm này. Được báo chí phương Tây mô tả là cực kỳ bảo thủ, tuy nhiên, ông khẳng định sẽ không đặt nghi vấn về các cuộc đàm phán trung gian giữa Tehran và Washington về chương trình hạt nhân của đất nước ông, hiện đang diễn ra ở Vienna. 

Bernard Hourcade, giám đốc nghiên cứu danh dự của Trung Tâm nghiên cứu quốc gia Pháp (CNRS), chuyên gia về Iran, cho rằng thông báo của ông Raissi cho thấy các cuộc đàm phán ở Vienna chắc chắn sẽ hồi sinh - trong những ngày tới - thỏa thuận hạt nhân Iran ký năm 2015 và bị ông Trump từ bỏ vào năm 2018. Do đó, theo chuyên gia Bernard Hourcade, sự đặt cược lớn cho nhiệm kỳ tổng thống của ông Ebrahim Raissi sẽ liên quan đến hậu quả của việc Mỹ quay trở lại Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) và việc hủy bỏ các lệnh trừng phạt, đặc biệt là kinh tế, chống lại Tehran.

Những khó khăn kinh tế, y tế chờ đón ông Ebrahim Raissi ở phía trước.
Những khó khăn kinh tế, y tế chờ đón ông Ebrahim Raissi ở phía trước.

Ở một đất nước bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc khủng hoảng y tế, đặc biệt do hàng thập kỷ bị cấm vận, người dân Iran đang nóng lòng chờ đợi sự trở lại sân khấu quốc tế của đất nước họ. Tuy nhiên, Bernard Hourcade lưu ý, sự phát triển kinh tế của Tehran không chỉ nhờ việc Iran quay trở lại thị trường thế giới…. Ông Raissi thực sự phải đồng ý ký vào các quy tắc minh bạch tài chính của FATF (Nhóm Hành động Tài chính), bắt buộc để xác nhận bất kỳ giao dịch ngân hàng quốc tế nào. 

Một sự cởi mở được kiểm soát và theo từng giai đoạn, để tránh làm sụp đổ một hệ thống kinh tế có rất nhiều ràng buộc hoặc để tránh gây ra một cuộc chiến nội bộ giữa các nhóm quyền lực khác nhau (giáo sĩ, Vệ binh Cách mạng) đang kiểm soát hệ thống này.

Ông Raissi thừa nhận những thách thức nội bộ to lớn mà ông phải đối mặt, đó là đưa nền kinh tế Iran đi đúng hướng, loại bỏ động lực tân tự do của người tiền nhiệm Rouhani và chống lại nạn tham nhũng lan rộng. Thực tế là tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu chỉ đạt 48,7%, so với tỷ lệ trung bình 70% trong ba cuộc bầu cử tổng thống trước đó, sẽ khiến nhiệm vụ này càng khó khăn hơn.

Trong cuộc họp báo đầu tiên với tư cách là tổng thống được bầu với 62% số phiếu, liên quan đến JCPOA, ông Ebrahim Ra#ssi nói rõ: “Mỹ phải ngay lập tức trở lại JCPOA và dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt. Các cuộc đàm phán JCPOA tại Vienna sẽ tiếp tục, nhưng không ảnh hưởng đến tương lai của Iran. Chương trình tên lửa đạn đạo của Iran hoàn toàn không thể thương lượng trong JCPOA và sẽ không bị kiềm chế”. 

Khi được một nhà báo Nga hỏi liệu ông có gặp Tổng thống Biden nếu một thỏa thuận đạt được ở Vienna và mọi lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, câu trả lời của ông Raisi là “không”. Về nguyên tắc, ông Raissi ủng hộ việc tái lập JCPOA như đã được ký kết vào năm 2015, phù hợp với các hướng dẫn của lãnh tụ tinh thần Ayatollah Khamenei. Nhưng nếu các cuộc đàm phán ở Vienna tiếp tục vô thời hạn và người Mỹ tiếp tục kiên quyết viết lại thỏa thuận khi lôi kéo Iran vào các lĩnh vực khác thuộc an ninh quốc gia, thì đây sẽ là dấu chấm hết cho JCPOA.

Khi nói đến chính sách đối ngoại, ông Raissi chỉ rõ con đường của Iran là rõ ràng: tập trung vào chiến lược “nhìn về phía đông”, liên quan đến hợp tác chặt chẽ hơn với Trung Quốc và Nga. Iran muốn trở thành một nút thắt thiết yếu của hội nhập Á- u hoặc, theo tầm nhìn của Nga, về quan hệ đối tác của Đại  u-Á. 

Theo Giáo sư Mohammad Marandi của Đại học Tehran, “Iran sẽ xoay chuyển về phía đông và phía nam. Iran sẽ cải thiện quan hệ với Trung Quốc và Nga, đặc biệt là trước sức ép và các lệnh trừng phạt của Mỹ. Tổng thống đắc cử Raissi sẽ bố trí tốt hơn để tăng cường các liên kết này hơn là chính quyền sắp mãn nhiệm”. 

Ông Marandi nói thêm: “Iran sẽ không cố ý làm tổn hại đến thỏa thuận hạt nhân nếu người Mỹ - và người châu  u – cam kết thực hiện đầy đủ. Ngoài ra, các nước láng giềng và các quốc gia trong khu vực cũng sẽ được tân chính quyền Tehran ưu tiên. Iran vì vậy sẽ không còn phụ thuộc vào phương Tây nữa”.

Ebrahim Raissi phát biểu trong cuộc họp báo đầu tiên trên cương vị Tổng thống Iran.

Ebrahim Raissi phát biểu trong cuộc họp báo đầu tiên trên cương vị Tổng thống Iran.

Ông Marandi cũng chỉ ra một sự khác biệt khá rõ ràng, khi nói rằng chính sách hiện tại của Iran là “một sai lầm lớn” của chính quyền Rouhani, nhưng “không phải lỗi của Bộ Ngoại giao mà là của toàn bộ chính phủ”. Điều này ngụ ý rằng chính quyền Rouhani đã đặt tất cả cá cược của mình vào JCPOA và hoàn toàn không chuẩn bị cho cuộc tấn công “gây áp lực tối đa” của chính quyền Trump, điều này trên thực tế đã triệt tiêu tầng lớp trung lưu Iran theo chủ nghĩa cải cách. Tóm lại, trong thời đại của Ra#ssi, “sự kiên nhẫn chiến lược” với Mỹ sẽ kết thúc.

Chính sách “nhìn về hướng Đông” của Iran được thể hiện qua quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Iran-Trung trị giá 400 tỷ USD, có liên quan trực tiếp đến Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), và điều này cũng hỗ trợ Iran gia nhập Liên minh Kinh tế Á- u (EAEU) do Nga lãnh đạo. Do đó, Iran, với tư cách là một trung tâm kết nối Á- u, sẽ định hình tương lai địa chính trị và địa kinh tế của nước này. Trung Quốc đầu tư vào lĩnh vực ngân hàng, viễn thông, cảng, đường sắt, y tế công cộng và công nghệ thông tin của Iran, không quên ký kết các thỏa thuận song phương về phát triển vũ khí và chia sẻ thông tin tình báo. Iran đã ký kết một thỏa thuận thương mại tự do tạm thời với EAEU, có hiệu lực kể từ tháng 10 năm 2019. 

Một thỏa thuận chính thức – khi Iran là thành viên đầy đủ - có thể được ký kết trong những tháng đầu tiên của kỷ nguyên Raissi, với những kết quả quan trọng đối với thương mại từ Nam Caucasus đến Tây Nam Á theo nghĩa rộng, và thậm chí cả Đông Nam Á: Việt Nam và Singapore đã có các khu thương mại tự do với EAEU.

Về phía Nga, động lực sẽ đến từ sự phát triển của Hành lang Giao thông Quốc tế Bắc Nam (INSTC), nơi cạnh tranh trực tiếp với một hành lang đất liền Đông-Tây có thể bị tấn công bất cứ lúc nào bởi các lệnh trừng phạt ngoài lãnh thổ của Mỹ.  

Những luận điệu của Mỹ về sự “cô lập” của Iran không đánh lừa được bất kỳ ai ở Tây Nam Á - bằng chứng là sự phát triển của mối quan hệ tương tác với Trung Quốc và Nga. Vì vậy, kỷ nguyên Ra#ssi dẫn đến sẽ là một liên minh vững chắc hơn giữa Iran với Trung Quốc và quan hệ đối tác Đại Á- u.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?