Tất cả học sinh của một ngôi trường bỏ trốn trót lọt khỏi Đức Quốc xã

Hằng năm, những học sinh còn sống của cô Anna Essinger tập trung tại Trường Bunce Court, Anh, để tưởng nhớ người phụ nữ phi thường này. Năm 1933, cô Anna, Hiệu trưởng một trường tư thục ở Đức, đã đưa tất cả học sinh từ 3 đến 17 tuổi của mình đến Anh. Cùng với các em gái của mình và hai giáo viên khác, cô đã làm được điều không tưởng. Cuộc đào thoát táo bạo của  các học sinh như một phép màu và là chiến công của một người phụ nữ bình dị.

Anna Essinger mất sáu tháng trời để xây dựng và thực hiện kế hoạch đưa tất cả học sinh trường mình chạy trốn khỏi Đức Quốc xã. Hôm đó là ngày 5 tháng 10 năm 1933. Vào ngày này, các nhân viên thân tín nhất của nữ hiệu trưởng 54 tuổi tập trung tại ba địa điểm khác nhau của nước Đức. Các bậc phụ huynh và học sinh lặng lẽ tập kết tại các ga tàu hỏa định trước, dọc theo ba tuyến đường chính ra khỏi đất nước.

Tất cả học sinh của một ngôi trường bỏ trốn trót lọt khỏi Đức Quốc xã -0
Cô Anna Essinger.

Giáo viên thần học Martin Schwarz bí mật đón từng học sinh tại mỗi bến tàu dọc theo sông Rhine từ Basel. Paula Essinger, em gái của cô Anna kiêm y tá nhà trường, khởi hành từ Munich qua Herrlingen, rồi đến Stuttgart và Mannheim, cũng đón học sinh trên đường. Cô Hanna Bergas, giáo viên tiếng Anh, tiếng Pháp và lịch sử nghệ thuật, dẫn đầu nhóm cuối cùng ở miền bắc nước Đức.

Mọi người ý thức rất rõ hành động của họ mạo hiểm như thế nào. Hơn nữa, chiến dịch này có quá nhiều người tham gia: từ cán bộ nhà trường, học sinh, đến cha mẹ các em. Chỉ cần một người  trong họ lỡ mồm là không thể tưởng tượng được điều gì sẽ xảy ra. Nỗi sợ hãi ám ảnh những người chạy trốn từng giây từng phút. Những suy nghĩ xâm chiếm tâm trí họ, không để họ yên. Điều gì sẽ xảy ra nếu những tên côn đồ mặc áo nâu tấn công đoàn tàu? Điều gì sẽ xảy ra nếu Gestapo nắm được kế hoạch của cô Anna và chặn họ ở biên giới?

Trong hồi ký của mình, cô Hannah Bergas nhớ lại giây phút họ đến ga “Vườn Bách thú” ở Berlin, nơi mười cậu bé, cô bé đang chờ cô. Đây là một nhóm khá đông và đa dạng. Nhiệm vụ không hề dễ dàng. Cần phải làm sao cho tất cả giống như một chuyến đi bình thường của học sinh. Để không gây nghi ngờ, chỉ có vài phụ huynh đến tiễn ở nhà ga, không ai dám mang nhiều đồ đạc. Cuộc chia tay diễn ra rất lặng lẽ. Cô Hannah Bergas ôm hôn mẹ mình thắm thiết, bởi cô không biết liệu họ có bao giờ gặp lại  nữa không.

Tất cả học sinh phải hoàn toàn tin tưởng “Bác Anna”, như cách các em gọi cô. Chính cô là người thành lập trường, nghĩ ra và thực hiện kế hoạch giải cứu tất cả học sinh thoát khỏi sự kìm kẹp của Đức Quốc xã. Niềm tin, tình yêu và ý chí không gì lay chuyển nổi của người phụ nữ lớn tuổi bình dị đã giúp giành lại mạng sống của hàng trăm đứa trẻ từ nanh vuốt của Hitler.

Tất cả học sinh của một ngôi trường bỏ trốn trót lọt khỏi Đức Quốc xã -0
Những học sinh cuối cấp của Trường Bune Court.

Dáng cao, tóc vàng, cô Anna Essinger sinh ra trong một gia đình Do Thái gốc Đức ở thành phố Ulm, miền nam nước Đức. Là con cả trong gia đình 9 người con, cô thường xuyên giúp mẹ chăm sóc các em. Từ nhỏ, Anna làm việc chăm chỉ để kiếm tiền ăn học. Sau đó, cô vào học Đại học Wisconsin-Madison, lấy bằng cử nhân và thạc sĩ ở hai chuyên ngành. Những quyền tự do dân chủ và hệ thống giáo dục tiến bộ của Mỹ đã truyền cảm hứng cho cô Anna.

Anna Essinger đã sống ở Mỹ gần 20 năm. Cô trở về nước Đức quê hương sau Thế chiến thứ nhất. Năm 1926, cô mở ngôi trường riêng của mình. Trường của cô đoạn tuyệt với quan điểm giáo dục truyền thống của Đức, vốn dựa trên kỷ luật nghiêm minh và hình phạt hà khắc. Thay vào đó, trong ngôi trường nội trú tiến bộ và phi tôn giáo này, mọi đứa trẻ đều được quan tâm.

Nhà trường khích lệ tính ham hiểu biết bẩm sinh và tiềm năng sáng tạo của trẻ em. Cô Anna thường dẫn lời của nhà văn, triết gia Anh John Ruskin: “Mục đích của một nền giáo dục chân chính là làm cho con người không chỉ trở nên cần cù lao động mà còn yêu lao động, không chỉ thông thái mà còn yêu tri thức, không chỉ trở nên sạch sẽ mà còn yêu sự sạch sẽ, không chỉ  trở nên công bằng mà còn khao khát sự công bằng”.

Cô Anna cho rằng cần quan tâm nhiều đến việc dạy cho học sinh các kỹ năng thực hành hơn là kiến thức hàn lâm. Theo cô, trẻ em phải học để cống hiến cho xã hội. Ví dụ như giúp bố mẹ ở nhà, chăm sóc vườn tược, nấu ăn, dọn dẹp. Tất cả học sinh của cô Anna đều nói rằng bầu không khí ở trường rất độc đáo. Các em thực sự được tự do ngôn luận.

Nhà trường giáo dục tính ham hiểu biết, thể hiện quyền uy phi bạo lực, khơi dậy sự tôn trọng và tình đoàn kết, cũng như khuyến khích học sinh suy nghĩ độc lập. Tất cả những phẩm chất đó, cùng với việc học tập các môn khoa học, ngoại ngữ và thể thao khác nhau, đã cung cấp cho học sinh không những một nền học vấn xuất sắc mà còn một tuổi thơ hạnh phúc. Đây không chỉ trường học mà còn là một gia đình thực sự.

Tháng 1 năm 1933, khi Adolf Hitler trở thành Thủ tướng Đức. Anna bắt đầu lo sợ sự nghiệp của đời mình bị lâm nguy. Cô đọc cuốn hồi ký “Cuộc chiến đấu của tôi” của Hitler và dự đoán rằng Hitler sẽ nhấn chìm nước Đức vào  vực sâu tăm tối, nơi  không những không có chỗ cho tự do suy nghĩ hay biểu đạt mà có thể cả sự sống. Tháng 3 năm đó, "Đạo luật Cho quyền" đã biến Hitler thành một tên độc tài toàn năng. Vài ngày sau, cô Anna được lệnh treo cờ phát xít Đức ở Trường Herrlingen. Phẫn nộ đến tận cùng, cô lên tiếng phản đối. Cô đã khẩn trương tổ chức một cuộc diễu hành kéo dài ba ngày cho học sinh của mình, và chỉ khi không còn ai ở trong trường, cô mới treo cờ của Đức Quốc xã.

Tất cả học sinh của một ngôi trường bỏ trốn trót lọt khỏi Đức Quốc xã -0
Hằng năm, những học sinh cũ tập trung ở trường để tưởng nhớ cô giáo Anna Essinger.

Hình ảnh lá cờ phát xít Đức treo nơi ngôi trường ở Herrlingen rốt cuộc đã cho Anna thấy không thể có tương lai đối với bản thân cô và học sinh của cô ở đây. Đất nước này không còn là nơi bạn có thể yên tâm giáo dục con cái một cách trung thực và tự do. Cô Anna chân thành tin rằng có thể sống cách khác, tự do. Tự do suy nghĩ, tự do nói và không ngoái nhìn ai đó, sống không sợ hãi. Giờ đây, cô Anna thấy sự giả dối biến thành sự thật, trắng đổi thành đen như thế nào. Cô cho rằng đã đến lúc phải hành động.

Nếu Đức Quốc xã phát hiện ra kế hoạch chạy trốn của cô Anna thì sẽ vô cùng nguy hiểm. Những ngôi trường như vậy bị phạt tiền, thậm chí bị trưng dụng hoàn toàn cho Đoàn Thanh niên Hitler. Tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Cô Anna bắt đầu đi du lịch khắp châu Âu, tìm kiếm một địa điểm cho ngôi trường của mình. Cuối mùa xuân năm 1933, cô nhận được sự giúp đỡ ở Anh. Đã có những người sẵn sàng quyên góp và tìm địa điểm phù hợp cho trường.

Cô Anna tích cực thực hiện kế hoạch. Cô nhiều lần trao đổi với các bậc phụ huynh học sinh, phân tích tình hình cho họ. Thời gian này, trên quảng trường trung tâm thành phố Ulm, sách của các nhà khoa học gốc Do Thái bị đốt. Ngọn lửa không thương tiếc thiêu rụi những kiến thức và phát minh vô giá của Albert Einstein, Sigmund Freud, Karl Marx...

Rủi ro vô cùng lớn, nhưng không ai từ chối lời đề nghị của cô Anna. Trong khi hiệu trưởng giải quyết các vấn đề về tổ chức, học sinh tích cực học tiếng Anh. Đầu tháng 9, đích thân Adolf Hitler đến thành phố. Y diễn thuyết trên quảng trường. Ai cũng hoan hỉ, quốc trưởng đi thị sát các đơn vị quân đội đồn trú gần đó. Đoàn xe của Hitler đi qua làng Herrlingen, cách trường của cô Anna không xa, nhưng không hề biết gì về hành động ngang ngược sắp xảy ra.

Hai tuần sau chuyến thăm của Hitler, cô Anna cùng với hàng chục giáo viên của trường và học sinh bắt đầu thực hiện kế hoạch chạy trốn sang Anh. Tình hình hết sức căng thẳng, các em học sinh lên đường theo từng nhóm nhỏ. Ở mỗi nhà ga, cô Anna cảnh giác quan sát  các tòa nhà và khuôn mặt của mọi người, chờ đợi một thủ đoạn bẩn thỉu. Thật kỳ lạ, “chiến dịch” diễn ra hoàn hảo.

Các nhóm học sinh có giáo viên tháp tùng gặp lại nhau tại bến tàu ở Ostend, Bỉ. Từ đó họ đến thị trấn Dover vùng đông nam nước Anh. Từ đây, cô Anna cùng với tất cả học sinh lên ba chiếc xe buýt màu đỏ đi đến một vùng nông thôn thơ mộng và dừng lại trước một địa điểm rất đẹp, chẳng bao lâu được gọi là Trường Bunce Court. Kế hoạch đã hoàn thành - những đứa trẻ đã được an toàn.

Tất cả học sinh đều sợ hãi và tâm hồn bị tổn thương. Ở Trường Bunce Court, cô Anna Essinger không chỉ tạo ra cho các em bầu không khí an toàn và hạnh phúc mà còn là một ngôi nhà, nơi những đứa trẻ được chữa trị những vết thương tinh thần và được truyền cảm hứng để tiếp tục sống. Ở đây các em luôn luôn được yêu mến và giúp đỡ. Nhà trường trở thành gia đình đối với các em. Nhiều năm sau, các em vẫn nhớ đến “Bác Anna” với lòng biết ơn vô hạn.

Sức khỏe của cô Anna Essinger giảm sút nhanh chóng. Không tìm được người thay thế cô, năm 1948, trường buộc lòng phải đóng cửa. Cô Anna gần như bị mù và sống một mình ở Bunce Court. Cho đến khi qua đời, cô vẫn tiếp tục nhận được những lá thư cảm động của các học trò cũ từ khắp nơi trên thế giới. Những người ở lại Vương quốc Anh thường đến thăm cô. Qua đời năm 1960, cô Anna Essinger đã kịp chứng kiến các học trò của mình giành được những thành công lớn trong sự nghiệp. Nhưng điều quan trọng nhất mà cô Anna đã làm được trong cuộc đời này là ban tặng cho những học sinh của mình không những cuộc sống mà còn một thứ quý giá hơn nhiều - tình yêu.

Trần Hậu (Tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.