Thẳng thẳn nhìn nhận thực tế
Cũng theo Báo cáo của Chính phủ, mặc dù trong năm 2010 chúng ta đã đạt được nhiều kết quả khả quan rất quan trọng nhưng nền kinh tế vẫn còn một số hạn chế, yếu kém lớn. Cụ thể, môi trường kinh tế vĩ mô vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Lạm phát tăng cao, chỉ số giá tiêu dùng năm 2010 tăng 11,75% so với tháng 12 năm 2009, cao hơn chỉ tiêu Quốc hội thông qua (7%); nhập siêu còn lớn; bội chi ngân sách cao, nợ công có xu hướng tăng; mặt bằng lãi suất cao, tỷ giá chưa ổn định đã ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch còn chậm, chất lượng tăng trưởng còn thấp. Ô nhiễm môi trường đang trầm trọng, nhất là tại các khu đô thị, công nghiệp, khu chế xuất, các làng nghề....
Trong khi đó, tình hình trong nước và quốc tế lại xuất hiện những khó khăn, thách thức mới, tiềm ẩn nguy cơ bất ổn kinh tế vĩ mô. Kinh tế thế giới tiếp tục xu hướng phục hồi nhưng chậm lại và chưa ổn định; lạm phát tăng cao, giá lương thực, thực phẩm, dầu thô và nguyên vật liệu cơ bản tiếp tục tăng... Khủng hoảng chính trị ở Bắc Phi và Trung Đông; thiệt hại nặng nề do động đất và sóng thần ở Nhật Bản ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển kinh tế, chính trị, xã hội khu vực và toàn cầu.
Trong nước, chúng ta tiếp tục gặp phải những khó khăn, thách thức lớn hơn so với năm trước, nhất là lạm phát tăng cao do cộng hưởng của các yếu tố: lạm phát toàn cầu tăng, nhất là giá lương thực, giá vàng, giá dầu thô; hệ quả của các giải pháp ngăn chặn đà suy giảm kinh tế trong thời gian qua; ảnh hưởng của thiên tai, lũ lụt lớn ở các tỉnh miền Trung.
Chỉ số giá tiêu dùng tăng cao trong điều kiện phải thực hiện chủ trương điều chỉnh giá xăng dầu, giá điện làm cho tình hình càng trở nên khó khăn hơn. Cùng với lạm phát, mặt bằng lãi suất cao, tỷ giá chưa ổn định, giá vàng tiếp tục biến động mạnh, ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng, hoạt động sản xuất kinh doanh, gây bất ổn kinh tế vĩ mô và đời sống nhân dân…
Vượt qua thách thức
Báo cáo của Chính phủ đã nêu rõ, tình hình trên đặt ra thách thức lớn đối với việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2011 và những năm tiếp theo.
Trước tình hình đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/2/2011 nhằm tập trung chỉ đạo điều hành kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và hướng đến thực hiện mục tiêu tăng trưởng bền vững; đồng thời xác định rõ đây là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong chỉ đạo, điều hành. Và để đạt được mục tiêu này, Chính phủ đã xác định 6 nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong chỉ đạo điều hành.
Trước hết là phải thực hiện chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng. Phải điều hành chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng, bảo đảm phối hợp hài hòa giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa để giảm tốc độ tăng tổng cầu bằng cách giảm tốc độ tăng trưởng tín dụng, tổng phương tiện thanh toán, thắt chặt chi tiêu công để từng bước giảm sức ép lạm phát, duy trì ổn định tỷ giá, kiểm soát được thị trường ngoại tệ và thị trường vàng.
Cụ thể, cần phải hạn chế tăng cung tiền, kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng theo mục tiêu tốc độ tăng tín dụng năm 2011 dưới 20%, tổng phương tiện thanh toán khoảng 15 - 16% nhưng vẫn bảo đảm bố trí vốn tín dụng phục vụ yêu cầu phát triển nông nghiệp, nông thôn, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời giảm tốc độ và tỷ trọng vay vốn tín dụng của khu vực phi sản xuất, nhất là lĩnh vực bất động sản, chứng khoán.
Triển khai thực hiện có kết quả các giải pháp này thì sức ép lạm phát sẽ giảm, chất lượng tín dụng được nâng cao, đồng thời định hướng được nguồn vốn cho vay các lĩnh vực cần tập trung phát triển để góp phần vừa giải quyết việc làm, thu nhập cho người lao động, vừa đẩy mạnh xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu và từng bước chuyển đổi cơ cấu kinh tế.
Phải điều hành chủ động, linh hoạt, hiệu quả các công cụ chính sách tiền tệ, nhất là lượng tiền cung ứng, các loại lãi suất, tỷ giá, bảo đảm phù hợp với diễn biến của thị trường. Tăng cường quản lý ngoại hối để bình ổn thị trường, tỷ giá, đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất kinh doanh và tăng dự trữ ngoại hối; thực hiện các biện pháp phù hợp để các tổ chức, cá nhân, trước hết là đối với các tập đoàn, tổng công ty nhà nước bán ngoại tệ cho ngân hàng khi có nguồn thu và được mua khi có nhu cầu hợp lý.
Kiểm soát chặt chẽ hoạt động kinh doanh vàng. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ quy định về thu đổi ngoại tệ, kinh doanh vàng. Phải nâng cao chất lượng tín dụng, bảo đảm an toàn hệ thống tiền tệ, tín dụng, ngân hàng để bảo đảm các nguồn lực tài chính trong nền kinh tế lưu thông thông suốt, giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tạo điều kiện cho duy trì ổn định, thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh.
Thực hiện các biện pháp tiếp tục rà soát, sửa đổi các quy định an toàn về tín dụng, ngân hàng theo lộ trình phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện kinh tế - xã hội nước ta; rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách nhằm nâng cao chất lượng tín dụng, các tổ chức tín dụng cơ cấu lại tài sản và nguồn vốn theo hướng an toàn, bền vững; tăng cường kiểm tra, giám sát, cảnh báo sớm rủi ro hệ thống; hỗ trợ các ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng trong phòng chống rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống.
Nhiệm vụ thứ hai cần được ưu tiên trong chỉ đạo, điều hành của chính phủ là thực hiện chính sách tài khóa thắt chặt, cắt giảm đầu tư công, giảm bội chi ngân sách nhà nước. Cùng với thực hiện chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng, thực hiện chính sách tài khoá thắt chặt sẽ giảm tốc độ tăng tổng cầu để thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.
Phải phấn đấu tăng thu ngân sách nhà nước 7 - 8% so với dự toán năm 2011 đã được Quốc hội thông qua. Tập trung rà soát các nguồn thu, tăng cường kiểm tra, giám sát quản lý thu thuế, chống thất thu thuế; tập trung xử lý các khoản nợ đọng thuế; triển khai các biện pháp cưỡng chế nợ thuế để thu hồi nợ đọng và hạn chế phát sinh số nợ thuế mới.
Rà soát, sắp xếp lại chi thường xuyên để tiết kiệm thêm 10% chi thường xuyên của 9 tháng còn lại trong dự toán năm 2011. Giảm bội chi ngân sách nhà nước năm 2011 xuống dưới 5% GDP, tăng cường quản lý nợ Chính phủ, nợ quốc gia.
Nhiện vụ thứ ba cần được ưu tiên trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ là thúc đẩy sản xuất kinh doanh, khuyến khích xuất khẩu, kiềm chế nhập siêu, sử dụng tiết kiệm năng lượng. Để thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh, cần tập trung thực hiện các biện pháp kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho sản xuất kinh doanh và tiếp cận vốn đối với dự án hiệu quả, có đầu ra của sản phẩm, cải cách, giảm thủ tục để tiết giảm chi phí, đẩy mạnh sản xuất hàng hóa, cung ứng dịch vụ phục vụ sản xuất và tiêu dùng; trong đó tập trung nguồn lực đẩy mạnh phát triển sản xuất nông nghiệp, nông thôn, bảo đảm an ninh lương thực và tăng xuất khẩu nông sản, bảo đảm đời sống nông dân.
Cần tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu, phấn đấu năm 2011 nhập siêu không quá 16% tổng kim ngạch xuất khẩu (chỉ tiêu Quốc hội thông qua là 18%). Cần tăng cường kiểm soát giá cả, thị trường... Cần sử dụng tiết kiệm năng lượng: huy động tối đa công suất các nhà máy điện để đáp ứng nhu cầu phụ tải điện trong mùa khô, ưu tiên bảo đảm điện cho sản xuất; phối hợp với các địa phương chỉ đạo việc sử dụng điện tiết kiệm; đồng thời cung cấp điện đáp ứng cho các nhu cầu thiết yếu của sản xuất và đời sống.
Các ngành, các cấp tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo triển khai quyết liệt thực hiện các quy định về tiết kiệm, chống lãng phí điện; xây dựng và thực hiện chương trình tiết kiệm điện, phấn đấu tiết kiệm sử dụng điện 10% trong sản xuất và tiêu dùng. Đồng thời, có biện pháp cần thiết và phù hợp để khuyến khích, khuyến cáo các doanh nghiệp, nhân dân sử dụng tiết kiệm năng lượng (điện, xăng dầu), sử dụng các công nghệ cao, công nghệ xanh, sạch, công nghệ tiết kiệm điện.
Nhiệm vụ thứ tư là điều chỉnh giá điện, xăng dầu gắn với hỗ trợ hộ nghèo. Thực hiện điều chỉnh một bước giá điện, giá xăng dầu gắn với việc thực hiện chính sách hỗ trợ của Nhà nước cho các hộ nghèo để doanh nghiệp từng bước hạch toán đủ chi phí năng lượng theo nguyên tắc thị trường, khuyến khích đổi mới công nghệ sử dụng ít năng lượng, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp; khuyến khích đầu tư phát triển các dự án phát điện, doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực điện, xăng dầu, đồng thời thực hiện chính sách an sinh xã hội để bảo đảm đời sống của người nghèo.
Tất cả những nhiệm vụ trên đều nhằm xây dựng và củng điều cốt lõi trong xã hội ta: tăng cường bảo đảm an sinh xã hội. Đây cũng là nhiệm vụ hàng đầu thứ năm cần được ưu tiên trong chỉ đạo điều hành của Chính phủ. Và nhiệm vụ cuối cùng cần được ưu tiên đẩy mạnh công tác tư tưởng, thông tin, tuyên truyền.
Báo cáo của Chính phủ nhấn mạnh, trong điều kiện có nhiều khó khăn, thách thức mới, với sự quyết tâm cao, đoàn kết, đồng thuận về tư tưởng, nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, chúng ta sẽ thực hiện thành công mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội để hướng đến phát triển bền vững
