Syria một năm sau ông Assad: Rối rắm trăm bề

Ngày 8/12 vừa qua là tròn 1 năm Tổng thống Syria Bashar Al-Assad bị lật đổ bởi liên minh các nhóm thánh chiến. Phương Tây vui mừng và lập tức công nhận chính quyền mới ở Damascus do ông Ahmed al-Sharaa lãnh đạo, bất chấp ông này từng là thánh chiến quân của Al-Qaeda.

Thế nhưng, sau màn ăn mừng, chúc tụng đó, Syria giờ đây vẫn loay hoay giữa mớ khó khăn do xung đột giữa các nhóm sắc tộc, lợi ích và nhất là cuộc trả thù những người từng làm việc dưới thời ông Assad...

6-1.jpg -0
Tổng thống Mỹ Donald Trump Tiếp lãnh đạo Syria Ahmad al-Sharaa tại Nhà Trắng, ngày 10/11/2025. Ảnh: VCG.

Người dân Syria từ khắp cả nước đã tập trung và reo hò ăn mừng khi ông Assad bị lật đổ, giương cao lá cờ 3 sao cách mạng của Syria và hô vang khẩu hiệu đòi tự do. Trong bài phát biểu tại nhà thờ Hồi giáo Umayyad ở Damascus, ông Ahmad al-Sharaa - nay là Tổng thống Syria - đã hứa sẽ xây dựng lại một “Syria mạnh mẽ và công bằng” cho tất cả các thành phần, hứa hẹn tái thiết đất nước bị tàn phá. Hàng chục nghìn người dân Syria đã đổ ra các quảng trường của thủ đô hôm 8/12 kỷ niệm ngày lật đổ ông Assad, nhưng ẩn sau đó là những câu hỏi đau lòng về tương lai của đất nước.

Một năm sau khi lật đổ ông Assad, chính quyền mới của Syria đã thành công trong việc tái hòa nhập đất nước vào cộng đồng quốc tế, vượt xa kỳ vọng của ngay cả những người ủng hộ nhiệt tình nhất. Nhưng, bên trong Syria, căng thẳng vẫn âm ỉ.

Cuộc gặp gỡ giữa ông al-Sharaa và ông  Trump, cũng như sự trở lại của Syria trên trường quốc tế, đã khiến nhiều người Syria tự hào. “Ngay cả khi tôi không thích ông ấy, việc thấy Syria ở Nhà Trắng vẫn khiến tôi cảm thấy vui”, một nhà hoạt động Alawite nói.

Đối với cộng đồng quốc tế, một nhà lãnh đạo thân phương Tây ở Damascus là luồng gió mới. Sau 14 năm nội chiến tạo ra cuộc khủng hoảng di cư lớn nhất thế giới kể từ Thế chiến II và sự ra đời của Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, thế giới đã rất mong muốn ủng hộ vị tổng thống mới của Syria.

Ông Sharaa lên nắm quyền một phần nhờ tận dụng sự suy yếu của trục Iran sau khi Israel tấn công Hezbollah ở Lebanon, ngăn cản Tehran cứu vãn đồng minh Syria của họ. Kể từ đó, ông al-Sharaa đã tìm cách ngăn chặn Iran tái thiết lập vị thế của mình ở Syria, điều này khiến phương Tây rất hài lòng. Nhưng, trong nước, việc đình trệ quá trình chuyển đổi công lý đang làm bùng phát bạo lực trở lại và làm sâu sắc thêm sự chia rẽ trong quốc gia.

4 ngày thảm sát do lực lượng chính phủ và các phe phái vũ trang khác gây ra nhằm vào thường dân chủ yếu là người Alawite trên bờ biển Syria vào tháng 3 và các vụ giết người tiếp diễn đã khiến cộng đồng thiểu số tôn giáo này cảm thấy bị bao vây.

Một vụ thảm sát khác vào tháng 7, trong đó các thành viên của lực lượng an ninh chính phủ và các phần tử bộ lạc đã giết hại thường dân Druze ở tỉnh Sweida phía Nam, càng làm cho các cộng đồng thiểu số tôn giáo và sắc tộc của đất nước thêm căng thẳng.

Kể từ các vụ thảm sát, Sweida gần như bị cô lập khỏi phần còn lại của đất nước. Người dân trong tỉnh đã cứng rắn hơn trong lập trường chống lại Damascus và tập hợp xung quanh nhà lãnh đạo Druze Hikmat al-Hijri, đòi quyền tự trị.

6-2.jpg -0
Lính Syria tuần tra trong thời gian giới nghiêm tạm thời ở Homs, sau vụ giết người hồi tháng 11. Ảnh: Abobaker Alsaka/Anadolu/Getty Images.

Chính phủ Syria đã thành lập một hội đồng vì hòa bình dân sự và một cơ quan giám sát công lý chuyển đổi trong nước. Nhiệm vụ trước mắt của họ vô cùng to lớn: làm rõ quyền sở hữu tài sản bị chiếm đoạt và thiết lập công lý cho các tội ác đã gây ra trong cuộc nội chiến, đồng thời duy trì sự gắn kết xã hội.

Vào giữa tháng 11, chính quyền Syria đã tiến hành một phiên tòa công khai đối với những người trung thành với ông Assad và các thành viên của lực lượng an ninh mới bị cáo buộc gây bạo lực trong các vụ thảm sát ven biển hồi tháng 3. Những người bị bịt mặt và còng tay được đưa ra trước ống kính máy ảnh khi các quan chức tư pháp khoe khoang về phiên tòa xét xử các quan chức an ninh đầu tiên trong lịch sử Syria hiện đại.

Các nhà hoạt động cho rằng chính phủ đã thất bại trong việc vạch ra một chiến lược quốc gia cho công lý chuyển tiếp. Các cơ quan chuyên trách việc truy cứu trách nhiệm vẫn thiếu kinh phí. Nếu tốc độ chậm chạp của công lý chuyển tiếp tiếp tục được duy trì, các nhà hoạt động cảnh báo, thì cơ hội ngắn ngủi để mang lại công lý sẽ khép lại.

“Sau ngần ấy tháng, nhà nước đang mạnh lên, quan hệ đối ngoại đang được cải thiện, mọi thứ đang dần ổn định”, Alaa Ibrahim, một nhà hoạt động dân sự ở Homs chuyên về gắn kết xã hội, cho biết. “Nhưng, giờ đây, đã 1 năm kể từ khi giải phóng, nếu các vụ ám sát vẫn tiếp diễn mỗi ngày thì chúng ta sẽ đi đến đâu?”.

Nhiều người Syria cho rằng, vấn đề công lý giờ đây không thể tách rời khỏi cuộc tranh luận rộng hơn về hình dạng của nhà nước Syria mới, hậu Assad.

Hợp đồng xã hội mới của Syria vẫn đang được viết nên và hành động của chính quyền mới đang bắt đầu định hình các giá trị sẽ chi phối mối quan hệ giữa người dân và một nhà nước đã cai trị bằng sự sợ hãi trong nửa thế kỷ qua.

Không thể phủ nhận rằng người dân Syria đang tận hưởng một nền tự do mới mẻ mà 1 năm trước đó không thể tưởng tượng nổi. "Năm trước, người ta không dám phàn nàn về giá 1 kg hành tây. Giờ đây họ đang kêu gọi các bộ trưởng từ chức", Ayman Ali nói đùa.

Nhưng, các nhà hoạt động xã hội dân sự cảnh báo rằng có rất ít đề cập đến dân chủ trong Syria mới, một yêu cầu quan trọng của những người cách mạng trong 14 năm qua. Hiến pháp mới của Syria trao quyền lực rộng lớn cho tổng thống trong khi một cuộc bầu cử quốc hội được tổ chức mà không có sự bỏ phiếu của người dân. Thay vào đó, các ủy ban đã bổ nhiệm các ứng cử viên cho 2/3 cơ quan lập pháp và tổng thống bổ nhiệm 1/3 còn lại.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.