Syria một năm sau ông Assad: Rối rắm trăm bề

Ngày 8/12 vừa qua là tròn 1 năm Tổng thống Syria Bashar Al-Assad bị lật đổ bởi liên minh các nhóm thánh chiến. Phương Tây vui mừng và lập tức công nhận chính quyền mới ở Damascus do ông Ahmed al-Sharaa lãnh đạo, bất chấp ông này từng là thánh chiến quân của Al-Qaeda.

Thế nhưng, sau màn ăn mừng, chúc tụng đó, Syria giờ đây vẫn loay hoay giữa mớ khó khăn do xung đột giữa các nhóm sắc tộc, lợi ích và nhất là cuộc trả thù những người từng làm việc dưới thời ông Assad...

6-1.jpg -0
Tổng thống Mỹ Donald Trump Tiếp lãnh đạo Syria Ahmad al-Sharaa tại Nhà Trắng, ngày 10/11/2025. Ảnh: VCG.

Người dân Syria từ khắp cả nước đã tập trung và reo hò ăn mừng khi ông Assad bị lật đổ, giương cao lá cờ 3 sao cách mạng của Syria và hô vang khẩu hiệu đòi tự do. Trong bài phát biểu tại nhà thờ Hồi giáo Umayyad ở Damascus, ông Ahmad al-Sharaa - nay là Tổng thống Syria - đã hứa sẽ xây dựng lại một “Syria mạnh mẽ và công bằng” cho tất cả các thành phần, hứa hẹn tái thiết đất nước bị tàn phá. Hàng chục nghìn người dân Syria đã đổ ra các quảng trường của thủ đô hôm 8/12 kỷ niệm ngày lật đổ ông Assad, nhưng ẩn sau đó là những câu hỏi đau lòng về tương lai của đất nước.

Một năm sau khi lật đổ ông Assad, chính quyền mới của Syria đã thành công trong việc tái hòa nhập đất nước vào cộng đồng quốc tế, vượt xa kỳ vọng của ngay cả những người ủng hộ nhiệt tình nhất. Nhưng, bên trong Syria, căng thẳng vẫn âm ỉ.

Cuộc gặp gỡ giữa ông al-Sharaa và ông  Trump, cũng như sự trở lại của Syria trên trường quốc tế, đã khiến nhiều người Syria tự hào. “Ngay cả khi tôi không thích ông ấy, việc thấy Syria ở Nhà Trắng vẫn khiến tôi cảm thấy vui”, một nhà hoạt động Alawite nói.

Đối với cộng đồng quốc tế, một nhà lãnh đạo thân phương Tây ở Damascus là luồng gió mới. Sau 14 năm nội chiến tạo ra cuộc khủng hoảng di cư lớn nhất thế giới kể từ Thế chiến II và sự ra đời của Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, thế giới đã rất mong muốn ủng hộ vị tổng thống mới của Syria.

Ông Sharaa lên nắm quyền một phần nhờ tận dụng sự suy yếu của trục Iran sau khi Israel tấn công Hezbollah ở Lebanon, ngăn cản Tehran cứu vãn đồng minh Syria của họ. Kể từ đó, ông al-Sharaa đã tìm cách ngăn chặn Iran tái thiết lập vị thế của mình ở Syria, điều này khiến phương Tây rất hài lòng. Nhưng, trong nước, việc đình trệ quá trình chuyển đổi công lý đang làm bùng phát bạo lực trở lại và làm sâu sắc thêm sự chia rẽ trong quốc gia.

4 ngày thảm sát do lực lượng chính phủ và các phe phái vũ trang khác gây ra nhằm vào thường dân chủ yếu là người Alawite trên bờ biển Syria vào tháng 3 và các vụ giết người tiếp diễn đã khiến cộng đồng thiểu số tôn giáo này cảm thấy bị bao vây.

Một vụ thảm sát khác vào tháng 7, trong đó các thành viên của lực lượng an ninh chính phủ và các phần tử bộ lạc đã giết hại thường dân Druze ở tỉnh Sweida phía Nam, càng làm cho các cộng đồng thiểu số tôn giáo và sắc tộc của đất nước thêm căng thẳng.

Kể từ các vụ thảm sát, Sweida gần như bị cô lập khỏi phần còn lại của đất nước. Người dân trong tỉnh đã cứng rắn hơn trong lập trường chống lại Damascus và tập hợp xung quanh nhà lãnh đạo Druze Hikmat al-Hijri, đòi quyền tự trị.

6-2.jpg -0
Lính Syria tuần tra trong thời gian giới nghiêm tạm thời ở Homs, sau vụ giết người hồi tháng 11. Ảnh: Abobaker Alsaka/Anadolu/Getty Images.

Chính phủ Syria đã thành lập một hội đồng vì hòa bình dân sự và một cơ quan giám sát công lý chuyển đổi trong nước. Nhiệm vụ trước mắt của họ vô cùng to lớn: làm rõ quyền sở hữu tài sản bị chiếm đoạt và thiết lập công lý cho các tội ác đã gây ra trong cuộc nội chiến, đồng thời duy trì sự gắn kết xã hội.

Vào giữa tháng 11, chính quyền Syria đã tiến hành một phiên tòa công khai đối với những người trung thành với ông Assad và các thành viên của lực lượng an ninh mới bị cáo buộc gây bạo lực trong các vụ thảm sát ven biển hồi tháng 3. Những người bị bịt mặt và còng tay được đưa ra trước ống kính máy ảnh khi các quan chức tư pháp khoe khoang về phiên tòa xét xử các quan chức an ninh đầu tiên trong lịch sử Syria hiện đại.

Các nhà hoạt động cho rằng chính phủ đã thất bại trong việc vạch ra một chiến lược quốc gia cho công lý chuyển tiếp. Các cơ quan chuyên trách việc truy cứu trách nhiệm vẫn thiếu kinh phí. Nếu tốc độ chậm chạp của công lý chuyển tiếp tiếp tục được duy trì, các nhà hoạt động cảnh báo, thì cơ hội ngắn ngủi để mang lại công lý sẽ khép lại.

“Sau ngần ấy tháng, nhà nước đang mạnh lên, quan hệ đối ngoại đang được cải thiện, mọi thứ đang dần ổn định”, Alaa Ibrahim, một nhà hoạt động dân sự ở Homs chuyên về gắn kết xã hội, cho biết. “Nhưng, giờ đây, đã 1 năm kể từ khi giải phóng, nếu các vụ ám sát vẫn tiếp diễn mỗi ngày thì chúng ta sẽ đi đến đâu?”.

Nhiều người Syria cho rằng, vấn đề công lý giờ đây không thể tách rời khỏi cuộc tranh luận rộng hơn về hình dạng của nhà nước Syria mới, hậu Assad.

Hợp đồng xã hội mới của Syria vẫn đang được viết nên và hành động của chính quyền mới đang bắt đầu định hình các giá trị sẽ chi phối mối quan hệ giữa người dân và một nhà nước đã cai trị bằng sự sợ hãi trong nửa thế kỷ qua.

Không thể phủ nhận rằng người dân Syria đang tận hưởng một nền tự do mới mẻ mà 1 năm trước đó không thể tưởng tượng nổi. "Năm trước, người ta không dám phàn nàn về giá 1 kg hành tây. Giờ đây họ đang kêu gọi các bộ trưởng từ chức", Ayman Ali nói đùa.

Nhưng, các nhà hoạt động xã hội dân sự cảnh báo rằng có rất ít đề cập đến dân chủ trong Syria mới, một yêu cầu quan trọng của những người cách mạng trong 14 năm qua. Hiến pháp mới của Syria trao quyền lực rộng lớn cho tổng thống trong khi một cuộc bầu cử quốc hội được tổ chức mà không có sự bỏ phiếu của người dân. Thay vào đó, các ủy ban đã bổ nhiệm các ứng cử viên cho 2/3 cơ quan lập pháp và tổng thống bổ nhiệm 1/3 còn lại.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?