Sự trỗi dậy của một vương quốc Hồi giáo xuyên quốc gia ISKP

IS và Taliban đang trỗi dậy sau khi Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) chính thức đình chỉ các nhiệm vụ chiến đấu tại Afghanistan.

IS rõ ràng đang trở thành vấn đề mới của chính quyền Tổng thống Mỹ D.Trump ở Afghanistan. Chi nhánh của IS ở Nam Á khiến các nỗ lực của khu vực nhằm đưa Afghanistan hướng tới hòa bình trở nên phức tạp.  Chính quyền Trump ủng hộ lời kêu gọi đàm phán với Taliban của Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani nhằm đem lại hòa bình cho Afghanistan.

Một số cường quốc trong khu vực cũng chìa tay ra với nhóm này. Mối quan tâm đến việc đàm phán với Taliban phần nào là kết quả của những mối quan ngại về IS ở Afghanistan.

Tự xưng là Wilayat Khorasan, chi nhánh của IS ở Nam Á thường được giới truyền thông phương Tây gọi là ISIS-K hoặc ISKP (viết tắt của Nhà nước Hồi giáo tỉnh Khorasan). ISKP đưa ra tuyên bố chủ quyền đối với một lãnh thổ bao gồm các vùng thuộc Iran, 3 nước cộng hòa Trung Á, Afghanistan, Pakistan và, trong một số bản đồ, các vùng thuộc Kashmir ở Ấn Độ, Tân Cương ở phía tây Trung Quốc.

Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pakistan và Iran đã bày tỏ mối quan ngại về ISKP. Afghanistan và Ấn Độ coi đây là một phe ly khai của Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP). Chính phủ Afghanistan ước tính có khoảng 3.000-5.000 chiến binh thuộc nhóm này ở Afghanistan, quân số của nhóm tăng nhanh cùng với việc các chiến binh rời khỏi Iraq và Syria.

Sự trỗi dậy của vương quốc Hồi giáo xuyên quốc gia ISKP đã tuyên thệ trung thành với Baghdadi với tư cách một vương quốc Hồi giáo trực thuộc một Nhà nước Hồi giáo xuyên quốc gia tiềm năng. Trái lại, Taliban coi mục tiêu lật đổ chính phủ ở Kabul là một phần của nghị trình hoàn toàn theo chủ nghĩa dân tộc-sắc tộc của người Pashtun.

ISKP là hiện tượng mới trong một khu vực nơi các nhóm Hồi giáo có các lợi ích dân tộc hoặc sắc tộc hạn hẹp mà họ cố gắng đạt được thông qua các phương thức bạo lực. ISKP được thành lập vào đầu năm 2014 bởi những kẻ đào ngũ từ các nhóm như Lữ đoàn Al Tawhid và Ansar ul-Khilafat Wal-Jihad.

Thành công bước đầu của IS ở Syria và Iraq, cũng như những tin đồn về cái chết của Mullah Omar (mà phải tới tháng 8-2015 Taliban mới chính thức công bố), cũng dẫn tới tình trạng đào ngũ khỏi Taliban, TTP, Jundullah (chính là một chi nhánh của TTP) và các nhóm khác vốn bị thu hút bởi ISKP vì các mục tiêu tôn giáo-chính trị của nhóm này.

Trong những tháng gần đây, chính ISKP cũng đã bị chia rẽ sau khi lựa chọn Aslam Farooqi làm người đứng đầu tỉnh Khorasan. Sự nổi lên của Farooqi, từng là một chỉ huy của Lashkar-e-Tayyiba (LeT), đã khơi lên nỗi giận dữ giữa những người Trung Á thuộc nhóm này, đặc biệt là những người từng là thành viên của Phong trào Hồi giáo Uzbekistan (IMU).

Lính Mỹ tại một địa điểm đóng quân ở Afghanistan. Ảnh: Hindustan Times.
Lính Mỹ tại một địa điểm đóng quân ở Afghanistan. Ảnh: Hindustan Times.

Hiện nay có 2 phe ISKP - một do Farooqi lãnh đạo, chủ yếu gồm các chiến binh Pashtun đến từ Afghanistan/Pakistan và một do Moawiya, từng là chỉ huy của IMU, lãnh đạo, bao gồm các chiến binh người Uzbek, Tajik và Baloch, có căn cứ ở miền Bắc Afghanistan.

Taliban cũng bị chia rẽ, với việc một số nhóm ở miền Bắc và miền Đông vẫn duy trì quyền tự trị của mình và tự coi mình là không bị ràng buộc với Quetta Shura do Akhundzada đứng đầu. Điều này đã gây khó khăn cho họ trong việc tiêu diệt ISKP, vốn là một nhóm nhỏ hơn đáng kể về số lượng chiến binh.

Cũng có mối quan ngại rằng nếu Taliban mở ra các cuộc đàm phán với chính quyền Kabul và/hoặc Mỹ, thì nhóm này có thể bị các thành viên coi chính quyền Ghani là tham nhũng xa lánh, do đó mở ra cơ hội cho các vụ đào tẩu sang ISKP vào thời điểm mà đã tồn tại mối quan ngại về dòng chiến binh từ Iraq và Syria vào khu vực này.

Bất chấp tình trạng chia rẽ gần đây, ISKP vẫn là một nhóm đa quốc gia. Các nhóm mà người Pashtun chiếm ưu thế như TTP cũng như LeT ở Pakistan đã cam kết trung thành với Baghdadi. 

Trong nhóm Moawiya của ISKP hiện nay có những người từng là thành viên của IMU, chủ yếu là người Uzbek và Tajik. Nhóm này cũng có một số người Baloch, một vài trong số đó là những người chống đối đến từ nhóm Jundullah mà trong lịch sử từng nhắm mục tiêu vào Iran và Pakistan. Gần đây hơn, nhóm này đã tuyển mộ cả những tân binh từ những người Duy Ngô Nhĩ.

Sự đa dạng của ISKP là đáng quan ngại vì hàng ngũ chiến binh của nhóm này, những người đã di chuyển từ khu vực này tới Syria rồi quay trở lại sau khi IS sụp đổ ở Syria và Mosul thuộc Iraq, có kinh nghiệm đáng kể. Các quan chức quân sự Mỹ quan ngại vì các khu vực ở miền Bắc Afghanistan (chẳng hạn như Jowzjan) và miền Đông Afghanistan (như Nangarhar) đã thu hút các chiến binh đến từ Sudan, Chechnya, Uzbekistan và Tajikistan.

ISKP đang cạnh tranh với Taliban và al-Qaeda, nhưng đồng thời - như cuộc tấn công chung của ISKP và Taliban vào tháng 8/2017 ở tỉnh Sar-e-Pul ở miền Bắc đã cho thấy - sự hợp tác có thể và đã diễn ra. Cuộc tấn công này đã giết chết 50 người, bao gồm cả phụ nữ và trẻ em. Do đó, nhóm này có tiềm năng gây bất ổn không chỉ ở Afghanistan và Pakistan mà còn trong khu vực rộng lớn hơn.

Theo Antonio Giustozzi, năm 2016, ISKP đã thu được gần 271 triệu USD từ một tập hợp gồm các nhà tài trợ cá nhân, các nước Arập Vùng Vịnh, các khoản đóng góp từ IS ở Syria và Iraq cũng như các khoản thuế địa phương thu được từ các khu vực thuộc quyền kiểm soát của nhóm này.

Việc phát hiện ra nơi ẩn nấp của IS chứa đầy thuốc nổ và áo dành cho những kẻ đánh bom cảm tử ở một khu dân cư nghèo ở Kabul vào tháng 2/2018 cho thấy nhóm này có khả năng hoạt động và vận chuyển tiền bạc cùng các nguồn lực một cách tự do ngay cả bên trong thủ đô vốn được canh gác nghiêm ngặt.

Hoa Huyền

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.