Sử dụng thiết bị nghe lén - hậu quả khôn lường!

Ngập tràn trên mạng xã hội hiện nay là những lời quảng cáo, clip giới thiệu các sản phẩm công nghệ mới có tính năng gián điệp, như định vị, nghe lén đàm thoại, đọc trộm tin nhắn Facebook, Zalo...

Theo đó, chỉ với những thao tác đơn giản, không cần tiếp cận máy đối tượng, chủ nhân của các thiết bị này đã có thể giám sát mục tiêu 24/24, với những thông tin bí mật được thiết bị chuyển về đảm bảo tin cậy, kịp thời. Khỏi cần nói đến độ “hot” của dòng sản phẩm này vì đánh thẳng vào bản tính tò mò, đa nghi của con người. Nhưng, cũng chính vì vậy mà danh sách những người bị lừa đang tiếp tục nối dài...

Thiết bị định vị spy 865 được rao bán trên mạng.
Thiết bị định vị spy 865 được rao bán trên mạng.

“Ăn theo” thói đa nghi

Tháng trước, Hoa - cô bạn gọi điện cho tôi với giọng hớt hải, kể rằng tình cờ nhìn thấy chồng mình cùng một nữ đồng nghiệp bước ra từ một nhà hàng. Nghi chồng “có chuyện” bên ngoài, cô hỏi có nên mua thiết bị gián điệp đang quảng cáo “ầm ĩ” trên mạng, để giám sát mọi hành tung nhằm “bắt tận tay, day tận trán” việc phản bội của chồng hay không. Sau lời khuyên không nên xâm phạm bí mật thư tín, điện thoại của người khác, tôi cũng “lội” vào bạt ngàn những lời quảng cáo trên Facebook, Zalo... về dòng thiết bị gián điệp công nghệ mới có tên là “Thiết bị định vị spy 865”.

Quả thực, với lòng nghi kỵ, cùng quyết tâm làm rõ trắng đen mọi chuyện, thì ít bà vợ nào có thể bỏ qua clip hướng dẫn sử dụng sản phẩm kèm theo những dòng quảng cáo như sau: “Thiết bị gọn nhỏ, thao tác đơn giản, không cần phải tiếp cận máy của đối phương, dùng để định vị một cách chính xác vị trí của chiếc điện thoại cần theo dõi; có thể nghe lén mọi cuộc đàm thoại và các cuộc nói chuyện bình thường của đối phương từ xa; có thể tự động phát hiện và gọi điện về cho chủ nhân khi có cuộc gọi. Chưa hết, thiết bị còn có khả năng đọc trộm tin nhắn điện thoại, tin nhắn Zalo, Facebook...”.

Sản phẩm được quảng cáo là một loại thiết bị vỏ nhựa màu đen, có kích thước gần bằng một bao diêm Thống Nhất. Bên trong có khe gắn sim điện thoại. Theo hướng dẫn, chỉ cần mua sim 3G, 4G lắp vào thiết bị và kích hoạt sim để kết nối với máy điện thoại của người sử dụng, sẽ có đường link gửi về máy. Người theo dõi chỉ việc nạp số máy điện thoại của mục tiêu cần theo dõi, là thiết bị sẽ tự động thực hiện chức năng theo dõi, kiểm soát tất cả hoạt động của đối phương, từ việc định vị vị trí, nghe lén cuộc gọi, đến đọc trộm các loại tin nhắn trên mọi ứng dụng...

Thiết bị được quảng cáo là sản phẩm công nghệ tiên tiến của... Nhật Bản (!?), từng đoạt các giải thưởng về công nghệ. Có đoạn clip còn ghép thiết bị gián điệp này vào trong một chương trình “vinh danh” của... VTV2! Kỳ lạ là giá bán của một thiết bị gián điệp “siêu đa năng” ấy, chỉ từ 1-2 triệu đồng, hoàn toàn nằm trong khả năng mua sắm của nhiều người.

Xem hết các đoạn quảng cáo giới thiệu sản phẩm, tôi gọi ngược lại và cảnh báo đó chỉ là trò lừa đảo. Vì đó chỉ có thể là một thiết bị gián điệp trong phim... giả tưởng. Tuy nhiên, có vẻ lời khuyên không làm cô bạn suy suyển quyết định mua thiết bị này cho một cuộc điều tra bí mật. Vài tuần sau gặp lại, cô bạn thở dài, ngao ngán cho biết đã bị lừa vì sản phẩm không khả dụng, chẳng làm được bất cứ điều gì như trong quảng cáo.

Thượng tá Ngô Minh An - Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP Hà Nội cho hay đó là trò lừa đảo. Sản phẩm đó, thực chất là thiết bị định vị mini A8, được sản xuất tại Trung Quốc, bán lén lút ở các quầy hàng xén chợ đường biên với giá chỉ khoảng 300 nghìn đồng. Về lý thuyết, khi gắn thiết bị này vào đồ vật, hay phương tiện giao thông... của đối tượng theo dõi và gọi điện kết nối thì nó có thể chuyển về tai người nghe các âm thanh mà nó ghi nhận được cùng vị trí của nó.

Tuy nhiên, trên thực tế vì thời lượng sử dụng pin của thiết bị rất thấp, định vị lại không chính xác, nên sản phẩm này không được thị trường mặn mà. Thứ đang quảng cáo tràn lan trên mạng hiện nay, chính là thiết bị này được thổi phồng về tính năng công dụng, để bán với giá cao gấp nhiều lần giá trị thật của nó.

Vẫn theo Thượng tá An, nếu có một loại thiết bị tiên tiến hiện đại như quảng cáo thì mức giá của nó sẽ lên tới cả tỉ đồng chứ không phải chỉ có vài triệu đồng như vậy. Mà cũng không thể được bán dễ dàng, công khai như vậy vì sản phẩm đó chỉ được sử dụng cho các mục đích quân sự, an ninh quốc gia mà thôi. Do đó, mọi người không nên tin theo những lời quảng cáo, cũng đừng bao giờ nảy sinh ý định theo dõi, giám sát bí mật thông tin điện thoại của người khác vì đó là hành vi xâm phạm bí mật, an toàn thư tín, điện thoại, điện tín mà Bộ luật Hình sự đã cấm.

Ông cho biết thêm, ngoài hình thức bán “thiết bị định vị spy 865”, hiện nay trên mạng còn rất nhiều hình thức lừa đảo khác kiếm ăn trên sự đa nghi, ngờ vực của con người, như bán trạm BTS mini theo dõi điện thoại; sim ghép nghe lén điện thoại, con chip định vị siêu nhỏ sn06, spyx, mini spy xc recorder... gắn vào điện thoại để đọc trộm tin nhắn Zalo, Faceook, Viber trên điện thoại.

Người dùng cần hiểu rằng bất kỳ một loại thiết bị điện tử nào cũng đều phải có nguồn năng lượng pin để hoạt động, có cấu trúc các bo mạch, vỏ bảo vệ thiết bị, sim điện thoại... nên kích thước sẽ phải tương đối lớn. Vì vậy, không thể có một thiết bị siêu nhỏ nào có thể gắn trên điện thoại của đối tượng theo dõi mà không bị phát hiện. Trong thời buổi công nghệ thông tin phát triển vượt bậc nhưng những loại thiết bị như spy 865, con chip định vị nghe lén điện thoại, zalo nano chip... thì chỉ có trên phim giả tưởng hoặc trong trí tưởng tượng của chúng ta mà thôi. Hãy là người tiêu dùng thông minh để tránh bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Thượng tá  An phân tích.

Cùng trao đổi với chúng tôi về những trò lừa đảo trên mạng “ăn theo” thói đa nghi, thích kiểm soát người khác, ông Nguyễn Văn Cường - Tập đoàn Công nghệ Vietsens (Hà Nội) cho biết hiện nay trên mạng xã hội đang rộ lên quảng cáo hình thức dịch vụ hack tài khoản Zalo, Facebook của người khác với mức giá rất phải chăng. Khách hàng chỉ cần cung cấp số điện thoại và chuyển khoản tiền cọc, bên cung ứng dịch vụ sẽ thực hiện hack tài khoản và cung cấp thông tin cho khách hàng.

Tuy nhiên, sau khi nhận được tiền đặt cọc, bên cung ứng dịch vụ không thực hiện trách nhiệm của mình, chặn số liên lạc, khóa máy hoặc thậm chí là tống tiền ngược lại khách hàng của mình. Ông Cường khuyến cáo mọi người nếu không muốn “tiền mất tật mang” thì tuyệt đối không nên sử dụng dịch vụ hack Zalo Facebook này.

Sử dụng là phạm pháp

Nhu cầu khám phá bí mật của người khác ngày một tăng cao trong bối cảnh nhiễu động của đời sống xã hội hiện nay. Có cầu ắt có cung, ngoài các thiết bị an ninh bị cấm lưu hành trên thị trường đang nhan nhản trên các trang web quảng cáo, rao vặt, tài khoản mạng xã hội... thì các sản phẩm phần mềm theo dõi điện thoại cũng được giới thiệu và tỏ ra vô cùng nguy hiểm.

"Phân khúc thị trường" của dòng sản phẩm phần mềm gián điệp được những kẻ chào bán hướng tới, đó là những người có nhu cầu theo dõi vợ, chồng mình với nghi án ngoại tình, các bậc cha mẹ muốn giám sát con cái đề phòng hư hỏng, theo dõi đối tác, địch thủ làm ăn...

Quảng cáo thiết bị định vị siêu nhỏ gắn trên điện thoại.
Quảng cáo thiết bị định vị siêu nhỏ gắn trên điện thoại.

Còn nhớ vào tháng 6-2013, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PC50), Công an TP Hà Nội đã triệt phá vụ bán phần mềm giám sát điện thoại di động Ptracker tại công ty TNHH Công nghệ Việt Hồng (Khương Trung, Thanh Xuân, Hà Nội). Kết quả điều tra xác định đã có 14.140 máy điện thoại bị cài đặt phần mềm gián điệp nguy hiểm này.

Ông Nguyễn Văn Cường cho rằng phần mềm theo dõi điện thoại thật sự là hiểm họa của bí mật đời tư, sử dụng cho các dòng điện thoại Android, Samsung, Oppo, iOS iPhone... Nó chạy ẩn trên chính chiếc điện thoại của đối tượng theo dõi, mà để sử dụng, người dùng cần phải cài đặt trộm từ trước. Phần mềm này có dung lượng nhẹ nên cài đặt rất nhanh trên điện thoại mục tiêu với những thao tác đơn giản.

Sau khi bị cài đặt, máy điện thoại của người bị theo dõi sẽ bị nghe trộm cuộc gọi 2 chiều, đọc trộm tin nhắn trên các ứng dụng, bị định vị vị trí, lộ trình di chuyển... với sự hỗ trợ của bên cung cấp dịch vụ phần mềm này”.

Phân tích về hành vi của người sử dụng thiết bị, phần mềm gián điệp để theo dõi, giám sát điện thoại của người khác, luật sư Lê Hồng Hiển (Đoàn Luật sư Hà Nội)  cho biết: Điều 21 Hiến pháp năm 2013 quy định mọi người có quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Không ai được bóc mở, kiểm soát, thu giữ trái luật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư của người khác.

Điều 38 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của cá nhân được bảo đảm an toàn và bí mật...

Do đó, mọi hành vi sử dụng các thiết bị hay phần mềm chuyên dụng để truy cập bất hợp pháp vào máy điện thoại của người khác, nhằm mục đích kiểm soát, theo dõi, đánh cắp thông tin... có dấu hiệu của tội phạm quy định tại Điều 159 Bộ luật Hình sự năm 2015, tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín hoặc hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác.

Nếu hành vi xâm phạm bí mật an toàn thư tín, điện thoại, điện tín có mục đích xâm phạm an ninh quốc gia, chủ thể sẽ bị xử lý về các tội danh tương ứng, chẳng hạn như tội làm gián điệp. Nếu dùng các thông tin cá nhân lấy cắp được trên điện thoại của người khác nhằm mục đích để thanh toán mua hàng trực tuyến, rút tiền trong tài khoản của họ để chiếm đoạt, chủ thể phạm vào tội quy định tại Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015...

Để phát hiện sớm việc bị theo dõi điện thoại bằng các phần mềm gián điệp, ông Nguyễn Văn Cường tư vấn: “Hiện tượng máy nhanh hết pin; dữ liệu 3G, 4G tăng đột biến; sử dụng thiết bị chậm hơn (đặc biệt là sử dụng mạng)... rất có thể là do điện thoại của bạn luôn phải gửi dữ liệu, vị trí đến máy chủ nghe lén qua mạng, điều đó khiến điện thoại phải hoạt động liên tục. Tiếp đến là khi đàm thoại, nếu có những tiếng nền lạ, những tin nhắn lạ được gửi đến hoặc những tiếng bíp nhẹ có chu kỳ... thì rất có thể bạn đang bị ghi âm cuộc gọi”.

Theo ông Cường, khi đã phát hiện những dấu hiệu bất thường trên điện thoại, chủ máy nên vào ứng dụng Cydia và gỡ tất cả những ứng dụng lạ đã được cài đặt lên điện thoại. Để chắc chắn, hãy chạy phần mềm để xóa sạch những phần mềm đã được cài đặt lên thiết bị. Đơn giản hơn, người dùng thao tác vào Cài đặt > Sao lưu và cài đặt lại > Khôi phục cài đặt gốc.

Đào Trung Hiếu

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.