Chiêu trò sử dụng công nghệ “Deepfake”
Từ trình báo của một người dân tại huyện Thạch Hà, cuối tháng 12/2024, Phòng Cảnh sát hình sự Công an Hà Tĩnh đã phối hợp với Công an TP Hồ Chí Minh, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và bắt giữ đối tượng liên quan đến hành vi tống tiền qua mạng xã hội. Nạn nhân trong vụ việc là một nữ sinh đang theo học tại một trường THPT trên địa bàn.
Từ mối quan hệ yêu đương bình thường, đối tượng bị lôi kéo vào đường dây lừa đảo có trụ sở tại nước ngoài đã sử dụng công nghệ để cắt ghép, chỉnh sửa hình ảnh khuôn mặt của nạn nhân vào các hình ảnh, video clip nhạy cảm rồi đe dọa sẽ phát tán, gửi cho người thân, bạn bè nếu không chuyển tiền cho đối tượng. Sau khi bị đe dọa, nạn nhân lo sợ đã giấu bố mẹ chuyển tiền và hiện vật cho đối tượng. Rất may, gia đình đã kịp thời phát hiện sự bất thường trong tâm lý của con nên đã nhờ cơ quan công an vào cuộc và đã ngăn chặn kịp thời.
Cũng trên địa bàn Hà Tĩnh, thời gian gần đây nhiều cán bộ, viên chức và người dân nhận được hình ảnh chụp màn hình video clip giường chiếu nhạy cảm, trong đó có khuôn mặt của mình được cắt ghép tinh vi như thật, kèm theo lời nhắn mang tính chất đe dọa: “Anh Nguyễn Văn A hãy gọi ngay số điện thoại 0343.462.630 đến 16h không xử lý sẽ phát tán video lên mạng xã hội”; “Trước 16h nếu không gọi lại, người thân, gia đình sẽ nhận được video clip”.
Theo Công an tỉnh Hà Tĩnh, đây chỉ là một trong rất nhiều hình thức lừa đảo trực tuyến trên không gian mạng hiện nay, xuất hiện tại nhiều địa phương trong cả nước, trong đó có Hà Tĩnh. Với thủ đoạn cắt ghép khuôn mặt vào các hình ảnh, video clip nhạy cảm nói trên, tội phạm đánh vào tâm lý những người yếu bóng vía, hoặc “có tật giật mình” sẽ gọi lại theo số điện thoại cho sẵn. Lúc này, nạn nhân sẽ bị dẫn dụ vào các đường link, hoặc kết nối đến các kênh khác để đe dọa, khủng bố nhằm thực hiện hành vi tống tiền, cưỡng đoạt tài sản của nạn nhân.
Đặc biệt, thời gian gần đây ghi nhận tình trạng không ít nạn nhân tại nhiều địa phương trong cả nước sa lưới và mất tài sản khi sa vào “bẫy tình” đã giăng sẵn của tội phạm công nghệ cao. Thủ đoạn của các đối tượng là sử dụng tài khoản mạng xã hội, như facebook, zalo, telegram, viber... với những hình ảnh đại diện là phụ nữ trẻ, đẹp và ăn mặc gợi cảm chủ động kết bạn, nhắn tin để làm quen, tâm sự. Nạn nhân các đối tượng nhắm đến thường là những người có vị trí trong xã hội. Sau một thời gian tiếp cận và nhận được sự tin tưởng của nạn nhân, đối tượng sẽ gửi những hình ảnh, video gợi cảm, khỏa thân, khiêu dâm... để dụ dỗ nạn nhân tham gia “chat sex” (thực hiện gọi video với các hành động khoả thân, đồi trụy…) trên các ứng dụng mạng xã hội.
Quá trình này, các đối tượng sẽ bí mật quay lại toàn bộ nội dung và sử dụng các hình ảnh, video này để “tống tiền” nạn nhân. Nếu không thực hiện theo yêu cầu, chúng đe dọa sẽ gửi những nội dung này cho bạn bè, người thân, đồng nghiệp của nạn nhân hoặc phát tán lên Internet. Trường hợp nạn nhân vì lo sợ mà chuyển tiền, các đối tượng sẽ tiếp tục yêu cầu chuyển thêm với số tiền ngày càng tăng cho đến khi nạn nhân không còn khả năng tài chính.
Lợi dụng công nghệ AI để dẫn dụ "chat sex” rồi tống tiền
Anh Hoàng Văn T., trú tại TP. Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình là một trong những nạn nhân của hình thức lừa đảo này. Thông qua mạng xã hội facebook, một tài khoản có tên là “Khánh Vân” đã chủ động làm quen, bắt chuyện qua ứng dụng tin nhắn messenger với anh T. Sau một thời gian, anh T. như kẻ mê muội, nghe theo lời dẫn dụ “chat sex”, ngay sau khi có hình ảnh nhạy cảm và khuôn mặt của nạn nhân, lập tức “Khánh Vân” thay đổi thái độ, dùng những hình ảnh “nhạy cảm” được cắt ghép, chỉnh sửa nhằm thực hiện hành vi đe dọa, tống tiền nếu không sẽ tung lên mạng.
Sau nhiều lần chuyển tiền nhưng đối tượng vẫn tiếp tục nhắn tin thúc giục chuyển với số tiền lớn hơn, nếu không sẽ phát tán các nội dung video, hình ảnh được cắt ghép “nhạy cảm” liên quan cho người thân, bạn bè của nạn nhân. Anh T. cho biết, thủ đoạn đối tượng rất tinh vi và đáng sợ, ngày nào cũng “khủng bố” bằng tin nhắn, điện thoại yêu cầu chuyển tiền. Tổng cộng, người này đã chuyển 4 lần với số tiền hơn 10 triệu đồng nhưng đối tượng vẫn không buông tha và tiếp tục đe dọa.
Trước đó, anh Nguyễn Xuân P., trú tại TP Huế cũng rơi vào tình cảnh tương tự, khi tài khoản "Hồng Xuân” từ mạng xã hội facebook kết bạn rồi nhắn tin làm quen, sau đó yêu cầu anh P. kết bạn viber để tiện liên lạc. Sau một hồi nhắn tin thì đối tượng yêu cầu anh P. “chat sex”, đối tượng đã bí mật ghi lại màn hình lại toàn bộ. Có được clip nhạy cảm, "Hồng Xuân” đe dọa sẽ gửi cho người thân anh P. và yêu cầu phải chuyển tổng số tiền 50 triệu đồng vào tài khoản mà đối tượng cung cấp. Sau khi nhận đủ 50 triệu đồng, anh P. tiếp tục bị khủng bố tinh thần, yêu cầu chuyển số tiền lớn hơn nên anh này đã khóa tài khoản facebook cá nhân, chặn tin nhắn, chặn liên lạc với đối tượng và đến cơ quan Công an trình báo.
Theo cảnh báo của công an các địa phương, thủ đoạn nói trên tuy không mới, nhưng đã có không ít trường hợp đã trở thành nạn nhân của các đối tượng xấu với những thủ đoạn tương tự. Đó là lợi dụng chính nạn nhân để tạo ra các hình ảnh, video clip “nhạy cảm” và các đối tượng sử dụng hình ảnh, video clip này để tiến hành thao túng tâm lý, đe dọa nạn nhân với mục đích bôi nhọ danh dự, xúc phạm nhân phẩm, tống tiền. Đã có trường hợp nạn nhân mất cả hàng trăm triệu đồng từ những lời đe dọa của các đối tượng say khi lỡ tham gia vào việc “chat sex” qua mạng xã hội.
Thực tế, có một số trường hợp nạn nhân không bị dẫn dụ vào việc “chat sex” nhưng vẫn bị tống tiền do đối tượng sử dụng công nghệ “Deepfake” - Công nghệ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra các hình ảnh, video nhạy cảm giả mạo gây hiểu nhầm cho người xem. Trường hợp của nữ sinh tại Hà Tĩnh, hoặc hình ảnh chụp màn hình video mà nhiều người nhận được trong thời gian gần đây như đã đề cập là những minh chứng điển hình. Để kịp thời phòng ngừa, ngăn chặn tối đa hậu quả có thể xảy ra, Công an các đơn vị, địa phương ngoài việc liên tiếp thông báo phương thức, thủ đoạn của loại tội phạm này, các đơn vị cũng khuyến cáo tuyệt đối không tham gia “chat sex” dưới mọi hình thức. Nâng cao cảnh giác, đề phòng với những lời mời kết bạn từ người lạ, trường hợp đã trót tham gia “chat sex” hoặc bị các đối tượng sử dụng hình ảnh cắt ghép để tống tiền, phải giữ bình tĩnh và liên hệ với cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn.
Theo khuyến cáo, tội phạm có âm mưu từ trước, nên khi lỡ sa vào cạm bẫy của các tổ chức này, nạn nhân tuyệt đối không hoang mang, lo sợ để chuyển tiền cho đối tượng. Tiếp đó, hãy bình tĩnh để đăng một dòng trạng thái cảnh báo trên mạng xã hội là đang bị cắt ghép ảnh, video tống tiền rồi khóa bảo vệ trang cá nhân facebook, hủy kết bạn với đối tượng, chặn người lạ nhắn tin, kết bạn, gọi điện trên các ứng dụng zalo, telegram và chặn nhận cuộc gọi từ số lạ trên điện thoại để chặn mọi đường tương tác của tội phạm. Trường hợp nếu tội phạm có gửi hình ảnh, video cho người thân, bạn bè thì hãy giải thích riêng với từng người là bị cắt ghép để tống tiền, kể cả ghép nội dung tin nhắn, ghép Bill chuyển tiền, ghép video, hình ảnh... Đồng thời, dặn người thân, bạn bè block tài khoản của đối tượng.
Theo cơ quan Công an, khi sự cố xảy ra, càng cứng rắn thì tội phạm càng nản chí và sẽ bỏ cuộc, ngược lại nếu tỏ ra lo sợ thì chúng càng đe dọa và uy hiếp đến khi đạt được mục đích là tống tiền và chiếm đoạt tài sản.
Cơ quan Công an cũng gửi thông điệp đến người sử dụng mạng xã hội, cần đề cao cảnh giác, tránh bị các đối tượng lợi dụng để thực hiện các hành vi phạm tội. Trong đó, chú trọng nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân, không chia sẻ các hình ảnh cá nhân; tuyệt đối không quay hoặc chia sẻ hình ảnh, video clip có nội dung nhạy cảm. Khi tham gia kết bạn, làm quen trên mạng xã hội; cần phải kiểm chứng ngoài thực tế và không nên cung cấp thông tin cá nhân, hình ảnh cá nhân cho đối tượng không quen biết và không truy cập vào các trang website có đường dẫn lạ. Khi trở thành nạn nhân, tuyệt đối không chuyển tiền mà cần trình báo ngay cơ quan Công an để được hỗ trợ.
Cảnh giác thủ đoạn tống tiền bằng cắt ghép hình ảnh nhạy cảm 
