“Sống treo” bên mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á

Sau gần 15 năm nhường đất để triển khai dự án mỏ sắt có trữ lượng lớn nhất khu vực Đông Nam Á, hàng nghìn hộ dân tại 6 xã thuộc vùng bãi ngang của huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh) rơi vào cảnh không được an cư để lập nghiệp. Hơn 10 mùa xuân, người dân ở đây thấp thỏm đón tết hiu hắt trong những ngôi nhà cũ kĩ bên dự án đã treo ròng rã suốt một thập kỉ.

Tết buồn bên dự án nghìn tỷ

Từ chiều 30 Tết Nguyên đán Quý Mão, dù đã chuẩn bị tươm tất để đón năm mới tại ngôi nhà mới ở khu tái định cư, nhưng ông Phan Văn Hội (SN 1967), trú tại xã Thạch Khê, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh vẫn không quên mang theo lá cờ Tổ quốc đến ngôi nhà cũ ở xóm 1 (cũ) để treo lên đầu ngõ. Đã 6 năm nay, năm nào ông cũng đón giao thừa nơi đã gắn bó với gần như cả cuộc đời của ông, mặc dù hiện nay đã nằm trong khu vực bị ảnh hưởng của dự án mỏ sắt Thạch Khê, được đền bù để di dời đến nơi ở mới, nhường đất cho dự án.

tet mo sat thach khe-1.jpg -0
12 năm, nhiều gia đình ở Thạch Khê đón tết bất an bên dự án treo nghìn tỉ

Dù vậy, do khuôn viên căn nhà cũ vẫn chưa được phá bỏ, nên từ khi dự án bị tạm dừng khai thác đến nay, vừa tiếc cơ ngơi cũ, vừa gặp khó khăn trong việc tìm kế sinh nhai ở khu tái định cư, ông Hội đã xin chủ đầu tư được trở lại căn nhà cũ ngày xưa, tận dụng để làm nơi ở, đồng thời trồng cây xanh trong vườn và chăn nuôi gia súc, gia cầm trong khuôn viên dự án đã bị bỏ hoang. “Tôi đã sống ở đây già nửa đời người, nên giờ cũng chỉ quen với nếp nhà cũ. Tết năm nào cũng đón giao thừa ở ngôi nhà này, dù không khí trầm buồn nhưng thấy gần gũi, ấm lòng mỗi khi tết đến, xuân về”, ông Hội chia sẻ.

Theo chân ông Hội, có khoảng 5 - 6 gia đình khác khi di dời đến nơi ở mới nhưng nhà cũ chưa bị phá bỏ, cũng quay trở về chốn xưa để làm ăn, sinh sống ngay trong phạm vi của dự án. Những người này ban đầu chỉ dám chăn nuôi gia súc, gia cầm, nhưng gần đây thấy dự án mãi không triển khai trở lại, đã mạnh dạn khai khẩn vườn tược, trồng cây.

Trao đổi với phóng viên, Chủ tịch UBND xã Thạch Khê Phan Xuân Mậu cho biết, dự án mỏ sắt Thạch Khê đã làm đảo lộn cuộc sống quanh năm của người dân trên địa bàn xã Thạch Khê nói riêng và người dân 6 xã bãi ngang của huyện Thạch Hà chứ không riêng gì trong những ngày tết đến, xuân về. Người dân thấp thỏm, bất an khi cả thập kỷ sống trong vùng quy hoạch treo, hạ tầng tái định cư thì dở dang, trong khi nơi ở cũ lại nằm trong quy hoạch dự án. Gần 15 năm qua, hơn 1/4 diện tích của xã đã bị cắt bản đồ địa chính do nằm trong quy hoạch, người dân vì thế cũng không được xây dựng, cơi nới, tu sửa nhà. Hiện nay, 10 phòng làm việc của UBND xã Thạch Khê xuống cấp, hư hỏng vẫn không được sửa chữa. Một số trường học không đạt chuẩn, đường giao thông không được mở rộng và đầu tư nâng cấp như các địa phương khác. Doanh nghiệp muốn đầu tư dự án cũng không được vì quỹ đất đã được bàn giao cho Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam quản lý.

“Sống treo” bên mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á -0
Đây là cái tết thứ 6 ông Phan Văn Hội đón Tết tại ngôi nhà cũ đã bàn giao để thực hiện dự án
 

Xã Thạch Hải cũng là địa phương nằm sát cạnh dự án mỏ sắt Thạch Khê. Hơn một thập kỉ vừa qua, chính quyền và nhân dân xã Thạch Hải phải gánh chịu những hệ lụy nặng nề do dự án mang lại. Nhà cửa không được xây mới, đất đai không được tách sổ khiến cho nhiều gia đình, nhiều thế hệ phải chen chúc, sinh sống trong những ngôi nhà xuống cấp, cũ nát. Đặc biệt, những ngày tết đoàn viên, con cháu làm ăn xa trở về quây quần bên gia đình, vô hình trung trở thành gánh nặng khi phải sinh hoạt trong khuôn viên nhà cửa chật hẹp, nước sạch không đảm bảo.

“Ở những nơi khác, nếu như ngày lễ, tết con cháu tụ họp sum vầy mà điều kiện nhà cửa chật hẹp có thể thuê khách sạn, nhà nghỉ bên ngoài nhưng ở Thạch Hải thì không có bất cứ một khu nghỉ dưỡng nào được xây dựng. Bất luận, bãi ngang Thạch Hà có bờ biển dài gần 30km với rất nhiều bãi tắm đẹp. Trong đó, riêng 6 xã bị ảnh hưởng bởi mỏ sắt Thạch Khê đã có 40 di tích lịch sử văn hóa, trong số này có 2 di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia, tạo thành một quần thể du lịch sinh thái gắn văn hóa tâm linh. Từ năm 2000, nơi đây đã lập dự án phát triển Du lịch sinh thái biển Thạch Hải, kêu gọi doanh nghiệp đầu tư dự án Du lịch sinh thái Quỳnh Viên hàng trăm tỉ đồng. Song, khi dự án đang triển khai dở dang thì mỏ sắt ra đời, dự án du lịch phải dừng vì liên quan đến quy hoạch khai thác mỏ, nhiều nhà đầu tư được cấp phép đã “dứt áo” ra đi”, ông Bùi Đình Lâm, Chủ tịch UBND xã Thạch Hải bức xúc khi nhắc đến dự án mỏ sắt Thạch Khê. 

“Sống treo” bên mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á -0
Người dân quay về nhà cũ trong vùng dự án để sinh sống

Địa phương kiên quyết dừng, doanh nghiệp muốn tiếp tục

Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Văn Sáu, Phó Chủ tịch UBND huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh) cho rằng, đã 15 năm kể từ ngày khởi công dự án và đến nay là 12 năm Chính phủ có quyết định tạm dừng, đã để lại bao hệ lụy, khó khăn cho người dân trong vùng dự án.

Trước đây, để tạo điều kiện tốt nhất cho dự án, tỉnh Hà Tĩnh đã lên kế hoạch di dời gần 4.000 hộ dân vùng bãi ngang thuộc 6 xã ven biển của huyện Thạch Hà đến khu tái định cư để nhường đất cho mỏ sắt.  Nhưng 15 năm qua, chỉ hơn 100 hộ được chuyển đi nơi khác, hơn 4.800 ha đất dự kiến sử dụng chỉ mới giải phóng được 839 ha. Vướng quy hoạch và việc thu hồi diện tích đất lớn gây ảnh hưởng đến sản xuất của người dân, làm kinh tế các xã vùng bãi ngang thụt lùi. Các xã trong vùng mỏ có trên 550 hộ gia đình con đã trưởng thành nhưng không thể tách hộ vì không được cấp đất. Sản xuất nông nghiệp bị ngưng trệ do không có nguồn nước thủy lợi, đất sản xuất phần lớn đã bàn giao cho dự án, số diện tích còn lại do bị cát vùi lấp nên không thể canh tác, trong đó có trên 150 ha bị hoang hóa vì cát vùi, một số vùng nguồn nước cạn kiệt, người dân phải mua nước sạch từ bên ngoài, tỉ lệ hộ nghèo và cận nghèo trong vùng là 13,7%.

“Sống treo” bên mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á -0
Sau 12 năm tạm dừng, nhiều máy móc, phương tiện phục vụ dự án đã hư hỏng
 
“Sống treo” bên mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á -1
Đại công trường hơn 10 năm trước, nay là một hố nước sâu

Bao giờ người dân các xã vùng bãi ngang của huyện Thạch Hà thoát khỏi cảnh sống trong thấp thỏm âu lo cạnh mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á? Trong nhiều năm trở lại đây, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có rất nhiều văn bản kiến nghị lên Trung ương về việc dừng vĩnh viễn khai thác mỏ sắt Thạch Khê do quá trình triển khai còn nhiều bất cập, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và đời sống dân sinh. Trong khi đó, chủ đầu tư là Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam vẫn muốn tiếp tục triển khai dự án và cho rằng, nếu dự án dừng hoạt động sẽ gây ra hệ lụy nghiêm trọng, không chỉ ảnh hưởng đến tài chính mà còn phá vỡ quy hoạch thăm dò khai thác, chế biến và sử dụng quặng sắt và Quy hoạch phát triển tổng thể kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh đã được Chính phủ phê duyệt.

“Sống treo” bên mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á -0
Nhà văn hóa tại khu tái định cư đã trở thành nơi chứa rác thải

Đến nay, tổng vốn đã đầu tư tại Dự án mỏ sắt Thạch Khê là 1.984 tỷ đồng, trong đó vốn được góp bởi các doanh nghiệp nhà nước là 1.529,6 tỷ đồng. Câu hỏi mà Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam đặt ra là, nếu dự án phải dừng hoạt động, số tiền gần 2.000 tỷ đồng đã đầu tư, ai sẽ chịu trách nhiệm đền bù, thì vẫn chưa có câu trả lời.

Được phát hiện từ năm 1964, Mỏ sắt Thạch Khê có trữ lượng quặng trên 544 triệu tấn, được coi là mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á. Vào các năm 1987 và 1998, tại khu vực này đã 2 lần khởi động việc khai thác, nhưng sau đó buộc phải tạm dừng để tiếp tục nghiên cứu. Năm 2008, Công ty CP Sắt Thạch Khê (TIC) đã khởi động Dự án đầu tư khai thác và tuyển quặng mỏ sắt Thạch Khê, tổng vốn đầu tư khoảng 14.500 tỷ đồng, vòng đời khai thác hơn 50 năm. Giai đoạn 2008-2011, đã bóc đất tầng phủ được khoảng 12,7 triệu m3, độ sâu -34m so với mực nước biển, thu hồi 3.000 tấn quặng. Dự án sau đó gặp vướng mắc về huy động vốn nên đến tháng 11-2011, Chính phủ phải cho tạm dừng dự án để thẩm định lại thiết kế kỹ thuật và tái cơ cấu cổ đông.

Thiện Thành

Các tin khác

Mạnh tay với xe điện độ, chế

Mạnh tay với xe điện độ, chế

Thời gian qua, lực lượng chức năng ghi nhận tình trạng độ chế xe đạp điện có xu hướng gia tăng, nhất là trong giới trẻ. Nhiều phương tiện bị thay đổi kết cấu ban đầu, tăng tốc độ, loại bỏ các yếu tố an toàn. Điều đáng nói, không ít doanh nghiệp trở thành lò độ chế tiếp tay cho tình trạng này, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

“Mỹ phẩm tả pí lù” gắn mác tiên dược

“Mỹ phẩm tả pí lù” gắn mác tiên dược

Bằng ngôn từ quảng cáo mỹ miều cùng dàn người mẫu AI, các loại kem trộn đến từ Châu âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… với công dụng “trắng cấp tốc, siêu trắng”. Sự thật sau loại “tiên dược” làm đẹp ấy, là một mớ “tả pí lù” không nguồn gốc xuất xứ, giả nhãn mác và các thương hiệu nổi tiếng.

Bát nháo hội nhóm chứng khoán “chui”

Bát nháo hội nhóm chứng khoán “chui”

Thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Telegram, Zalo… xuất hiện dày đặc những hội nhóm tự xưng là “chuyên gia đầu tư”, “room VIP”, “tín hiệu nội bộ” với lời mời gọi hấp dẫn: lợi nhuận 10-30% mỗi tháng, “đánh đâu thắng đó”, có “đội lái” hỗ trợ kéo giá cổ phiếu. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ hào nhoáng ấy là một kịch bản quen thuộc: lôi kéo nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia để rồi trở thành nạn nhân của chiêu trò “lùa gà” của các “chuyên gia tự phong”.

Chuyện chưa kể về "giữ lá chắn xanh" với ma túy ở vùng cao

Chuyện chưa kể về "giữ lá chắn xanh" với ma túy ở vùng cao

Từ sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cơ sở đến ý thức tự giác ngày càng nâng cao của người dân, “lá chắn” phòng, chống ma túy ở Kim Đồng (Cao Bằng) đang được gia cố vững chắc từng ngày. Không chỉ đẩy lùi hiểm họa tệ nạn, địa phương còn từng bước xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, hướng tới sự bình yên bền vững, minh chứng rõ nét khi Kim Đồng trở thành một trong 14 xã không ma túy của Cao Bằng năm 2025.

Hành trình “giữ người ở lại với cuộc đời”

Hành trình “giữ người ở lại với cuộc đời”

Sau hơn một năm tiếp nhận và vận hành, Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Cao Bằng không chỉ là nơi điều trị mà đang trở thành nơi khơi dậy ý chí, thay đổi nhận thức và mở ra cơ hội làm lại cuộc đời cho hàng trăm học viên. Trong kỷ luật và tình người, những phận đời từng lầm lỡ đang từng ngày bước ra khỏi bóng tối.

Góp sức người “xây” tri thức vùng biên

Góp sức người “xây” tri thức vùng biên

Khát vọng cho vùng biên có những ngôi trường liên cấp, cho giáo dục vùng cao tiến kịp với đồng bằng, cho những học trò đồng bào tiếp cận với tri thức. Những điều đó khiến màu áo xanh bạc thêm trong nắng gió biên thùy.

Đừng tự biến mình thành tội phạm sau những chầu say xỉn

Đừng tự biến mình thành tội phạm sau những chầu say xỉn

Cuộc sống hàng ngày có hàng trăm lý do để người ta rủ nhau đi uống rượu, bia.... Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều người thường xuyên sử dụng quá mức, người nghiện thì sử dụng thay nước dẫn đến tình trạng tổn thương thần kinh, không kiểm soát được bản thân nên thường chấp những chuyện nhỏ nhặt rồi gây gổ, đánh nhau, thậm chí có những trường hợp còn tấn công, gây án mạng thương tâm cho bạn nhậu.

Những đứa trẻ “lạc đường”

Những đứa trẻ “lạc đường”

Dù lực lượng chức năng đã xử lý quyết liệt và sau một thời gian tạm lắng thì gần đây, tại một số tỉnh, thành ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên, khi màn đêm buông xuống, một số nhóm thanh thiếu niên (trong đó có nhiều đối tượng dưới 16 tuổi) tụ tập rồi chạy xe tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, đua xe trái phép...

Chọi bò - nét văn hóa đặc sắc của người Mông

Chọi bò - nét văn hóa đặc sắc của người Mông

Chọi bò hay “Bò chận” là lễ hội văn hóa của người Mông đã có từ rất lâu.  Người Mông thường tổ chức lễ hội được xem là biểu trưng sức mạnh của dân tộc vào dịp tết đến xuân về, cũng có thể là các dịp lễ lớn trong năm như ngày quốc khánh 2/9 hay dịp giải phóng đất nước 30/4…

Gặp lại những người bảo vệ kho vàng Ngày Giải phóng

Gặp lại những người bảo vệ kho vàng Ngày Giải phóng

34 người lính trong Đoàn C282Q là những thanh niên ưu tú, được tuyển chọn từ nhiều vùng quê, được huấn luyện bài bản, nghiêm ngặt để thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt không ai biết trước. Ngày Giải phóng, nhiệm vụ bí mật chính là tiếp quản hầm vàng, kho tiền, cảng hàng hóa. Công việc không có bom rơi, đạn nổ nhưng không kém phần cam go, khốc liệt. Đó là cuộc chiến đấu vượt lên chính mình, chiến thắng sự cám dỗ vật chất, giữ vững phẩm giá của người lính Cụ Hồ.

Nghe đài, làm báo trong “địa ngục” Côn Đảo

Nghe đài, làm báo trong “địa ngục” Côn Đảo

51 năm trôi qua, thế hệ những người tù Côn Đảo ngày ấy không còn nhiều nữa. Nhưng, năm nào cũng vậy, những người còn sống gặp nhau, kể lại góc khuất rất con người về tình bạn trong tù, vết sẹo còn chưa lành, bao lần tuyệt thực đến kiệt quệ. Điều đặc biệt, giữa bóng tối tù đày, trong xiềng xích, đói khát và khổ đau, người tù vẫn viết báo, nghe radio, truyền tin...

“Cơn sốt” trải nghiệm và những rủi ro tiềm ẩn

“Cơn sốt” trải nghiệm và những rủi ro tiềm ẩn

Trào lưu “đi để trải nghiệm” nở rộ, kéo theo nhiều tour trekking (đi bộ dã ngoại, leo núi dài ngày) tự phát trên mạng xã hội. Nhưng phía sau những chuyến đi được quảng cáo hấp dẫn ấy là không ít rủi ro, tai nạn và những bất cập trong cách tổ chức, quản lý.

Afganistan trên hành trình loại bỏ cây thuốc phiện

Afganistan trên hành trình loại bỏ cây thuốc phiện

Khi Taliban trở lại nắm quyền tại Kabul tháng 8/2021, ít ai hình dung rằng chính quyền từng bị phương Tây coi là “nhà nước ma túy” lại khởi đầu một trong những cuộc triệt phá cây thuốc phiện lớn nhất trong lịch sử. Nhưng đằng sau cuộc cách mạng đó là một cuộc khủng hoảng nhân đạo kèm theo những câu hỏi chưa có lời đáp về tính bền vững của công cuộc này.

Cặp vợ chồng trẻ “khởi nghiệp” sai hướng

Cặp vợ chồng trẻ “khởi nghiệp” sai hướng

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP Huế vừa ra quyết định khởi tố vụ án cho vay lãi nặng trên không gian mạng đối với Nguyễn Ngọc Tuấn (sinh năm 1991, trú tỉnh Ninh Bình) và vợ là Huỳnh Thị Thanh Trúc (sinh năm 2002, trú tại tỉnh Kiên Giang). Sau khi kết hôn, cặp vợ chồng này đến Huế lập nghiệp.

Vì sao “Bà trùm” đổ được hàng chục ngàn tấn chất thải ra môi trường?

Vì sao “Bà trùm” đổ được hàng chục ngàn tấn chất thải ra môi trường?

Dưới lớp vỏ bọc là những doanh nghiệp môi trường có đầy đủ giấy phép, “nữ quái” Lê Thị Thùy Trang đã thiết lập một mạng lưới khép kín để thu gom hàng chục nghìn tấn chất thải công nghiệp rồi âm thầm đổ thẳng ra môi trường. Những đồng tiền vàng chói lọi thu về từ việc “bán đứng” môi trường sống đã bị lực lượng Cảnh sát Môi trường và Cảnh sát Kinh tế phanh phui trong một chuyên án nghẹt thở.

Lững lờ Pô Kô

Lững lờ Pô Kô

Chảy ngược về phía tây và có những đoạn trở thành biên giới tự nhiên giữa hai quốc gia, con sông huyền thoại ở bắc Tây Nguyên vẫn lững lờ trôi mang phù sa tưới tắm đôi bờ, nảy nở sinh sôi những mạch ngầm hy vọng cho tương lai.

Sổ đỏ giả biến thành món hàng chợ đen

Sổ đỏ giả biến thành món hàng chợ đen

Sổ đỏ, chứng thư pháp lý quan trọng bậc nhất, đang bị làm giả và rao bán tràn lan trên mạng xã hội, biến thành công cụ cho các đường dây lừa đảo tinh vi, đe dọa trực tiếp đến tài sản và gây nên sự hoang mang cho người dân.

Chàng Trung úy đa tài, đam mê sống xanh

Chàng Trung úy đa tài, đam mê sống xanh

Không chỉ hoàn thành tốt công việc chuyên môn, trung úy Phạm Minh Hiếu còn say mê nghiên cứu khoa học và lan tỏa sống xanh bằng phương pháp ủ rác hữu cơ Bokashi.

“Cò mồi” lộng hành nhà ở xã hội

“Cò mồi” lộng hành nhà ở xã hội

Khi những trò lừa truyền thống hết tác dụng, hiện nay lực lượng “cò mồi” nhà ở xã hội lại tung ra hàng loạt chiêu bài mới như, “chủ đầu tư”, “người bên trong” hay “suất đặc biệt” để lôi kéo, dẫn dắt nộp hồ sơ, nhận cọc, chuyển tiền giữ chỗ…

Chặn “cái chết trắng” nơi biên cương Cao Bằng

Chặn “cái chết trắng” nơi biên cương Cao Bằng

Từ chuyên án lớn thu giữ gần chục bánh heroin đến những vụ việc nhỏ lẻ được phát hiện kịp thời, lực lượng Công an và Biên phòng đang siết chặt từng “mắt xích”, quyết chặn đứng ma túy từ cửa ngõ, giữ bình yên cho nội địa.