Sóng ngầm của cuộc chiến tranh lạnh trên không gian mạng

Trong những năm gần đây, các cơ quan hành pháp Mỹ từng thực hiện nhiều vụ bắt giữ và dẫn độ một số người mang quốc tịch Nga bị truy nã vì liên quan đến những cuộc tấn công mạng.

"Hacker Nga là những chuyên gia giỏi nhất thế giới!"

Đầu tháng 4 vừa qua, một số báo cáo về việc Nga dính líu đến những cuộc xâm nhập mạng máy tính Bộ Ngoại giao Mỹ và Nhà Trắng hồi tháng 10/2014 làm khơi lại mối quan hệ căng thẳng đang tăng giữa hai quốc gia về vấn đề an ninh mạng. Một vài báo cáo cho rằng, nhóm hacker hành động theo chỉ thị từ chính quyền Moscow nhằm trả đũa sự trừng phạt của Mỹ và phương Tây chống lại Nga với lý do nước này can thiệp vào Ukraine.

Trong những năm gần đây, các cơ quan hành pháp Mỹ từng thực hiện nhiều vụ bắt giữ và dẫn độ một số người mang quốc tịch Nga bị truy nã vì liên quan đến những cuộc tấn công mạng. Tom Kellerman, cựu thành viên Đội cố vấn an ninh mạng cho Tổng thống Barack Obama và hiện là Giám đốc an ninh mạng Công ty bảo mật Trend Micro, nhận định các nhóm hacker Nga là mối đe dọa lớn nhất cho các tài sản Mỹ trên Internet cũng như cuộc chiến tranh lạnh trên không gian mạng với Nga đang leo thang thời gian sau này.

Giám đốc Công ty bảo mật Trend Micro Tom Kellerman.

Giám đốc Công ty bảo mật Trend Micro Tom Kellerman.

Tom Kellerman phát biểu: "Người Nga đang tìm mọi cách chiếm lĩnh các hệ thống mạng thuộc khu vực năng lượng, tài chính và cơ quan Chính phủ Mỹ với mục đích do thám đồng thời chuẩn bị cho trường hợp mối căng thẳng với NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) trở nên tồi tệ hơn". Tom Chapman, sĩ quan tình báo Hải quân Mỹ về hưu và hiện là Giám đốc nhóm chiến dịch mạng của Công ty bảo mật EdgeWave, cho rằng: "Nếu hacker Nga muốn tấn công các mục tiêu Mỹ thì họ có thể làm điều đó bởi vì họ có đội ngũ chuyên gia giỏi nhất thế giới. Họ nhận thức được sức mạnh chiến dịch mạng của mình cho nên họ sẵn sàng sử dụng nó".

Vadim Polyakov (quốc tịch Nga) sắp tới sẽ được dẫn độ từ Tây Ban Nha về Mỹ vì tội liên kết với 5 người khác xâm nhập 1.600 tài khoản ở StubHub - công ty môi giới vé trực tuyến cho các sự kiện lớn thuộc sở hữu của eBay - và sau đó sử dụng thẻ tín dụng của các tài khoản này để mua và bán vé cho các sự kiện lớn ở New York. Các công tố viên Mỹ cho biết hành vi tội phạm của Vadim Polyakov đã gây thiệt hại cho StubHub hơn 1 triệu USD. Polyakov bị Cảnh sát Tây Ban Nha bắt giữ tại khu nghỉ mát Salou của nước này hồi tháng 7/2014. Đầu năm nay, chính quyền Tây Ban Nha đồng ý cho dẫn độ Polyakov về Mỹ để xét xử bất chấp sự phản đối quyết liệt từ Nga.

Tháng 7/2014, nhà lập pháp Nga Valery Seleznyov buộc tội chính quyền Mỹ bắt cóc con trai của ông là Roman Seleznyov sau khi người này bị chính quyền đảo quốc Maldives bắt giữ tại sân bay quốc tế Malé theo yêu cầu từ  Mỹ. Nhân viên Sở Mật vụ Mỹ ép buộc Roman Seleznyov lên chiếc máy bay tư nhân khi người này sắp sửa lên chuyến bay đến Moscow. Sau đó, Roman Seleznyov bị đưa đến giam ở đảo Guam trước khi bị dẫn độ về thành phố Seattle của Mỹ để chịu xét xử vì dính líu đến một nhóm hacker đánh cắp số thẻ tín dụng từ các hệ thống bán lẻ của Mỹ.

Vladimir Drinkman (trái).

Vladimir Drinkman (trái).

Một ví dụ khác là Vladimir Drinkman, cũng mang quốc tịch Nga bị buộc tội tham gia một nhóm hacker đánh cắp dữ liệu 160 triệu thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ sau khi đột nhập các hệ thống mạng ở Sở Chứng khoán Nasdaq, chuỗi cửa hàng tiện ích quốc tế 7-Eleven Inc., chuỗi siêu thị Carrefour City, Dow Jones và Hãng Hàng không giá rẻ JetBlure Airways Corp.

Drinkman cùng với đối tác Dmitry Smilyanets bị bắt giữ theo yêu cầu từ chính quyền Mỹ năm 2012 khi họ đang nghỉ mát ở Hà Lan. Smilyanets bị dẫn độ về Mỹ năm 2012, còn Drinkman bị dẫn vào đầu năm nay và sắp sửa bị xét xử tại Tòa án Liên bang New Jersey, và có thể chịu mức án 20 năm tù nếu bị buộc tội. Vụ Drinkman được coi là vụ án tội phạm mạng đánh cắp dữ liệu lớn nhất trong lịch sử Mỹ.

Quân đội Israel đã sẵn sàng cho cuộc chiến mạng

Quân đội Israel đang huấn luyện tân binh đối phó với những cuộc tấn công mạng có thể gây nguy hại cho các đơn vị tác chiến. Bằng cách nào? Đó là mô hình những lán trại quân sự, một nhà máy điện hạt nhân, một tòa cao ốc văn phòng, một trạm radar, một giàn tên lửa, xung quanh là một vài gốc cây và một đường sắt tàu điện… tất cả không cần đúng tỉ lệ nhưng rất cần cho cuộc chiến mạng của quân đội Israel.

Trung úy S., 22 tuổi, đang ở trong một căn cứ tại trung tâm Tel-Aviv. Anh ra hiệu cho một quân nhân đang ngồi trước máy tính, chiếc tàu điện bắt đầu lăn bánh rồi gia tăng tốc độ cho đến khi trật ray. Trung úy S.giải thích: "Chúng tôi vừa mô phỏng một sự xâm nhập của kẻ thù vào server của Công ty Đường sắt Quốc gia. Bọn hacker có thể chiếm quyền kiểm soát mạng lưới và gây ra thảm họa. Nhưng điều này có thể còn tệ hại hơn…”. Sau một cái gật đầu ra hiệu của S., tất cả mô hình trở nên điên loạn: nhà máy điện hạt nhân nổ tung, các tên lửa phóng loạn xạ ra mọi hướng, giàn radar xoay đảo lung tung…

Quân nhân Israel đang tập luyện.
Quân nhân Israel đang tập luyện.

Việc dàn dựng này luôn có tác dụng đối với các sĩ quan cấp cao đến tham quan đơn vị C41 tuyệt mật đó của Tsahal (quân đội Israel). Đã quen thuộc với những chiến trường cổ điển, giờ đây họ ý thức được tình trạng hỗn mang của chiến tranh hiện đại sẽ như thế nào.

Nhưng mô hình chỉ là một phần và công việc của trung úy S. không chỉ là cho chạy những chiếc tàu điện mô hình. Anh đang đào tạo những binh sĩ an ninh mạng cho quân đội Israel. Tất cả diễn ra ở gian phòng bên cạnh, nơi có khoảng 40 tân binh (1/3 là nữ) thường xuyên dán mắt vào màn hình máy tính để học 14 giờ mỗi ngày trong suốt 4 tháng nhằm đối phó với những vụ tấn công mạng.

"Có nhiều người không hề có kiến thức đặc biệt nào về tin học. Điều chúng tôi tìm kiếm, đó là những người có khả năng suy nghĩ khác lạ, tìm ra giải pháp khác biệt cho một vấn đề đưa ra. Những thứ khác như mã hóa và hacking, họ sẽ học được tại đây, đó không phải là những thứ phức tạp nhất" - trung úy S. giải thích và thừa nhận rằng anh cũng là một kẻ khù khờ trước khi gia nhập quân đội.

Tình nguyện nhập ngũ trong 4 năm rưỡi thay vì 3 năm nghĩa vụ bắt buộc, nhưng họ sẽ không bị thiệt thòi: một khi trở về đời sống dân sự, đa số được tuyển dụng bởi một trong các công ty kỹ thuật cao. Trung úy S. đảm bảo: "Họ không hề tập lý thuyết, nhưng trong thời gian tại ngũ, họ tích tụ được kinh nghiệm thực tiễn quan trọng. Ngay cả sinh viên tốt nghiệp đại học cũng không có được trình độ tương tự". Các học viên của trung úy S. sau đó sẽ được thuyên chuyển đến các binh chủng khác nhau như không quân, hải quân, tình báo… bởi nơi đây luôn cần các chuyên gia an ninh mạng.

Rất kín kẽ khi đề cập về các lỗ hổng của những server quân sự, giới chức Israel không che giấu rằng, giờ đây họ phải thường xuyên đối mặt với các cuộc tấn công quy mô lớn. Trong cuộc chiến mới đây tại Dải Gaza, các vụ tấn công này đạt đến mức độ chưa từng có. Do đối phương thiếu tổ chức nên chưa gây ra thiệt hại thực sự, thế nhưng nhân cuộc chiến trên, phía Israel cũng ghi nhận được sự lớn mạnh của giới hacker Iran.

Tháng 7/2014, dưới cái tên Syrian Electronic Army, hacker Iran đã chiếm được quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội Twitter của phát ngôn viên Tsahal để thông báo rằng 2 tên lửa phóng từ Gaza vừa trúng Nhà máy điện hạt nhân Dimona. Tất nhiên đó chỉ là tin giả nhưng cũng khiến mọi người lo lắng. Cuối năm 2013, hacker Iran thu thập được thông tin cá nhân của hơn 2.000 sĩ quan và quan chức tình báo Israel rồi phát tán lên mạng. Điều tệ hại hơn sẽ đến nếu tin vào lời của hacker về một "cuộc thảm sát điện tử". "Bọn tao sẽ đánh sập các server, những trang của chính phủ, của quân đội và các định chế"- các hacker đe dọa trong một video clip trên mạng.

Mới đây, Thủ tướng Netanyahu tuyên bố thành lập một "Chính quyền tin học quốc gia" và xem mối đe dọa này như là "một trong 4 mối nguy chính đang đè nặng lên Israel". Đối với phát ngôn viên Tsahal, công việc bảo vệ các dữ liệu tin học lại càng quan trọng hơn vì từ nay các đơn vị chiến đấu đã hoàn toàn tin học hóa.

Từ vài tháng nay, những trung đoàn bộ binh có một loại mạng nội bộ (intranet) giúp họ "quan sát" theo thời gian thực khu vực chiến sự nhờ các hình ảnh do máy bay không người lái chuyển về, hoặc trực tiếp chỉ huy những cuộc oanh kích. Đây là một phương thức hoạt động mới mẻ nên dễ trở thành mục tiêu mà bọn hacker nhắm đến, đặc biệt là vào mùa hè vừa qua khi Israel tấn công Hamas tại Dải Gaza.

Tuy quân đội Israel không muốn nói đến điều chính yếu này nhưng một nguồn tin quân sự khẳng định thực tế về những mưu toan tấn công của bọn hacker: "Hệ thống này hoạt động theo mạch kín nhằm hạn chế các điểm thâm nhập của hacker. Nhưng dù thế, chỉ cần chúng nắm được quyền kiểm soát một lần cũng đủ gây ra thảm họa".

Thiên Minh – Mê Linh (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.