Sóng ngầm của cuộc chiến tranh lạnh trên không gian mạng

Trong những năm gần đây, các cơ quan hành pháp Mỹ từng thực hiện nhiều vụ bắt giữ và dẫn độ một số người mang quốc tịch Nga bị truy nã vì liên quan đến những cuộc tấn công mạng.

"Hacker Nga là những chuyên gia giỏi nhất thế giới!"

Đầu tháng 4 vừa qua, một số báo cáo về việc Nga dính líu đến những cuộc xâm nhập mạng máy tính Bộ Ngoại giao Mỹ và Nhà Trắng hồi tháng 10/2014 làm khơi lại mối quan hệ căng thẳng đang tăng giữa hai quốc gia về vấn đề an ninh mạng. Một vài báo cáo cho rằng, nhóm hacker hành động theo chỉ thị từ chính quyền Moscow nhằm trả đũa sự trừng phạt của Mỹ và phương Tây chống lại Nga với lý do nước này can thiệp vào Ukraine.

Trong những năm gần đây, các cơ quan hành pháp Mỹ từng thực hiện nhiều vụ bắt giữ và dẫn độ một số người mang quốc tịch Nga bị truy nã vì liên quan đến những cuộc tấn công mạng. Tom Kellerman, cựu thành viên Đội cố vấn an ninh mạng cho Tổng thống Barack Obama và hiện là Giám đốc an ninh mạng Công ty bảo mật Trend Micro, nhận định các nhóm hacker Nga là mối đe dọa lớn nhất cho các tài sản Mỹ trên Internet cũng như cuộc chiến tranh lạnh trên không gian mạng với Nga đang leo thang thời gian sau này.

Giám đốc Công ty bảo mật Trend Micro Tom Kellerman.

Giám đốc Công ty bảo mật Trend Micro Tom Kellerman.

Tom Kellerman phát biểu: "Người Nga đang tìm mọi cách chiếm lĩnh các hệ thống mạng thuộc khu vực năng lượng, tài chính và cơ quan Chính phủ Mỹ với mục đích do thám đồng thời chuẩn bị cho trường hợp mối căng thẳng với NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) trở nên tồi tệ hơn". Tom Chapman, sĩ quan tình báo Hải quân Mỹ về hưu và hiện là Giám đốc nhóm chiến dịch mạng của Công ty bảo mật EdgeWave, cho rằng: "Nếu hacker Nga muốn tấn công các mục tiêu Mỹ thì họ có thể làm điều đó bởi vì họ có đội ngũ chuyên gia giỏi nhất thế giới. Họ nhận thức được sức mạnh chiến dịch mạng của mình cho nên họ sẵn sàng sử dụng nó".

Vadim Polyakov (quốc tịch Nga) sắp tới sẽ được dẫn độ từ Tây Ban Nha về Mỹ vì tội liên kết với 5 người khác xâm nhập 1.600 tài khoản ở StubHub - công ty môi giới vé trực tuyến cho các sự kiện lớn thuộc sở hữu của eBay - và sau đó sử dụng thẻ tín dụng của các tài khoản này để mua và bán vé cho các sự kiện lớn ở New York. Các công tố viên Mỹ cho biết hành vi tội phạm của Vadim Polyakov đã gây thiệt hại cho StubHub hơn 1 triệu USD. Polyakov bị Cảnh sát Tây Ban Nha bắt giữ tại khu nghỉ mát Salou của nước này hồi tháng 7/2014. Đầu năm nay, chính quyền Tây Ban Nha đồng ý cho dẫn độ Polyakov về Mỹ để xét xử bất chấp sự phản đối quyết liệt từ Nga.

Tháng 7/2014, nhà lập pháp Nga Valery Seleznyov buộc tội chính quyền Mỹ bắt cóc con trai của ông là Roman Seleznyov sau khi người này bị chính quyền đảo quốc Maldives bắt giữ tại sân bay quốc tế Malé theo yêu cầu từ  Mỹ. Nhân viên Sở Mật vụ Mỹ ép buộc Roman Seleznyov lên chiếc máy bay tư nhân khi người này sắp sửa lên chuyến bay đến Moscow. Sau đó, Roman Seleznyov bị đưa đến giam ở đảo Guam trước khi bị dẫn độ về thành phố Seattle của Mỹ để chịu xét xử vì dính líu đến một nhóm hacker đánh cắp số thẻ tín dụng từ các hệ thống bán lẻ của Mỹ.

Vladimir Drinkman (trái).

Vladimir Drinkman (trái).

Một ví dụ khác là Vladimir Drinkman, cũng mang quốc tịch Nga bị buộc tội tham gia một nhóm hacker đánh cắp dữ liệu 160 triệu thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ sau khi đột nhập các hệ thống mạng ở Sở Chứng khoán Nasdaq, chuỗi cửa hàng tiện ích quốc tế 7-Eleven Inc., chuỗi siêu thị Carrefour City, Dow Jones và Hãng Hàng không giá rẻ JetBlure Airways Corp.

Drinkman cùng với đối tác Dmitry Smilyanets bị bắt giữ theo yêu cầu từ chính quyền Mỹ năm 2012 khi họ đang nghỉ mát ở Hà Lan. Smilyanets bị dẫn độ về Mỹ năm 2012, còn Drinkman bị dẫn vào đầu năm nay và sắp sửa bị xét xử tại Tòa án Liên bang New Jersey, và có thể chịu mức án 20 năm tù nếu bị buộc tội. Vụ Drinkman được coi là vụ án tội phạm mạng đánh cắp dữ liệu lớn nhất trong lịch sử Mỹ.

Quân đội Israel đã sẵn sàng cho cuộc chiến mạng

Quân đội Israel đang huấn luyện tân binh đối phó với những cuộc tấn công mạng có thể gây nguy hại cho các đơn vị tác chiến. Bằng cách nào? Đó là mô hình những lán trại quân sự, một nhà máy điện hạt nhân, một tòa cao ốc văn phòng, một trạm radar, một giàn tên lửa, xung quanh là một vài gốc cây và một đường sắt tàu điện… tất cả không cần đúng tỉ lệ nhưng rất cần cho cuộc chiến mạng của quân đội Israel.

Trung úy S., 22 tuổi, đang ở trong một căn cứ tại trung tâm Tel-Aviv. Anh ra hiệu cho một quân nhân đang ngồi trước máy tính, chiếc tàu điện bắt đầu lăn bánh rồi gia tăng tốc độ cho đến khi trật ray. Trung úy S.giải thích: "Chúng tôi vừa mô phỏng một sự xâm nhập của kẻ thù vào server của Công ty Đường sắt Quốc gia. Bọn hacker có thể chiếm quyền kiểm soát mạng lưới và gây ra thảm họa. Nhưng điều này có thể còn tệ hại hơn…”. Sau một cái gật đầu ra hiệu của S., tất cả mô hình trở nên điên loạn: nhà máy điện hạt nhân nổ tung, các tên lửa phóng loạn xạ ra mọi hướng, giàn radar xoay đảo lung tung…

Quân nhân Israel đang tập luyện.
Quân nhân Israel đang tập luyện.

Việc dàn dựng này luôn có tác dụng đối với các sĩ quan cấp cao đến tham quan đơn vị C41 tuyệt mật đó của Tsahal (quân đội Israel). Đã quen thuộc với những chiến trường cổ điển, giờ đây họ ý thức được tình trạng hỗn mang của chiến tranh hiện đại sẽ như thế nào.

Nhưng mô hình chỉ là một phần và công việc của trung úy S. không chỉ là cho chạy những chiếc tàu điện mô hình. Anh đang đào tạo những binh sĩ an ninh mạng cho quân đội Israel. Tất cả diễn ra ở gian phòng bên cạnh, nơi có khoảng 40 tân binh (1/3 là nữ) thường xuyên dán mắt vào màn hình máy tính để học 14 giờ mỗi ngày trong suốt 4 tháng nhằm đối phó với những vụ tấn công mạng.

"Có nhiều người không hề có kiến thức đặc biệt nào về tin học. Điều chúng tôi tìm kiếm, đó là những người có khả năng suy nghĩ khác lạ, tìm ra giải pháp khác biệt cho một vấn đề đưa ra. Những thứ khác như mã hóa và hacking, họ sẽ học được tại đây, đó không phải là những thứ phức tạp nhất" - trung úy S. giải thích và thừa nhận rằng anh cũng là một kẻ khù khờ trước khi gia nhập quân đội.

Tình nguyện nhập ngũ trong 4 năm rưỡi thay vì 3 năm nghĩa vụ bắt buộc, nhưng họ sẽ không bị thiệt thòi: một khi trở về đời sống dân sự, đa số được tuyển dụng bởi một trong các công ty kỹ thuật cao. Trung úy S. đảm bảo: "Họ không hề tập lý thuyết, nhưng trong thời gian tại ngũ, họ tích tụ được kinh nghiệm thực tiễn quan trọng. Ngay cả sinh viên tốt nghiệp đại học cũng không có được trình độ tương tự". Các học viên của trung úy S. sau đó sẽ được thuyên chuyển đến các binh chủng khác nhau như không quân, hải quân, tình báo… bởi nơi đây luôn cần các chuyên gia an ninh mạng.

Rất kín kẽ khi đề cập về các lỗ hổng của những server quân sự, giới chức Israel không che giấu rằng, giờ đây họ phải thường xuyên đối mặt với các cuộc tấn công quy mô lớn. Trong cuộc chiến mới đây tại Dải Gaza, các vụ tấn công này đạt đến mức độ chưa từng có. Do đối phương thiếu tổ chức nên chưa gây ra thiệt hại thực sự, thế nhưng nhân cuộc chiến trên, phía Israel cũng ghi nhận được sự lớn mạnh của giới hacker Iran.

Tháng 7/2014, dưới cái tên Syrian Electronic Army, hacker Iran đã chiếm được quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội Twitter của phát ngôn viên Tsahal để thông báo rằng 2 tên lửa phóng từ Gaza vừa trúng Nhà máy điện hạt nhân Dimona. Tất nhiên đó chỉ là tin giả nhưng cũng khiến mọi người lo lắng. Cuối năm 2013, hacker Iran thu thập được thông tin cá nhân của hơn 2.000 sĩ quan và quan chức tình báo Israel rồi phát tán lên mạng. Điều tệ hại hơn sẽ đến nếu tin vào lời của hacker về một "cuộc thảm sát điện tử". "Bọn tao sẽ đánh sập các server, những trang của chính phủ, của quân đội và các định chế"- các hacker đe dọa trong một video clip trên mạng.

Mới đây, Thủ tướng Netanyahu tuyên bố thành lập một "Chính quyền tin học quốc gia" và xem mối đe dọa này như là "một trong 4 mối nguy chính đang đè nặng lên Israel". Đối với phát ngôn viên Tsahal, công việc bảo vệ các dữ liệu tin học lại càng quan trọng hơn vì từ nay các đơn vị chiến đấu đã hoàn toàn tin học hóa.

Từ vài tháng nay, những trung đoàn bộ binh có một loại mạng nội bộ (intranet) giúp họ "quan sát" theo thời gian thực khu vực chiến sự nhờ các hình ảnh do máy bay không người lái chuyển về, hoặc trực tiếp chỉ huy những cuộc oanh kích. Đây là một phương thức hoạt động mới mẻ nên dễ trở thành mục tiêu mà bọn hacker nhắm đến, đặc biệt là vào mùa hè vừa qua khi Israel tấn công Hamas tại Dải Gaza.

Tuy quân đội Israel không muốn nói đến điều chính yếu này nhưng một nguồn tin quân sự khẳng định thực tế về những mưu toan tấn công của bọn hacker: "Hệ thống này hoạt động theo mạch kín nhằm hạn chế các điểm thâm nhập của hacker. Nhưng dù thế, chỉ cần chúng nắm được quyền kiểm soát một lần cũng đủ gây ra thảm họa".

Thiên Minh – Mê Linh (tổng hợp)

Các tin khác

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.