Sóng gió trong hoàng tộc Jordan

Kể từ khi nối ngôi cha vào năm 1999 của thế kỷ trước, nhà vua Abdullah II của Jordan đã và đang không ngừng nỗ lực tìm cách đưa đất nước mình trở thành cường quốc vùng Tây Á. Một mặt ông Abdullah II thực hiện chính sách ngoại giao hòa hảo với những nước láng giềng, mặt khác lại liên minh với Mỹ và nhiệt tình tham gia cuộc chiến chống khủng bố do Mỹ dẫn đầu.

Đối với việc nội trị, nhà vua cho mở cửa nền kinh tế cùng với tăng cường thu hút các nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Kết quả là Jordan từ chỗ kiệt quệ sau Chiến tranh Vùng Vịnh nay đã trở thành một trong số ít đất nước Trung Đông tiếp tục phát triển ổn định.

Vậy nhưng những sự kiện xảy ra gần đây trong nội bộ hoàng gia Jordan đã khiến nội chính đất nước này chịu xáo trộn mạnh. Câu hỏi mà nhiều người Jordan và các nhà quan sát quốc tế đều đặt ra lúc này là: Nhà vua Abdullah II sẽ làm đến đâu nhằm bảo vệ ngai vàng của mình?

Sóng gió trong hoàng tộc Jordan -0
Ảnh chụp chung nhà vua Abdullah II (phải) và Hoàng tử Hamzah hồi còn trẻ.

Huynh đệ tương tàn

Công chúng chỉ biết đến khủng hoảng trong gia đình hoàng gia Jordan khi vào tháng 4 năm ngoái, vua Abdullah II ra lệnh bắt giữ người em trai cùng cha khác mẹ của mình là hoàng tử Hamzah bin Hussein. Thông tin này khiến không ít người bị sốc vì từng có thời điểm Hamzah được giữ chức hoàng thái tử. Phải 5 năm sau khi vua Abdullah II lên ngôi thì ông mới chuyển ngôi hoàng thái tử từ em trai sang con trai cả của mình. Hoàng tử Hamzah sau đó có giữ một số chức vụ khác nhau trong nhà nước Jordan.

Theo thông cáo báo chí của nhà vua, hoàng tử Hamzah và 20 nhân vật khác có chức vụ cao tại Jordan bị cáo buộc thông đồng với thế lực ngoại quốc để lật đổ vua Abdullah II. Những cá nhân này sẽ phải chịu quản thúc tại gia trong khi chính quyền mở một cuộc điều tra. Không lâu sau đó, hoàng tử Hamzah đăng tải lên Internet một đoạn video quay tại tư gia. Trong đoạn video, vị hoàng tử chỉ trích chính quyền anh trai mình: “Giới lãnh đạo Jordan đang đặt lợi ích cá nhân của mình lên trên mạng sống và phẩm giá của chục triệu con dân vương quốc”.

Sóng gió trong hoàng tộc Jordan -0
Binh lính Jordan được triển khai trên đường phố trong đợt khủng hoảng của đại dịch COVID-19.

Nhà vua và chính phủ Jordan từ nhiều năm gần đây đã bị nhân dân nước này chỉ trích liên tục, nhưng đây là lần đầu tiên có một thành viên hoàng tộc nói ra những lời như thế. Ngoài hoàng tử Hamzah còn có một nhân vật khác trong nhóm 20 người cũng đứng lên chỉ trích nhà vua là cựu Bộ trưởng Tài chính Jordan Bassem Awadallah. Những lời phê phán của Bassem tuy vậy ít được chú ý hơn chức vị cố vấn của hoàng thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman mà ông ta đang giữ. Việc bắt giữ Bassem vì vậy đã khơi ra nhiều lời đồn đoán về việc có phải Saudi Arabia là thế lực đứng đằng sau âm mưu đảo chính không?

Theo nhà bình luận chính trị Trung Đông Annelle Sheline tại Viện Chính sách Quincy (Mỹ) thì: “Hamzah bin Hussein sở hữu tài năng xây dựng quan hệ công chúng hiếm có. Từ nhiều năm nay ông ta đã là bộ mặt “đối ngoại” của hoàng tộc Jordan. Hoàng tử còn sở hữu khuôn mặt giống hệt vua cha của mình là cố vương Hussein. Đây là lý do vì sao giữa lúc nhiều người bất bình với vua Abdullah II, một số bộ tộc đã quay sang ủng hộ Hamzah. Còn có thông tin rằng trước khi bị quản thúc, Hamzah đã gặp gỡ lãnh đạo các bộ tộc này”.

Sóng gió trong hoàng tộc Jordan -0
Nhà vua Abdullah II đang một lúc đối mặt với nhiều khủng hoảng.

“Khủng hoảng” mà bà Annelle nhắc đến là scandal nhà vua che giấu tài sản cá nhân ở nước ngoài. Trong số các giấy tờ được tiết lộ trong vụ hồ sơ Pandora (2021) có những tài liệu cho biết vua Abdullah II đứng sau một số công ty bình phong đặt trụ sở tại quần đảo Virgin thuộc Anh. Qua những công ty “ma” này, nhà vua sở hữu nhiều bất động sản có giá trị lên đến cả triệu USD tại Florida và Washington D.C. (Mỹ) hay Luân Đôn (Anh). Chưa hết, ông còn có 6 tài khoản bí mật tại ngân hàng Credit Suisse (Thụy Sỹ), trong đó có một tài khoảng chứa 224 triệu USD. Gia đình hoàng gia sau đó đã phải giải trình số tiền này trước tòa: 224 triệu USD là giá bán chiếc máy bay của của cố vương Hussein.

Vụ việc vỡ lở giữa lúc đất nước Jordan đang rơi vào khủng hoảng vì đại dịch COVID-19. Nền kinh tế nước này hoàn toàn kiệt quệ, trong khi hệ thống y tế của họ xoay xở không kịp. Suýt nữa đã xảy ra một cuộc nổi loạn tại thành phố Salt sau khi hàng trăm nghìn người tổ chức biểu tình quanh một bệnh viện sau cái chết của 8 bệnh nhân vì thiếu bình thở. Cuộc biểu tình chỉ kết thúc sau khi vua Abdullah II tự mình đến bệnh viện để thanh tra. Hình ảnh nhà vua trong bộ áo lính quát tháo các quan chức bệnh viện đã phần nào làm “nguội” cái đầu của người biểu tình, nhưng điều này cũng chỉ là tạm thời.

Sóng gió trong hoàng tộc Jordan -0
Ông Bassem Awadallah bị cảnh sát Jordan dẫn giải ra tòa.

Khủng hoảng nối tiếp khủng hoảng

Gần ba tháng sau khi vụ bắt giữ xảy ra, hoàng tử Hamzah và 20 người còn lại bị đưa ra tòa. Đến lúc này hoàng tử Hamzah bất ngờ có tuyên bố khẳng định lòng trung thành của mình với nhà vua, đồng thời phủ nhận mọi cáo buộc mình có liên quan đến âm mưu đảo chính. Phía công tố sau đó đã rút mọi lời buộc tội của họ đối với vị hoàng tử. Trong số 20 bị cáo còn lại, Bassem Awadallah bị kết án nặng nhất với 15 tù giam.

Tòa án Jordan trước đó cũng đã xử một vụ trọng án khác liên quan tới thành viên gia đình hoàng gia. Bị cáo là triệu phú Walid Al-Kurdi, chú rể của đức vua và cựu CEO tập đoàn khoáng sản nhà nước JPMC. Theo cáo trạng, ông Walid đã lợi dụng vị trí của mình để nhận hối lộ giúp một tập đoàn ngoại quốc thắng quyền khai thác khu mỏ phốt phát ở Shidiya, miền nam Jordan. Tòa tuyên án Walid 55 năm tù và phải bồi thường 269 triệu USD. Vị triệu phú hiện đang lẩn trốn tại Anh.

Sau khi kết thúc phiên tòa xét xử những kẻ nổi loạn, tình hình tại Jordan có phần tạm lắng. Tuy vậy, cả chính phủ và quân đội Jordan vẫn đang được đặt trong tình trạng báo động cao. Các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục diễn ra. Hơn 30 công đoàn trên cả nước mới đây đã đồng loạt bãi công đòi hỏi chính phủ sửa đổi luật lao động nhằm tăng quyền lợi cho người lao động. Tại những thành phố lớn, tình trạng vật giá leo thang và thất nghiệp kéo dài đang gây thêm căng thẳng giữa người dân và nhà chức trách.

Sóng gió trong hoàng tộc Jordan -0
Cuộc bãi công của Công đoàn giáo viên Jordan.

Giữa lúc đó thì hoàng tử Hamzah lại tuyên bố từ bỏ ngôi vị hoàng tử của mình vì: “lý tưởng của tôi không còn phù hợp với đường lối hay phương thức hoạt động của các cơ quan quyền lực ở Jordan”. Theo nguồn thông tin nội bộ thì tuyên bố này đã gây ra “bão” trong hoàng tộc. Vua Abdullah II tỏ ra vô cùng tức giận trước hành động của em trai vì theo luật pháp, ông là người duy nhất có quyền phế vị chức tước do thành viên gia đình hoàng gia nắm giữ.

Thế rồi vào ngày 19-5 vừa qua, văn phòng nhà vua Jordan ra thông cáo cho biết cảnh sát sẽ nối lại việc quản thúc Hamzah vì lý do: “nghi ngờ hoàng tử hành động bất thường vì mắc bệnh tâm lý”. Thông cáo không nói rõ hoàng tử Hamzah mắc bệnh gì nhưng cho biết vua Abdullah II ra lệnh trên để “tránh em trai tiếp tục lạm dụng quyền lực của mình để gây bất ổn cho Jordan”.

Một số cuộc biểu tình đã nổ ra sau tuyên bố của nhà vua. Hoàng thái hậu Noor, mẹ của hoàng tử Hamzah, đã ra tuyên bố kêu gọi người biểu tình giải tán. Bà cũng lên tiếng khẳng định sự vô tội của con mình và hứa sẽ làm rõ mọi chuyện. Chú ruột của nhà vua là hoàng tử Hassan bin Talal đã đứng ra nhận trách nhiệm hòa giải. Hiện vẫn chưa rõ liệu các bên đã đối thoại được đến đâu.

Jordan rơi vào một cuộc khủng hoảng vì ngai vàng chắc chắn sẽ kéo theo cả khu vực Tây Á. Jordan hiện sử dụng quyền lực và uy tín của mình nhằm làm dịu căng thẳng giữa các thế lực tại Trung Đông mà một bên là Israel, một bên là các nước Vùng Vịnh. Quốc gia này hiện cũng đóng vai trò vùng đệm cho cuộc nội chiến Syria - người tị nạn Syria chạy sang Jordan, trong khi các chuyến hàng viện trợ nhân đạo từ Jordan vượt biên giới sang Syria.

Các căn cứ quân sự ở Jordan còn là một mảnh ghép quan trọng trong mạng lưới phòng thủ của Mỹ tại Trung Đông. Các nước hiểu rõ rằng không thể để Jordan rơi vào khủng hoảng. Chẳng vậy mà ngay sau vụ bắt giữ 20 nhân vật quan trọng ở Jordan, nguyên thủ nhiều nước đã gọi điện để bày tỏ sự ủng hộ của họ với nhà vua Abdullah II.

Theo nhiều nhà phân tích, tình hình Jordan hiện nay chẳng khác gì “một thùng thuốc súng”. Việc lục đục trong nội bộ gia đình hoàng gia Jordan chỉ là một trong nhiều khủng hoảng đất nước này đang phải đối mặt, nhưng hoàn toàn có khả năng nó sẽ châm ngòi cho những bất ổn còn trầm trọng hơn nữa. Về vấn đề này hãng tin Al Jazeera đã đưa ra bình luận như sau: “Điều quan trọng là các bên giữ được bình tĩnh và gạt sang một bên những tính toán chính trị của mình để đặt lợi ích quốc gia lên trên hết”.

Lê Công Vũ (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.