Số phận của 15 phụ nữ bị bắt nếm thử thức ăn cho trùm phát xít Hitler

Công việc đáng sợ trên khi Hitler bắt nhốt 15 phụ nữ chuyên thực hiện nếm thử thức ăn cho hắn trong chiến tranh để tránh bị đầu độc. Bà Margot Wolk khi 95 tuổi, người cuối cùng còn sống đã tiết lộ một bí mật mà bà đã cất giữ trong nhiều thập kỷ về quãng thời gian bà thực hiện một công việc đáng sợ.

Liệu đó có phải là bữa ăn cuối cùng?

Hầu như ngày nào trong nhiều năm, bà Margot Wolk cũng được phục vụ những bữa ăn được chế biến tuyệt vời. Vào những năm cuối của Thế chiến thứ II ở Ba Lan, rất ít người có được sự xa xỉ là được ăn uống đầy đủ, chứ đừng nói đến việc được phục vụ những bữa ăn tươi ngon đến tận tay. Nhưng bà Wolk lại sợ hãi trước mỗi bữa ăn mà bà phải ăn. Bà sợ đến mức phải kìm nước mắt qua từng miếng ăn, tự hỏi liệu đó có phải là bữa ăn cuối cùng của mình không.

Đây là thực tế hàng ngày đối với bà và 14 người phụ nữ khác được giao nhiệm vụ nếm thử các bữa ăn được chuẩn bị cho trùm phát xít Adolf Hitler để đảm bảo hắn không bị đầu độc. Bà Wolk đã giữ bí mật về thời gian làm người nếm thử hương vị thức ăn cho Hitler. Câu chuyện được giấu kín trong hơn 70 năm cho đến khi bà 95 tuổi và quyết định chia sẻ câu chuyện của mình.

th_ hitle 1.jpg -0
Hitler (trái) dùng 15 phụ nữ nếm thử trước bữa ăn để đảm bảo không bị bỏ độc. Ảnh: news.com.au.

Đó là năm 1941 và khi mới 24 tuổi, thời điểm bom phá hủy căn hộ của cha mẹ bà ở Berlin, buộc bà phải chuyển đến nhà mẹ chồng ở Gross-Partsch, hiện được gọi là Parcz, Ba Lan. Nơi đây có một không gian xanh bình dị có khu vườn rộng, nhưng cách đó chưa đầy 3 km là địa điểm mà Hitler đã lựa chọn để thành lập tổng hành dinh của mặt trận phía Đông - Hang Sói. Bà kể: “Kẻ cai quản khu vực này là một tên sĩ quan phát xít già. Tôi gần như chưa bao giờ tới đó cho tới tận cái ngày những tên lính thuộc Đội cận vệ Đức Quốc xã (SS) xuất hiện trước cửa và ra lệnh: “Đi theo chúng tao!’”.

Đám tay chân của Hitler đưa bà Woelk và những người phụ nữ trẻ khác đến trại lính ở Krausendorf gần đó, nơi các đầu bếp chuẩn bị phục vụ các món ăn cho Hang Sói trong một ngôi nhà hai tầng. Nhân viên phục vụ cho rau, nước xốt, mì và trái cây ngon lên trên các đĩa đựng thức ăn, đặt chúng trong một căn phòng có kê một chiếc bàn gỗ rộng, nơi mà thức ăn phải được nếm trước. Sau khi những người phụ nữ này ăn thực phẩm một cách an toàn, bọn lính SS mới mang món đó đựng trong hộp kín đến tổng hành dinh. Hàng sáng vào lúc 8 giờ, bà Woelk bị các tên lính SS đánh thức để nếm thức ăn cho Hitler mỗi khi hắn đến Hang Sói.

Cứ như vậy, bà làm người thử thức ăn và ghi chép sổ sách trong bếp tại khu Hang Sói suốt 2 năm rưỡi. Nơi này nằm cách trung tâm thị trấn vài km. Hitler rất kín đáo và ngay cả trong nơi được cho là an toàn như tổng hành dinh, bà cũng chưa bao giờ tận mắt thấy ông ta mà chỉ thấy chú chó chăn cừu Đức tên Blondi của hắn và các vệ sĩ - những người đôi khi trò chuyện với nhóm phụ nữ nếm thử thức ăn. Ngay sau khi đến, bà Wolk được thị trưởng thông báo rằng bà đã được chọn là một trong 15 phụ nữ được SS tuyển dụng để trở thành người thử nếm thức ăn. Cả cuộc đời, người phụ nữ trẻ này đã chống lại Đức Quốc xã. Khi còn trẻ, bà đã từ chối tham gia Liên đoàn các cô gái trẻ Đức, phiên bản nữ của Thanh niên Hitler. Cha bà cũng đã bị trừng phạt khi ông từ chối tham gia Đảng Quốc xã. Bây giờ, bà thấy mình buộc phải bảo vệ người đàn ông mà bà khinh thường và sợ hãi.

Khi hầu hết người dân Đức phải đối mặt với cảnh thiếu lương thực và thực đơn đạm bạc trong thời chiến, thì nếm thử thức ăn cho Hitler lại có một số mặt tích cực. Người thử thức ăn có thể được thưởng thức món măng tây trắng, được tước vỏ, luộc lên và dùng với một loại nước xốt thơm ngon hay với một chút bơ nguyên chất, một loại thực phẩm khan hiếm trong thời kỳ chiến tranh. Trong khi phần lớn người dân Đức phải vật lộn để kiếm cà phê, bơ thực vật pha loãng với bột để phết lên bánh mì, thì những người thử thức ăn cho Hitler được nếm nhiều món sơn hào hải vị.

Bà Woelk hồi tưởng: “Thức ăn ngon tuyệt vời, toàn là rau củ hảo hạng, măng tây, ớt chuông, tất cả những gì bạn có thể tưởng tượng được. Và luôn kèm cơm hoặc mì. Nhưng nỗi sợ hãi thì không bao giờ rời bỏ chúng tôi. Chúng tôi biết rất rõ về các tin đồn đầu độc và không thể nào tận hưởng được món ăn. Mỗi ngày, chúng tôi đều sợ đó là bữa ăn cuối cùng”. “Thức ăn luôn là đồ chay”, bà chia sẻ với kênh truyền hình RBB của Berlin trong một cuộc phỏng vấn.

“Có tin đồn liên tục rằng người Anh đang tìm cách đầu độc Hitler. Ông ta không bao giờ ăn thịt. Chúng tôi được cho ăn cơm, mì, ớt chuông, đậu Hà Lan và súp lơ”. Những người phụ nữ được xe buýt đón hàng ngày và đưa đến doanh trại, nơi họ sẽ phải ăn thức ăn được phục vụ cho Hitler vào ngày hôm đó. “Một số cô gái bắt đầu rơi nước mắt khi họ bắt đầu ăn vì họ quá sợ hãi. Chúng tôi phải ăn hết tất cả”, bà Wolk nói.

“Sau đó, chúng tôi phải đợi một giờ và mỗi lần như vậy, chúng tôi đều sợ rằng mình sẽ bị ốm”. Những người phụ nữ thường “khóc như chó con” sau mỗi bữa ăn vì họ rất vui vì đã sống sót thêm một ngày nữa. Sau khi thức ăn được tuyên bố là an toàn, chúng được cho vào thùng và chuyển đến tay thủ lĩnh Đức Quốc xã.

Nỗi ám ảnh lên sách

th_ hitle 4.jpg -0
Cuốn “At The Wolf’s Table” kể về cuộc đời của bà Wolk. Ảnh: news.com.au.

Bà Wolk tiết lộ bí mật lần đầu tiên với một phóng viên địa phương ở Berlin. Sau đó, câu chuyện cuộc đời bà nhận được sự quan tâm lớn. Các giáo viên viết thư xin ảnh và chữ ký của bà để giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử thời đó. Một số nhà nghiên cứu tại các viện bảo tàng cũng tìm đến để hỏi chi tiết về cuộc sống của bà khi còn là người nếm thử thức ăn cho Hitler. Sau khi đọc được một bài báo về bà Wolk trên một tờ báo, tác giả người Ý Rosella Postorino đã bị cuốn hút bởi câu chuyện về những người phụ nữ thử nếm thức ăn cho Hitler.

Bà biết rằng đây là một câu chuyện cần được kể, dẫn đến việc bà viết cuốn At The Wolf’s Table. Câu chuyện kể về cuộc đời của Rosa, một nhân vật dựa trên bà Wolk và những trải nghiệm của bà trong Thế chiến thứ hai. Cuốn tiểu thuyết đã trở thành một cuốn sách bán chạy nhất ở châu Âu và kể từ đó đã được dịch sang tiếng Anh và được phát hành thông qua nhà xuất bản Simon and Schuster. "Câu chuyện kể về một thời kỳ trong chiến tranh mà thực sự chưa có nhiều bài báo viết về", một phát ngôn viên của Simon and Schuster nói với news.com.au

"Rosa là một nhân vật phi thường. Bà ấy viết về nhân vật một cách rất đẹp và điều đó thực sự giúp độc giả hiểu được cuộc sống của bà ấy như thế nào. Mặc dù bà Wolk dùng bữa trước Hitler gần như hàng ngày, bà chưa bao giờ tận mắt nhìn thấy Hitler do an ninh được thắt chặt. Nỗi ám ảnh về an ninh của Hitler không phải không có cơ sở. Ngày 20/7/1944, một đại tá thân cận đã kích nổ bom trong Hang Sói nhằm ám sát Hitler. Ông ta sống sót, nhưng gần 5.000 người bị xử tử sau vụ ám sát bất thành, trong đó có cả kẻ đặt bom.

Bà kể về vụ đánh bom năm 1944: “Khi đó chúng tôi đang ngồi trên ghế gỗ thì nghe thấy và cảm thấy một tiếng nổ khủng khiếp. Chúng tôi ngã khỏi ghế, rồi tôi nghe ai đó hét lên: “Hitler chết rồi!”. Nhưng hắn vẫn sống. Hắn ra khỏi nơi đó chỉ với một vài vết trầy xước”. An ninh được tăng cường hơn nữa sau khi âm mưu ám sát Hitler tại Hang Sói thất bại vào năm 1944.

 Như những con thú bị nhốt và bị bắn chết

Sau vụ đánh bom đó, những người nếm thử thức ăn không còn được phép ở nhà và được chuyển đến một tòa nhà bỏ trống gần đó. "Chúng tôi bị canh gác như những con thú bị nhốt trong lồng", bà Wolk chia sẻ với trang tin tức Đức Spiegel Online vào năm 2013. Mặc dù an ninh được thắt chặt, một trong những tên lính SS đã dùng thang lẻn vào phòng ngủ của bà vào một đêm và cưỡng hiếp bà. Bà nói với truyền thông Đức rằng bà chưa bao giờ cảm thấy bất lực như vậy trong đời.

th_ hitle 2.jpg -0
Bà Wolk tiết lộ nỗi sợ hãi trong nhiều năm làm người thử món ăn cho Hitler. Ảnh: news.com.au.

Vào thời điểm năm 1944, quân đội Liên Xô đã gần đến Hang Sói và với sự giúp đỡ của một trong những trung úy Đức Quốc xã, bà đã trốn thoát trên một chuyến tàu đến Berlin. Sau đó, bà Wolk phát hiện ra rằng bà là người nếm thực phẩm duy nhất sống sót. Sau khi đến Berlin và cuối cùng được giải thoát khỏi Hang Sói, bà Wolk lại phải đối mặt với một tình huống kinh hoàng khác. Khi trở về, bà bị quân đội Liên Xô bắt và giam giữ trong hai tuần. "Đó là địa ngục trần gian. Cơn ác mộng không bao giờ biến mất", bà nói.

Bà Wolk bị thương nặng đến mức không thể sinh con. Phải đến năm 1946, khi chồng bà xuất hiện trước cửa nhà bà, bà mới bắt đầu lấy lại hy vọng sau những cơn ác mộng mà bà phải chịu đựng. Bà cho rằng ông đã chết trong chiến tranh nhưng họ đã đoàn tụ khi ông cuối cùng được phép về nhà từ trại tù binh chiến tranh của Liên Xô.

“Những ký ức ám ảnh suốt đêm”

Giống như hàng triệu người Đức và người dân các nước châu Âu khác, bà Wolk bắt đầu gây dựng lại cuộc sống và cố gắng quên đi những ký ức cay đắng cũng như sự xấu hổ vì từng làm việc cho một chế độ tội ác đã tàn phá cả châu Âu. Bà từng làm nhiều công việc khác nhau, chủ yếu là thư ký hoặc trợ lý hành chính.

th_ hitle 5.jpg -0
Tấm ảnh bà Margot Wolk và chồng. Ảnh: spiegel.de.

Năm 1946, sau khi đoàn tụ và không muốn nhắc đến những gì mà bà đã phải trải qua. Mãi cho đến khi một nhà báo đến thăm bà vào dịp sinh nhật lần thứ 95, bà mới kể lại cho nhà báo đó nghe về những năm tháng tồi tệ nhất trong cuộc đời mình. Bà nói: “Tôi chỉ muốn nói rằng những gì đã xảy ra ở đó thực sự là khủng khiếp. Hitler là một kẻ cực kỳ ghê tởm”.

Do tuổi cao và tòa nhà không có thang máy, bà không ra khỏi căn hộ của mình trong suốt nhiều năm. Các y tá đến thăm bà vài lần mỗi ngày và một người cháu gái thường xuyên ghé qua. Tới thời điểm mà bà cảm thấy đã gần cuối cuộc đời, bà cảm thấy cần phải trút bỏ những ký ức bằng cách kể lại câu chuyện của mình. Bà nói: “Suốt nhiều thập kỷ, tôi đã cố xua đuổi những ký ức đó. Nhưng chúng luôn trở lại ám ảnh tôi vào ban đêm”.

Bà Wolk qua đời vào năm 2014, sau khi chia sẻ câu chuyện của mình với thế giới. "Tôi chỉ muốn nói những gì đã xảy ra ở đó", bà nói. "Hitler thực sự là một kẻ đáng ghê tởm.

Long Nguyễn

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.