Sirya: Cuộc chiến không có hồi kết

Máu đòi trả máu

Cuộc khủng hoảng ở Syria đã kéo dài hơn 16 tháng nay và đang ngày càng trở nên trầm trọng hơn. Các con số thống kê chưa đầy đủ cho thấy, đã có tới hơn 14 nghìn người bị thiệt mạng ở đây do các hành vi bạo lực từ cả phía chính quyền lẫn phe đối lập. Ngay cả các nhân viên của phái bộ quan sát Liên hợp quốc (LHQ) tại Syria cũng bị đe dọa tính mạng một cách nghiêm trọng.

Đến mức, phát biểu ngày 5/7 với các phóng viên tại Damacus, người đứng đầu phái bộ quan sát viên LHQ tại Syria, Thiếu tướng Robert Mood, cũng đã tiết lộ rằng, ông sẽ thay đổi cách thức làm việc của các quan sát viên khi họ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, bằng cách tập trung tại một số khu vực nhất định trong một khoảng thời gian lâu hơn để giảm thiểu thương vong. Thực tế là trong thời gian qua, các phần tử vũ trang đã nhiều lần tấn công đoàn quan sát viên bằng súng và bom.

Cũng theo lời tướng Mood, tình trạng bạo lực tại Syria đã lên tới mức “chưa từng thấy” và rằng lệnh ngừng bắn phải được thực thi để các nhóm quan sát viên không được vũ trang của ông có thể tiếp tục nhiệm vụ.

Bất chấp những cuộc đào thoát của một số tướng lĩnh thân cận với Tổng thống Assad sang các nước láng giềng, nhìn chung, quân đội Syria vẫn chắc tay súng trong các cuộc đối chọi với phe nổi dậy. Bên cạnh đó, theo tiết lộ của Ngoại trưởng Iraq Hoshiyar Zebari, có “thông tin tình báo đáng tin cậy” gửi về Baghdad rằng các chiến binh Al-Qaeda đã vượt biên giới Iraq vào Syria để tiến hành các cuộc tấn công.

Trong bối cảnh đó, số lượng nạn nhân của bạo lực dĩ nhiên sẽ không ngừng tăng lên. Chỉ tính riêng trong ngày 5/7, một ngày sau khi 99 người thiệt mạng trong tình trạng bạo lực vốn tàn phá nước này suốt gần 16 tháng qua, tại đây cũng đã có ít nhất 27 người thiệt mạng. Theo thông báo của một Tổ chức theo dõi nhân quyền có trụ sở ở Anh, trong tuần đầu tiên của tháng 7 tại Syria đã gia tăng mạnh các vụ giết người và số người chết hàng ngày tiếp tục tăng.

Không ai phù suy

Một số thế lực ở phương Tây vẫn kiên quyết đi theo con đường tiến tới loại bỏ Tổng thống Bashar al-Assad khỏi vai trò cầm lái ở Syria . Washington chẳng hạn, luôn cao giọng đòi cộng đồng quốc tế phải mạnh tay hơn trong những hành động trừng phạt nhằm vào các nhân vật chủ chốt trong thành phần chính phủ Syria . Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius cũng như Ngoại trưởng Anh William Hague thời gian gần đây vẫn tiếp tục bày tỏ thái độ cứng rắn trong quan hệ với Syria …

Tuy nhiên, không phải toàn bộ cộng đồng quốc tế đều muốn như thế, dù rằng sự ủng hộ đối với ông Bashar al-Assad cũng có dấu hiệu ngày càng suy giảm. Trong Tuyên bố cuối cùng được hội nghị của Nhóm Hành động về Syria đưa ra hôm 30/6 tại Geneva (Thụy Sĩ), đã chỉ nêu ra rằng, cần thành lập chính phủ chuyển tiếp tại Syria để chấm dứt cuộc khủng hoảng kéo dài 16 tháng, song không yêu cầu phế truất Tổng thống Bashar al-Assad…

Nhóm Hành động về Syria này gồm Tổng Thư ký Liên hợp quốc, Tổng Thư ký Liên đoàn Arập (AL), Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu về chính sách đối ngoại và an ninh, Ngoại trưởng của năm nước ủy viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, cùng Ngoại trưởng các nước Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, Kuwait và Qatar…

Bản thân ông Bashar al-Assad cũng đang tỏ ra mềm mỏng và không hề có ý định tham quyền cố vị. Trong bài trả lời phỏng vấn cho báo  Thổ Nhĩ Kỳ Cumhuriyet mới đây nhất, ông đã tuyên bố rằng: “Nếu sự ra đi của Tổng thống nằm trong lợi ích của Syria thì Tổng thống nên ra đi. Đó là điều hiển nhiên”. Ông nhấn mạnh: “Không nên tại vị thêm một ngày nào nếu người dân phản đối điều đó nhưng chỉ có bầu cử là phương tiện mà thông qua đó người dân cho thấy họ có ủng hộ vị Tổng thống của họ hay không”.

Theo Đài Tiếng nói nước Nga, ông Bashar al-Assad cũng đã tuyên bố rõ rằng, ông có thể từ chức theo nguyện vọng của người dân nhưng không phải theo yêu cầu từ Mỹ, vì ông xem Washington này là quốc gia thù địch với Syria . Ông cũng khẳng định, ông trở thành nguyên thủ quốc gia chỉ là để phục vụ cho đất nước… Bộ Ngoại giao Syria cũng đã bày tỏ sự hoan nghênh đối với những điểm nói đến cam kết về chủ quyền và độc lập của Syria trong Tuyên bố cuối cùng của Nhóm Hành động về Syria tại Geneva .

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Syria Jihad Makdessi cũng vừa nhắc lại cam kết của Syria đối với kế hoạch hòa bình sáu điểm của đặc phái viên LHQ và AL Kofi Annan. Theo ông, Syria sẵn sàng tiến hành đối thoại trong nước với tất cả các bên nhằm đạt được sự đồng thuận về kế hoạch chấm dứt khủng hoảng, xuất phát từ quan điểm rằng chỉ người Syria mới có thể đưa ra các quyết định về xây dựng tương lai của đất nước…

Cũng phải nói rằng, Tổng thống Syria đang bị suy giảm số lượng bạn bè. Có cảm giác như thái độ của Điện Kremli, một trong những đồng minh khá gần gụi và lâu năm của ông, cũng đang thay đổi khi một đại diện của Moskva nói rằng, cơ hội sống sót về mặt chính trị của ông Bashar al-Assad chỉ là “10%”. Thế nhưng, Moskva đã không tham dự hội nghị của nhóm “Những người bạn của Syria”, diễn ra ngày 6/7 tại ở Paris (Pháp) sau khi cáo buộc phương Tây tìm cách xuyên tạc một thỏa thuận của các cường quốc thế giới đạt được hồi cuối tháng 6 ở Geneva nhằm tiến tới một cuộc chuyển giao quyền lực ở Syria. Nhóm “Những người bạn của Syria” hiện nằm trong tay Mỹ, Pháp, Anh, Đức cùng với một số nước Arập, như Arab Saudi và Qatar …

Phát biểu trước các nhà báo ngày 3/7 tại Moskva, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov cho rằng, phương Tây đã cố tình “xuyên tạc” thỏa thuận có ý nghĩa quan trọng ở Geneva trong việc tìm kiếm kế hoạch chuyển giao chính trị để chấm dứt bạo lực đẫm máu kéo dài hơn một năm qua ở quốc gia Trung Đông này. Ông Lavrov  còn tỏ ý lấy làm tiếc vì một số nhóm thuộc phe đối lập Syria đã bác bỏ thỏa thuận mà hội nghị quốc tế về vấn đề Syria đạt được tại Geneva .

Theo ông Lavrov, hội nghị này tạo ra những cơ hội rất tốt và cộng đồng quốc tế cần tận dụng để buộc tất cả các bên ở Syria chấm dứt bạo lực và ngồi vào bàn đàm phán…. Theo lời Bộ trưởng Ngoại giao Nga, cuộc khủng hoảng ở Syria sẽ do chính người dân Syria giải quyết, và Moskva sẽ chỉ ủng hộ hoạt động gìn giữ hòa bình được LHQ ủng hộ nếu được Damascus chấp thuận.

Cả Bắc Kinh cũng bày tỏ thái độ không đồng tình với phương Tây trong cách kiếm tìm giải pháp cho cuộc khủng hoảng ở Syria . Trung Quốc đã không tham dự hội nghị của nhóm “Những người bạn của Syria” diễn ra ngày 6/7 tại ở Paris . Trước đó, Trung Quốc cũng không tham dự hai hội nghị của nhóm “Những người bạn của Syria” tổ chức ở Tunisia và Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), vốn đều kêu gọi có hành động cứng rắn hơn đối với Chính phủ của Tổng thống Bashar al-Assad.

Tiếp tục căng thẳng

Nhìn từ phương diện quốc tế, cuộc khủng hoảng Syria đang lâm vào bế tắc. Không có một sự nhất trí cao trong việc tìm ra giải pháp cho cuộc chiến ở đây.

Trong khi đó bản thân nội bộ phe đối lập ở nước này cũng bị sa vào tình trạng năm cha ba mẹ, mâu thuẫn với nhau. Hội nghị mở rộng của những lực lượng này, do Liên đoàn Arab bảo trợ, diễn ra ở Cairo (Ai Cập) trong hai ngày 2 và 3/7 cho thấy, phe đối lập ở Syria rất khó vượt qua những khúc mắc trầm kha để có thể bắt tay nhau chặt chẽ hơn nữa trong cuộc đối đầu với chính phủ của Tổng thống Bashar al-Assad.

Đại đa số các nước phương Tây đều chỉ muốn chiến đấu bằng tay của người khác trong cuộc chiến ở Syria . Nếu không tìm được một lực lượng đối lập đủ lực chống lại chế độ của Tổng thống Bashar al-Assad  thì phương Tây sẽ khó đưa ra những hành động quyết liệt hơn can thiệp vào đất nước này. Washington chẳng hạn, rất ngại một sự sa lầy mới như ở Iraq, một khi dính líu sâu vào cuộc khủng hoảng ở Syria .

Theo nhiều nhà quan sát, một khi phương Tây vẫn sử dụng ném va li tiền cho phe đối lập thay vì đưa xe tăng vào cuộc nội chiến ở Syria như hiện nay thì mọi sự vẫn tiếp diễn đầy bất trắc cho tất cả mọi phía. Và vì thế bạo lực ở Syria sẽ không dễ chấm dứt. Và điều đó có nghĩa là những đau thương mất mát của người dân sẽ không thể nào chấm dứt