Siêu thanh - yếu tố thay đổi cán cân địa chiến lược

Tháng 7-2021, Trung Quốc trở thành quốc gia đầu tiên phóng một phương tiện bay siêu vượt âm - thiết bị bay có điều khiển, di chuyển với tốc độ gấp 5 lần tốc độ âm thanh - bay vòng quanh Trái đất. Việc nước này theo đuổi các loại vũ khí tiên tiến có thể tránh được các hệ thống phòng thủ tên lửa làm dấy lên những lo ngại về tính bền vững bởi khả năng răn đe của học thuyết quân sự Đảm bảo hủy diệt lẫn nhau (MAD).

Do sự ra đời của vũ khí nhiệt hạch có sự tàn phá khủng khiếp hơn trong những năm 1950, các quốc gia được trang bị hùng mạnh lúc bấy giờ đã tránh được một cuộc chiến với nhau bởi áp dụng một lý thuyết tàn bạo, đó là MAD. Hiểu nôm na, đó là nếu một khi xảy ra chiến tranh thì tất cả đều diệt vong, bởi thế, tốt nhất là không chiến tranh. MAD có vẻ như là một yếu tố giúp cho cả một thời kỳ tồn tại tới hơn 40 năm sau Chiến tranh Lạnh mà không có một cuộc xung đột lớn nào và chỉ mất thêm 30 năm để có một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân và công nghệ cao xuất hiện trở lại giữa các cường quốc.

Siêu thanh - yếu tố thay đổi cán cân địa chiến lược -0
Lực lượng đổ bộ đặc biệt của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Học thuyết MAD đến nay được cho là vẫn hạn chế việc sử dụng vũ lực một cách không kiềm chế. Tuy nhiên, những bộc lộ gần đây về tham vọng hạt nhân của Trung Quốc và việc nước này theo đuổi các vũ khí tiên tiến có thể tránh được hệ thống phòng thủ tên lửa làm dấy lên những nghi ngờ về tính bền vững bởi khả năng răn đe của nó.

Trở lại câu chuyện của Trung Quốc, phương tiện bay siêu thanh nói trên được phóng bởi một loại tên lửa có tầm bay vượt qua Nam Cực, né tránh các tuyến phòng thủ tên lửa của Mỹ chủ yếu tập trung ở phía Bắc. Theo tờ Financial Times, vụ thử này là mới nhất trong một loạt sự kiện tiết lộ về năng lực hạt nhân ngày càng tăng của Trung Quốc. Đầu tháng 11 vừa qua, Lầu Năm Góc cho biết Mỹ tin rằng Trung Quốc đã đẩy nhanh các kế hoạch hạt nhân và sẽ tăng gấp 4 lần kho vũ khí, lên ít nhất 1.000 đầu đạn vào năm 2030.

Trên thực tế, trong 2 thập niên qua, Bắc Kinh đã khiến Washington choáng váng với tốc độ xây dựng quân đội thông thường của nước này, từ máy bay chiến đấu, máy bay ném bom đến tàu ngầm và tàu chiến. Hải quân Trung Quốc hiện nay được coi là một trong những lực lượng lớn nhất trên thế giới. Nhưng, phải đến vụ thử tên lửa lần này, người ta mới lờ mờ nhận ra rằng sự kết hợp giữa tên lửa siêu âm và cảnh báo đầu đạn hạt nhân có vẻ như đã có tác động thay đổi nhất định trong thế bố trí hạt nhân chiến lược của Bắc Kinh.

Siêu thanh - yếu tố thay đổi cán cân địa chiến lược -0
DF-17 - tên lửa mang đầu đạn tầm trung có thể trang bị trên phương tiện bay siêu thanh - diễu binh trên Quảng trường Thiên An Môn năm 2019.

Tướng Mark Milley, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, đã mô tả cuộc thử nghiệm này rất gần với “khoảnh khắc Sputnik”, ám chỉ việc Liên Xô trước đây phóng vệ tinh đầu tiên lên quỹ đạo vào năm 1957, khơi mào cuộc chạy đua không gian kéo dài cho tới tận ngày nay. Đô đốc Charles Richard, Tư lệnh các lực lượng hạt nhân Mỹ, thì cho rằng từ kinh ngạc “có thể là không đủ” để mô tả các khả năng mới của Trung Quốc.

Sự mở rộng năng lực hạt nhân của Trung Quốc cũng dẫn đến một cuộc tranh luận ở Washington về việc Mỹ nên cơ cấu lại các lực lượng hạt nhân của mình như thế nào. Jeffrey Lewis, một chuyên gia về chống phổ biến vũ khí hạt nhân tại Viện Nghiên cứu quốc tế Middlebury nói rằng hoạt động xây dựng năng lực của Trung Quốc đã cho thấy kết quả thất bại trong chính sách của Mỹ.

Kể từ khi Trung Quốc tiến hành vụ thử bom nguyên tử đầu tiên vào năm 1964, nước này đã duy trì một chính sách răn đe tối thiểu được củng cố bởi “lực lượng hạt nhân tinh gọn và hiệu quả”. Lực lượng này được thiết kế riêng để đảm bảo rằng Trung Quốc, quốc gia có chính sách “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước”, có đủ vũ khí hạt nhân để trả đũa bất kỳ cuôc tấn công đầu tiên nào. Còn trong Báo cáo sức mạnh quân sự Trung Quốc của Lầu Năm Góc mới đây, mọi sự có vẻ như đã khác xa. Theo đó, Lầu Năm Góc cho biết Trung Quốc hiện có thể có bộ ba hạt nhân “non trẻ” - bao gồm tên lửa phóng từ đất liền, trên biển và trên không - sau khi nước này triển khai một máy bay có khả năng mang bom hạt nhân vào năm ngoái.

Siêu thanh - yếu tố thay đổi cán cân địa chiến lược -0
Thiết bị bay siêu thanh không người lái WZ-8 của Trung Quốc.

Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) được cho là cũng đang phát triển các tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) mới có thể mang nhiều đầu đạn và đang chế tạo hàng trăm hầm chứa cho các ICBM trên đất liền. PLA đã thử nghiệm 250 tên lửa đạn đạo vào năm 2020, nhiều hơn phần còn lại của cả thế giới cộng lại. Một minh họa rõ hơn nữa cho việc Trung Quốc mở rộng năng lực hạt nhân, đó là việc Lầu Năm Góc cho biết Trung Quốc hiện có hơn 200 vệ tinh cảm biến và do thám trong không gian, so với 120 vệ tinh cách đây 2 năm. PLA cũng bắt đầu thực hiện một phần trong khả năng “cảnh báo trước khi phóng” (launch-on-warning), có thể cho phép họ phản công trước khi một tên lửa của đối phương lao tới mục tiêu, thay vì trả đũa sau khi một cuộc tấn công nhằm vào họ xảy ra.

Xem ra, những ngày Trung Quốc lên án vũ khí hạt nhân là “con hổ giấy” và vui vẻ chấp nhận một sự răn đe hạt nhân tối thiểu đã qua lâu rồi.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Ngày 7/8, ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia với cam kết “làm mới” đất nước, khôi phục trật tự và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng, phía sau những lời hứa mạnh mẽ ấy là một Colombia đang bị chia rẽ sâu sắc, các nhóm vũ trang chuẩn bị cho khả năng đối đầu mới và gánh nặng ngân sách không dễ cắt giảm.

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký thỏa thuận phòng thủ chung, ngày 7/8, không chỉ tạo thêm một cơ chế hợp tác quân sự ở Trung Đông. Quan trọng hơn, thỏa thuận cho thấy các cường quốc khu vực đang tìm cách xây dựng thêm những tầng bảo đảm an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng bất ổn.