Siêu thanh - yếu tố thay đổi cán cân địa chiến lược

Tháng 7-2021, Trung Quốc trở thành quốc gia đầu tiên phóng một phương tiện bay siêu vượt âm - thiết bị bay có điều khiển, di chuyển với tốc độ gấp 5 lần tốc độ âm thanh - bay vòng quanh Trái đất. Việc nước này theo đuổi các loại vũ khí tiên tiến có thể tránh được các hệ thống phòng thủ tên lửa làm dấy lên những lo ngại về tính bền vững bởi khả năng răn đe của học thuyết quân sự Đảm bảo hủy diệt lẫn nhau (MAD).

Do sự ra đời của vũ khí nhiệt hạch có sự tàn phá khủng khiếp hơn trong những năm 1950, các quốc gia được trang bị hùng mạnh lúc bấy giờ đã tránh được một cuộc chiến với nhau bởi áp dụng một lý thuyết tàn bạo, đó là MAD. Hiểu nôm na, đó là nếu một khi xảy ra chiến tranh thì tất cả đều diệt vong, bởi thế, tốt nhất là không chiến tranh. MAD có vẻ như là một yếu tố giúp cho cả một thời kỳ tồn tại tới hơn 40 năm sau Chiến tranh Lạnh mà không có một cuộc xung đột lớn nào và chỉ mất thêm 30 năm để có một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân và công nghệ cao xuất hiện trở lại giữa các cường quốc.

Siêu thanh - yếu tố thay đổi cán cân địa chiến lược -0
Lực lượng đổ bộ đặc biệt của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Học thuyết MAD đến nay được cho là vẫn hạn chế việc sử dụng vũ lực một cách không kiềm chế. Tuy nhiên, những bộc lộ gần đây về tham vọng hạt nhân của Trung Quốc và việc nước này theo đuổi các vũ khí tiên tiến có thể tránh được hệ thống phòng thủ tên lửa làm dấy lên những nghi ngờ về tính bền vững bởi khả năng răn đe của nó.

Trở lại câu chuyện của Trung Quốc, phương tiện bay siêu thanh nói trên được phóng bởi một loại tên lửa có tầm bay vượt qua Nam Cực, né tránh các tuyến phòng thủ tên lửa của Mỹ chủ yếu tập trung ở phía Bắc. Theo tờ Financial Times, vụ thử này là mới nhất trong một loạt sự kiện tiết lộ về năng lực hạt nhân ngày càng tăng của Trung Quốc. Đầu tháng 11 vừa qua, Lầu Năm Góc cho biết Mỹ tin rằng Trung Quốc đã đẩy nhanh các kế hoạch hạt nhân và sẽ tăng gấp 4 lần kho vũ khí, lên ít nhất 1.000 đầu đạn vào năm 2030.

Trên thực tế, trong 2 thập niên qua, Bắc Kinh đã khiến Washington choáng váng với tốc độ xây dựng quân đội thông thường của nước này, từ máy bay chiến đấu, máy bay ném bom đến tàu ngầm và tàu chiến. Hải quân Trung Quốc hiện nay được coi là một trong những lực lượng lớn nhất trên thế giới. Nhưng, phải đến vụ thử tên lửa lần này, người ta mới lờ mờ nhận ra rằng sự kết hợp giữa tên lửa siêu âm và cảnh báo đầu đạn hạt nhân có vẻ như đã có tác động thay đổi nhất định trong thế bố trí hạt nhân chiến lược của Bắc Kinh.

Siêu thanh - yếu tố thay đổi cán cân địa chiến lược -0
DF-17 - tên lửa mang đầu đạn tầm trung có thể trang bị trên phương tiện bay siêu thanh - diễu binh trên Quảng trường Thiên An Môn năm 2019.

Tướng Mark Milley, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, đã mô tả cuộc thử nghiệm này rất gần với “khoảnh khắc Sputnik”, ám chỉ việc Liên Xô trước đây phóng vệ tinh đầu tiên lên quỹ đạo vào năm 1957, khơi mào cuộc chạy đua không gian kéo dài cho tới tận ngày nay. Đô đốc Charles Richard, Tư lệnh các lực lượng hạt nhân Mỹ, thì cho rằng từ kinh ngạc “có thể là không đủ” để mô tả các khả năng mới của Trung Quốc.

Sự mở rộng năng lực hạt nhân của Trung Quốc cũng dẫn đến một cuộc tranh luận ở Washington về việc Mỹ nên cơ cấu lại các lực lượng hạt nhân của mình như thế nào. Jeffrey Lewis, một chuyên gia về chống phổ biến vũ khí hạt nhân tại Viện Nghiên cứu quốc tế Middlebury nói rằng hoạt động xây dựng năng lực của Trung Quốc đã cho thấy kết quả thất bại trong chính sách của Mỹ.

Kể từ khi Trung Quốc tiến hành vụ thử bom nguyên tử đầu tiên vào năm 1964, nước này đã duy trì một chính sách răn đe tối thiểu được củng cố bởi “lực lượng hạt nhân tinh gọn và hiệu quả”. Lực lượng này được thiết kế riêng để đảm bảo rằng Trung Quốc, quốc gia có chính sách “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước”, có đủ vũ khí hạt nhân để trả đũa bất kỳ cuôc tấn công đầu tiên nào. Còn trong Báo cáo sức mạnh quân sự Trung Quốc của Lầu Năm Góc mới đây, mọi sự có vẻ như đã khác xa. Theo đó, Lầu Năm Góc cho biết Trung Quốc hiện có thể có bộ ba hạt nhân “non trẻ” - bao gồm tên lửa phóng từ đất liền, trên biển và trên không - sau khi nước này triển khai một máy bay có khả năng mang bom hạt nhân vào năm ngoái.

Siêu thanh - yếu tố thay đổi cán cân địa chiến lược -0
Thiết bị bay siêu thanh không người lái WZ-8 của Trung Quốc.

Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) được cho là cũng đang phát triển các tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) mới có thể mang nhiều đầu đạn và đang chế tạo hàng trăm hầm chứa cho các ICBM trên đất liền. PLA đã thử nghiệm 250 tên lửa đạn đạo vào năm 2020, nhiều hơn phần còn lại của cả thế giới cộng lại. Một minh họa rõ hơn nữa cho việc Trung Quốc mở rộng năng lực hạt nhân, đó là việc Lầu Năm Góc cho biết Trung Quốc hiện có hơn 200 vệ tinh cảm biến và do thám trong không gian, so với 120 vệ tinh cách đây 2 năm. PLA cũng bắt đầu thực hiện một phần trong khả năng “cảnh báo trước khi phóng” (launch-on-warning), có thể cho phép họ phản công trước khi một tên lửa của đối phương lao tới mục tiêu, thay vì trả đũa sau khi một cuộc tấn công nhằm vào họ xảy ra.

Xem ra, những ngày Trung Quốc lên án vũ khí hạt nhân là “con hổ giấy” và vui vẻ chấp nhận một sự răn đe hạt nhân tối thiểu đã qua lâu rồi.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?