Sau Hiệp ước START mới sẽ là gì?

Hiện tại chỉ có một hiệp ước có hiệu lực trong việc giới hạn các kho vũ khí hạt nhân: Hiệp ước START mới đối với các kho vũ khí chiến lược của Mỹ và Nga. Theo các thanh sát viên, hiệp ước này đang hoạt động hiệu quả. Còn theo Nga, hiệp ước này là "tiêu chuẩn vàng" trong việc kiểm soát vũ khí.

Tăng cường tính linh hoạt

Về mặt khái niệm, có thể cho rằng START mới bắt nguồn từ cả START và Hiệp ước Moscow năm 2002, trong đó, Hiệp ước Moscow được cho là hiệp ước thay thế tạm thời sau khi START-II hết hiệu lực. Hiệp ước Moscow quy định rằng cả hai bên về cơ bản được tự do xác định thành phần và cấu trúc các lực lượng hạt nhân của mình nhưng sẽ duy trì tổng số đầu đạn hạt nhân chiến lược trong khoảng từ 1.700 đến 2.200 đầu đạn. Còn START đặt ra mức trần riêng đối với tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) hạng nặng và được hai bên nhất trí.

Mức trần đó đã được bỏ đi trong START mới. Ngoài ra, START mới được cho là đơn giản hơn START: START đòi hỏi 12 kiểu kiểm tra với tổng cộng 28 lần một năm và 152 kiểu thông báo, trong khi START mới chỉ đòi hỏi 2 kiểu kiểm tra với tổng cộng 18 lần một năm và 42 kiểu thông báo.

Nga cho biết tuân thủ chặt chẽ việc kiểm soát ICBM.
Nga cho biết tuân thủ chặt chẽ việc kiểm soát ICBM.

Thành tựu chính của START mới là tiếp tục hạ mức trần đối với ICBM và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM), các phương tiện phóng hai loại tên lửa này cũng như máy bay ném bom hạng nặng và đầu đạn đi kèm. Cụ thể từ 1.600 thiết bị phóng và máy bay ném bom trong START xuống còn 800 chiếc; và 6.000 đầu đạn xuống còn 1.500 đầu đạn. Trong START mới cũng như trong START, số lượng đầu đạn hạt nhân tối đa là con số được tính toán cụ thể, không phải mức trần cho số lượng đầu đạn thực tế.

Ví dụ, trong START mới, mỗi máy bay ném bom hạng nặng triển khai được tính là mang một đầu đạn. Xét tới việc một máy bay Tu-160 có thể mang theo 12 tên lửa hành trình hạt nhân, mỗi tên lửa mang 1 đầu đạn, so với một B-52H mang 20 đầu đạn thì số lượng đầu đạn thực tê có thể cao hơn rất nhiều so với số lượng tối đa cho phép được thống kê. Sau START mới, thời hạn 7 năm giảm thiểu kho vũ khí hạt nhân của hai nước đã chấm dứt vào ngày 5-2-2018. Trong các thông cáo báo chí, hai bên đều khẳng định tuân thủ việc cắt giảm số lượng đầu đạn hạt nhân như trong hiệp ước và đang tiếp tục tuân thủ.

10 năm một hiệp ước

START mới có hiệu lực 10 năm và sẽ hết hạn vào ngày 4-3-2021. Điều XIV của hiệp ước này cho phép các bên có thể đàm phán gia hạn nó thêm tối đa 5 năm nữa. Liệu việc gia hạn 5 năm có phải là lựa chọn tốt nhất khi mà cho tới nay vẫn chưa có cuộc đàm phán nào để đi đến thống nhất về một hiệp ước mới?

Ngay trong lần tiếp xúc đầu tiên với ông Donald Trump trên cương vị Tổng thống Mỹ, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất gia hạn START mới. Tuy nhiên, chính quyền ông Trump đã tỏ thái độ thờ ơ. Theo các quan sát viên, một trong những lý do đó là việc Mỹ cho đến nay vẫn đổ lỗi cho Nga liên quan đến Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF).

Báo cáo đánh giá tình trạng hạt nhân (NPR) năm 2018 cho biết: "Khó có thể hình dung về sự tiến triển hơn nữa trong một môi trường mà trong đó các nước sở hữu vũ khí hạt nhân đang tìm cách thay đổi biên giới và đảo ngược các quy tắc hiện có và tiếp tục không tuân thủ các nghĩa vụ cũng như các cam kết hiện có về việc kiểm soát vũ khí".

Trên thực tế, cho đến nay, chưa rõ nguyên nhân cụ thể nào dẫn đến việc Hiệp ước INF sụp đổ. Theo các quan sát viên, cả hai bên đều trở nên kém hào hứng với INF bởi ngoài 2 bên tham gia, các quốc gia khác đều không bị chịu ràng buộc gì bởi hiệp ước này. Sự sụp đổ của INF tất nhiên sẽ ảnh hưởng ngay đến việc kiểm soát vũ khí chiến lược, vì quy định không được có vũ khí hạt nhân (trên đất liền) trong tầm cận chiến lược (500 đến 1.000km) đã không còn.

Một B-52H có thể mang được 20 tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân.
Một B-52H có thể mang được 20 tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân.

Lý do thứ hai đó là mối lo ngại của Mỹ về vũ khí hạt nhân phi chiến lược. Việc bao gồm cả các lực lượng hạt nhân phi chiến lược dĩ nhiên sẽ làm thay đổi bản chất của các cuộc đàm phán về các lực lượng hạt nhân chiến lược được hình thành từ cuối những năm 1960 và do đó sẽ không phải là một nhiệm vụ dễ dàng. Tuy nhiên, trích dẫn của NPR nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiện đại hóa cả về lượng lẫn chất các lực lượng hạt nhân (phi chiến lược) chiến thuật của cả 2 bên.

Yếu tố thứ ba đó là Trung Quốc. Năm 2019, Tổng thống Donald Trump đã cho xây dựng một khuôn khổ kiểm soát vũ khí với Nga và Trung Quốc. Ngày 10-4-2020, ông Trump đã giao cho Đặc phái viên Marshall Billingslea nhiệm vụ khởi động các cuộc đàm phán về vấn đề này nhưng chưa có tiến triển. Trung Quốc lập luận rằng kho vũ khí hạt nhân của họ còn nhỏ so với Nga và Mỹ.

Mở rộng START mới là điều mà cả Nga và Mỹ có thể làm một cách dễ dàng. Điều này đã được tính đến và chấp nhận khi hiệp ước được thông qua vào thời điểm năm 2011. Trên thực tế, không dễ để đàm phán một hiệp ước mới trước khi chính quyền hiện tại ở Mỹ mãn nhiệm vì thời gian không còn nhiều. Nhưng ngay cả khi chính quyền mới sẵn sàng đàm phán thì quá trình đó cũng sẽ mất khá nhiều thời gian.

Bất kỳ hiệp ước mới nào cũng sẽ phải được đàm phán trên cơ sở những kế hoạch lớn nhằm hiện đại hóa bộ ba hạt nhân ICBM, SLBM và máy bay ném bom tầm xa ở cả hai bên. Mặc dù trong cả hai trường hợp các kế hoạch hiện đại hóa này đều rất tốn kém trong khi tiền có thể được sử dụng cho các mục đích khác nhưng điều quan trọng là chúng không vi phạm START mới. Và ngay cả khi có những kế hoạch này, số lượng vũ khí hạt nhân vẫn có khả năng tiếp tục giảm. Nhìn chung, việc gia hạn START mới vẫn là lựa chọn tốt nhất hiện nay.

Vũ Dũng (Tổng hợp)

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.