Sân khấu kịch: Cần những tiếng nói mới

“Liên hoan Kịch nói toàn quốc - 2024” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên đăng cai, phối hợp tổ chức vừa bế mạc. Những huy chương, giải thưởng đã được trao để tôn vinh những người làm sân khấu.

Nhưng liên hoan cũng để lại nhiều suy ngẫm, làm thế nào để sân khấu kịch, với lịch sử hơn 100 năm, thu hút nhiều khán giả hơn nữa. Sân khấu kịch, hơn bao giờ hết, cần sự đổi mới và sáng tạo trong tư duy của chính những người làm sân khấu.

Ngôn ngữ nào thì cũng phải chạm đến trái tim khán giả

“Liên hoan Kịch nói toàn quốc - 2024” diễn ra từ ngày 11/6 đến ngày 26/6/2024 tại Nhà hát Ca, Múa, Nhạc dân gian Việt Bắc, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Tham gia Liên hoan có hơn 1.000 nghệ sĩ, diễn viên kịch nói trên toàn quốc thuộc 19 đơn vị nghệ thuật công lập và ngoài công lập đến từ các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Phú Thọ, Nam Định, Thanh Hóa, Hải Dương, Hải Phòng,... Tại Liên hoan, công chúng sẽ được thưởng thức 23 vở diễn đặc sắc, ghi dấu ấn của các đơn vị nghệ thuật thông qua hình thức thể hiện và đề tài phong phú, được đánh giá là đã thực sự đi vào đời sống, có sự đóng góp mới trong tiến trình phát triển nghệ thuật sân khấu kịch nói.

a66aae7f2112834cda036.jpg -0
Vở “Vòng tròn bội bạc” của Nhà hát Kịch Hà Nội giành giải Vàng.

Kết thúc Liên hoan, Ban tổ chức đã trao Huy chương vàng cho 3 vở diễn: “Đêm trắng” (Nhà hát Kịch Việt Nam), “Vòng tròn bội bạc” (Nhà hát Kịch Hà Nội) và “Bắt quỷ” (Đoàn Kịch nói Hải Phòng). Đáng chú ý, vở “Đêm trắng” của tác giả Lưu Quang Hà, do NSND Xuân Bắc đạo diễn, thể hiện hình tượng Bác Hồ trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí.

Tác phẩm “Vòng tròn bội bạc” của tác giả Chu Lai, do NSND Trung Hiếu đạo diễn, kể về những người bước ra từ chiến tranh và đối mặt với cuộc sống hiện thực cũng tàn khốc, gian nan không kém... Với vở kịch này, nhà văn Chu Lai cũng nhận giải Tác giả xuất sắc.

Ban tổ chức cũng trao Huy chương bạc cho 5 vở diễn, trong đó có vở “Búp bê” của Sân khấu LucTeam (Hà Nội).

35678e66010ba355fa1a10.jpg -0
Cảnh trong vở “Búp Bê” của đạo diễn, NSND Trần Lực.

Đạo diễn, NSND Trần Lực chia sẻ, anh khá bất ngờ khi vở “Búp bê” được đánh giá cao tại Liên hoan Kịch nói toàn quốc lần này, vì nội dung vở kịch không nằm trong những đề tài mà liên hoan ưu tiên. Đạo diễn Trần Lực chia sẻ: “Thông báo của Ban tổ chức ưu tiên những vở đề tài chống tham nhũng, cách mạng hoặc học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Vở “Búp bê” của chúng tôi nói về những vấn đề của xã hội đương đại với trí tuệ nhân tạo AI nên mục đích của thầy trò Lucteam Theatre là tham gia liên hoan lần này để giới thiệu tới những người làm sân khấu ở Việt Nam và khán giả (nếu có, vì thường thì các liên hoan sân khấu kể cả điện ảnh đều vắng người xem) về một phương pháp sân khấu mới mà chúng tôi đang theo đuổi: Ước lệ - Biểu hiện”.

Điều đáng nói là “Búp bê” của sân khấu Lucteam được khán giả đón nhận nồng nhiệt, khán phòng 1.200 chỗ của Nhà hát Ca, Múa, Nhạc dân gian Việt Bắc chật kín chỗ. Họ thích thú với những nhân vật trong vở. “Điều đó chứng tỏ rằng, sân khấu dù được thể hiện bằng bất cứ ngôn ngữ nào thì cũng phải chạm đến trái tim của khán giả. Nghệ thuật sân khấu hay vì yếu tố mở trong sáng tạo. Nếu sân khấu không đổi mới, không ngừng sáng tạo sẽ đánh mất khán giả. Tôi rất mừng vì Hội đồng nghệ thuật của Bộ Văn hóa đã cởi mở đón nhận những luồng gió sáng tạo mới. Các đơn vị nghệ thuật nhìn thấy sự cởi mở đó cũng phải tự thay đổi, mang lại sự tươi mới cho sân khấu, từ đó thu hút khán giả”.

6a566743e82e4a70133f9.jpg -0
Cảnh trong vở “Đêm Trắng” của Nhà hát Kịch Việt Nam.

Anh cũng chia sẻ thêm, đề tài chống tham nhũng là một đề tài hấp dẫn, được điện ảnh, văn chương thể hiện rất tốt. Vậy sân khấu phải làm thế nào để chinh phục được đề tài đó? “Theo tôi, đề tài không phải là vấn đề của sân khấu, quan trọng là cách kể như thế nào, sự sáng tạo của nghệ sĩ ra sao để sân khấu không ngừng thay đổi và chạm đến trái tim khán giả mới là điều cần bàn”, NSND Trần Lực nói.

Cần những sáng tạo mới cho sân khấu

Phát biểu tại Lễ Bế mạc, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông nhấn mạnh: "Liên hoan lần này có nhiều vở diễn đạt chất lượng cả về nghệ thuật và hấp dẫn công chúng, đặc biệt có nhiều vở sáng tạo, mới mẻ đến từ tác giả, đạo diễn, nghệ sĩ, diễn viên và thiết kế mỹ thuật... Ở các vở diễn này, chúng ta thấy được sức sáng tạo, luôn bám sát những vấn đề của cuộc sống đương đại đúng như thế mạnh của loại hình Kịch nói. Với cái nhìn tổng quan về Liên hoan Kịch nói toàn quốc năm 2024, có thể thấy sân khấu Kịch nói đang có nhiều thay đổi, đã có nhiều cái mới về nội dung và hình thức. Tôi nhất trí với đánh giá của Hội đồng Nghệ thuật tại Liên hoan lần này".

cadbebd464b9c6e79fa87.jpg -0
Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông trao giải vàng cho các đơn vị.

NSND Trần Ngọc Giàu - Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật Liên hoan nhận định: “Điểm sáng của liên hoan sân khấu kịch lần này là đã xuất hiện một số kịch bản đề cập những vấn đề xã hội đương thời, tạo ra "mảnh đất" cho đạo diễn khai thác, gieo trồng để tạo mùa gặt bội thu. Từ Liên hoan, đã tìm thấy những vở diễn làm bùng nổ cảm xúc của người xem như “Đêm trắng” (Nhà hát Kịch Việt Nam), “Vòng tròn bội bạc” (Nhà hát Kịch Hà Nội), “Bắt quỷ” (Đoàn Kịch nói Hải Phòng)...

Tuy nhiên, theo NSND Trần Ngọc Giàu, Liên hoan cũng bộc lộ một số hạn chế, đó là: hầu hết kịch bản được viết từ khá lâu, không có kịch bản xuất xứ từ trại sáng tác kịch bản, kịch bản của tác giả trẻ càng hiếm; ít kịch bản khai thác những vấn đề nóng bỏng của xã hội hôm nay; một số vở không tìm được hình thức mới cho nội dung cũ; thiếu vắng sự sáng tạo trong thiết kế sân khấu của một số vở diễn; nhiều vở chưa chú trọng đầu tư cho yếu tố âm nhạc trong vở diễn...

5a5a6655e9384b6612298.jpg -0
Các nghệ sĩ nhận giải tại “Liên hoan kịch nói toàn quốc - 2024”.

Liên hoan Kịch nói toàn quốc khép lại, những huy chương, giải thưởng đã được trao cho các nghệ sĩ. Nhưng có lẽ, điều quan trọng còn lại sau mỗi kỳ liên hoan, đó là làm thế nào để sân khấu kịch, với lịch sử hơn 100 năm vẫn có thể sáng đèn hàng đêm và trở thành một món ăn hấp dẫn khán giả trong thời đại hôm nay. Đó là câu hỏi lớn được đặt ra, bởi lâu nay, rất nhiều tác phẩm dành giải tại các liên hoan nhưng rơi vào tình trạng “đắp chiếu” vì thiếu vắng khán giả.

Sân khấu kịch, có lẽ vẫn cần đổi mới hơn nữa, mang đến những món ăn mới mẻ để kéo khán giả đến rạp. NSND Trung Anh cũng từng chia sẻ về nỗi trăn trở trước thực trạng sân khấu kịch đang dần đi xa những giá trị chuẩn mực mà anh và các thế hệ vàng của sân khấu đã tạo dựng nên. Sân khấu đánh mất khán giả, do chính những người làm sân khấu hôm nay không chịu thay đổi bởi rõ ràng, sân khấu vẫn có sự hấp dẫn riêng của một loại hình nghệ thuật mà điện ảnh hay văn chương không thay thế được. 

Tại Lễ Bế mạc, Ban tổ chức đã trao 3 Huy chương vàng cho các vở diễn: “Đêm trắng” của Nhà hát Kịch Việt Nam, “Vòng tròn bội bạc” của Nhà hát Kịch Hà Nội, “Bắt quỷ” của Đoàn Kịch nói Hải Phòng.

Ban tổ chức cũng trao 5 Huy chương bạc cho các vở diễn; trao 32 Huy chương vàng và 49 Huy chương bạc cho các diễn viên; trao giải Tác giả xuất sắc cho nhà văn Chu Lai với vở diễn “Vòng tròn bội bạc”; trao giải Đạo diễn xuất sắc cho NSND Trần Lực với vở diễn “Búp bê”; trao giải Họa sĩ xuất sắc cho NSND Đỗ Doãn Bằng với vở diễn “Bến nước thời gian”.

Mỹ Trân

Các tin khác

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.