Rạn nứt quan hệ đồng minh...

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana, ngày 13-2, tuyên bố sẽ không có thêm bất cứ cuộc diễn tập quân sự chung nào giữa quốc gia Đông Nam Á này và Mỹ được tiến hành sau khi Thỏa thuận Các lực lượng thăm viếng (VFA) chấm dứt vào tháng 8 năm nay.

Được ký năm 1998, VFA được coi là khuôn khổ pháp lý cho sự hiện diện của quân đội Mỹ ở Philippines và cho phép hai nước tiến hành hàng trăm cuộc tập trận chung thường niên, cũng như hỗ trợ nhân đạo. Việc chấm dứt VFA cho thấy một sự rạn nứt sâu sắc trong quan hệ đồng minh lâu đời giữa hai nước.

Tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Philippines nêu rõ: “Một khi quyết định chấm dứt được thực hiện, chúng tôi sẽ ngừng các hoạt động diễn tập với họ (Mỹ)... Các hoạt động diễn tập quân sự chung theo kế hoạch với Mỹ sẽ được tiến hành như dự định trong 180 ngày VFA còn hiệu lực”.

Tuy nhiên, ông Lorenzana cho biết “những người đồng cấp Mỹ có thể lựa chọn không tiếp tục các hoạt động diễn tập theo kế hoạch trước khi khoảng thời gian 180 ngày trên kết thúc”.

Lính thủy đánh bộ Mỹ trong một cuộc tập trận với quân đội Philippines. Ảnh: Reuters.
Lính thủy đánh bộ Mỹ trong một cuộc tập trận với quân đội Philippines. Ảnh: Reuters.

Quyết định trong cơn nóng giận?

Hôm 11-2 vừa qua, Chính phủ Philippines cho biết đã chính thức thông báo với phía Mỹ về việc chấm dứt VFA giữa quân đội hai nước. Người phát ngôn của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte giải thích rằng Tổng thống Duterte quyết định hủy VFA để tạo điều kiện cho Philippines độc lập hơn trong quan hệ với các quốc gia khác và “Tổng thống sẽ không xem xét bất cứ đề xuất nào của Chính phủ Mỹ về việc cứu vãn VFA”. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó cũng tuyên bố việc chấm dứt VFA với ông là “bình thường” và sẽ giúp Mỹ tiết kiệm được một khoản tiền khổng lồ.

Dường như ông Duterte bị kích động bởi việc có nhiều thượng nghị sĩ Mỹ kêu gọi trả tự do cho nhân vật chỉ trích gay gắt ông là Thượng nghị sĩ Leila de Lima và việc thu hồi thị thực của một trong những đồng minh chính trị mạnh mẽ nhất của ông Duterte, Thượng nghị sĩ Ronald “Bato” dela Rosa. Ông này từng là người đứng đầu lực lượng Cảnh sát Quốc gia Philippines đồng thời là người chỉ đạo cuộc chiến chống ma túy gây tranh cãi do ông Duterte phát động.

Quan hệ giữa Mỹ và Philippines dưới thời ông Duterte liên tục xuống cấp trong bối cảnh Washington thường xuyên chỉ trích chiến dịch chống ma túy của Manila. Trong khi đó, Tổng thống Duterte liên tục chỉ trích các chính sách an ninh của Mỹ và tỏ ra sẵn sàng ngả về phía Trung Quốc hoặc Nga, bất chấp mối quan hệ lịch sử chặt chẽ của quân đội Philippines với đối tác Mỹ.

Tuy nhiên, chắc chắn chính quyền của ông Duterte hiểu rõ rằng một khi VFA bị hủy bỏ, Philippines là bên chịu thiệt hại nhiều hơn. Chính Ngoại trưởng Philippines Teodoro Locsin, trong phiên điều trần của Thượng viện Philippines hồi tuần trước, cũng cảnh báo rằng động thái này có thể chấm dứt khoản viện trợ an ninh trị giá 550 triệu USD cùng các hoạt động hỗ trợ huấn luyện và tình báo của Mỹ với Philippines, đó là chưa kể đến việc quan hệ kinh tế giữa hai bên có nguy cơ trở nên lạnh nhạt.

Đồng thời, phía Mỹ cũng có thể tìm cách sửa đổi, thậm chí hủy nhiều thỏa thuận quân sự song phương, bao gồm Hiệp ước Phòng thủ chung hay Thỏa thuận Tăng cường hợp tác quốc phòng cũng như ngừng các hoạt động tập trận, huấn luyện chung với quân đội Philippines. Ngoại trưởng Locsin còn cảnh báo rằng việc hủy VFA sẽ làm suy yếu an ninh của Philippines và các diễn biến bất ổn ở khu vực Biển Đông.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Thomas Esper và Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana tại Manila, tháng 11-2019.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Thomas Esper và Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana tại Manila, tháng 11-2019.

Rạn nứt nhưng chưa đổ vỡ

Liên minh Mỹ-Philippines dựa trên 3 tài liệu cơ bản: Hiệp ước Phòng thủ chung (MDT) ký năm 1951, Thỏa thuận về các lực lượng thăm viếng (VFA) ký 1998 và Hiệp định Hợp tác quốc phòng tăng cường (EDCA) năm 2014.

MDT là thỏa thuận “mẹ” vốn đề ra khuôn khổ và nền tảng pháp lý cũng như mục đích chung của quan hệ liên minh. VFA đề ra những điều khoản và điều kiện để cho phép các lực lượng Mỹ hiện diện tại Philippines.

Theo đó, tàu chiến, máy bay và hàng nghìn binh lính Mỹ được luân phiên đồn trú tại Philippines, tham gia các cuộc tập trận quân sự, huấn luyện và hoạt động hỗ trợ nhân đạo. nhằm nâng cao khả năng hiệp đồng tác chiến chung và các hoạt động phòng vệ song phương hướng tới các chiến dịch an ninh quốc gia. Có khoảng 300 hoạt động như vậy mỗi năm, bao gồm cả các chuyến viếng thăm của tàu chiến Mỹ. Điều 9 của VFA quy định quá trình chấm dứt VFA có thể được khởi động sau khi một bên đưa ra thông báo chấm dứt đối với bên còn lại.

Việc chấm dứt VFA có thể đem lại những hệ quả pháp lý kèm theo đối với EDCA vì Tòa án Tối cao Philippines hồi năm 2016 quy định rằng EDCA là thỏa thuận thực thi của VFA.

Việc Philippines đơn phương hủy thỏa thuận quân sự với Mỹ có thể làm suy giảm các lợi ích của Washington tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Bên cạnh đó, quyết định này cũng hạn chế sự tiếp cận của Philippines đối với các hoạt động huấn luyện và đào tạo của Mỹ trong việc đối phó với lực lượng Hồi giáo cực đoan, thảm họa thiên nhiên và các mối đe dọa an ninh hàng hải khác.

Đối với Mỹ, nước đang muốn thúc đẩy Tầm nhìn Ấn Độ - Thái Bình Dương, đây là một động thái đáng báo động bởi ngay cả trong một khu vực mà Mỹ được cho là có nhiều ảnh hưởng, vẫn có những quốc gia không đồng tình với chính sách đối ngoại của Washington. Hơn nữa, những quốc gia này còn chịu ảnh hưởng của đối thủ Trung Quốc. Cuộc chạy đua cạnh tranh ảnh hưởng trong khu vực giữa Mỹ và Trung Quốc dự báo sẽ tiếp tục leo thang trong thời gian tới.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định hiện vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng trong việc chấm dứt thỏa thuận này. Việc hủy thỏa thuận sẽ có hiệu lực trong 180 ngày sau khi Philippines thông báo chính thức. Trong thời gian này, chắc chắn sẽ diễn ra nhiều cuộc họp giữa các nhân vật cao cấp trong quân đội Mỹ và Philippines. Tổng thống Duterte tuyên bố chấm dứt VFA nhưng một số phương tiện truyền thông đưa tin Ngoại trưởng Philippines, Bộ trưởng Quốc phòng và những sĩ quan cấp cao trong quân đội Philippines có ý kiến khác về điều này.

Trong nhiều năm liền, liên minh quân sự Mỹ-Philippines đã có một cơ sở vững chắc trong xã hội Philippines. Phe đối lập có quan điểm thân Mỹ và phương Tây ở Philippines vẫn rất mạnh. Tổng thống Duterte từng tuyên bố Philippines cần có một chính sách độc lập trong lĩnh vực quốc phòng nhưng trên thực tế sự hỗ trợ quân sự từ Mỹ là rất lớn, vì vậy trong ngắn hạn, liên minh Mỹ-Philippines sẽ khó có thể đổ vỡ hoàn toàn.

Nam Sơn

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.