Thực hiện chỉ đạo của UBND TP Hồ Chí Minh, lực lượng liên ngành đã đồng loạt ra quân, quyết tâm xóa sổ các điểm giết mổ trái phép, lập lại kỷ cương trên lĩnh vực an toàn thực phẩm (ATTP).
Đột kích những “địa chỉ đen” giữa lòng khu dân cư
Trong vai những người đi chợ sớm, những thành viên đoàn kiểm tra liên ngành đã bất ngờ đột kích các lò mổ gia súc, gia cầm lậu mới thấy hết sự tinh vi và mức độ mất vệ sinh kinh khủng tại những địa điểm này. Không bảng hiệu, không giấy phép, những cơ sở này ẩn mình trong các con hẻm sâu hoặc các khu nhà tạm bợ, hoạt động chớp nhoáng lúc rạng sáng để né tránh sự kiểm soát.
Rạng sáng ngày 24/4, dưới sự dẫn đầu của ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP Hồ Chí Minh, đoàn kiểm tra liên ngành gồm lực lượng Thú y, Cảnh sát kinh tế, Cảnh sát giao thông và Quản lý thị trường đã bất ngờ ập vào, tiến hành kiểm tra đột xuất các điểm giết mổ động vật trên địa bàn phường Tân Đông Hiệp và khu vực lân cận.
Tại hộ kinh doanh của bà L.T.V (sinh năm 1985, tại số 59/10 khu phố Tân Thăng, phường Tân Đông Hiệp), cơ quan chức năng bắt quả tang bà V. đang giết mổ động vật tại địa điểm không được phép.
Cảnh tượng bên trong khiến những người chứng kiến không khỏi rùng mình: giữa không gian chật hẹp, tường nhà ố vàng, bong tróc là nền gạch lênh láng nước thải hòa lẫn máu và lông gia cầm. Hàng trăm con gia cầm đã giết mổ nằm la liệt trên nền đất bẩn, chờ được nhét vào các bao ni-lông, đưa đi tiêu thụ.
Những thùng nhựa chứa nước đỏ đục, nổi đầy lông và váng bẩn được dùng để sơ chế trực tiếp. Tại đây, khu vực nuôi nhốt và giết mổ không hề có sự tách biệt, thậm chí quần áo, vật dụng cá nhân của chủ cơ sở để lẫn lộn ngay nơi cắt tiết gia cầm.
Lực lượng chức năng đã lập biên bản xử phạt hành chính và buộc xử lý nhiệt chuyển đổi mục đích sử dụng đối với hơn 150 kg sản phẩm vi phạm. Đồng thời, hơn 1 tấn vịt sống (khoảng 354 con) không giấy kiểm dịch đã bị áp giải về cơ sở giết mổ tập trung để kiểm soát theo quy định.
Không chỉ gia cầm, mặt hàng thịt heo - nguồn thực phẩm thiết yếu hằng ngày - cũng bị các đối tượng bất chấp lợi nhuận để giết mổ “chui”. Trước đó vài ngày, lúc 4h sáng, tại một căn nhà không số thuộc khu phố 50, phường Thới An, Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực 2 (thuộc Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP Hồ Chí Minh) phối hợp Công an phường Thới An kiểm tra đột xuất đã phát hiện ông N.T.A đang giết mổ heo trực tiếp dưới nền đất mất vệ sinh.
Tại hiện trường, 23 con heo sống (trung bình 110 kg/con) được vận chuyển từ Trảng Bom, Đồng Nai về để giết mổ kinh doanh nhưng không hề có giấy chứng nhận kiểm dịch. Toàn bộ số heo này bị nhốt chen chúc trong các ô chuồng xây thô sơ, chờ đợi để được “hóa kiếp” trong điều kiện vệ sinh thú y bằng không.
Khu vực chăn nuôi và việc giết mổ không có sự tách biệt giữa heo sống và thịt sau giết mổ. Đáng chú ý, thịt heo sau khi giết mổ được đặt trực tiếp xuống nền gạch còn đọng nước, không có bàn kê hay che chắn, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn. Dụng cụ sơ chế thô sơ, không đảm bảo vệ sinh, khu vực xung quanh không được khử trùng theo quy định. Hệ thống xử lý nước thải, chất thải cũng không đảm bảo, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh và ảnh hưởng an toàn thực phẩm...
Tổ kiểm tra đã lập biên bản vi phạm hành chính đối với ông A. về 2 hành vi, gồm: giết mổ động vật tại địa điểm không được cơ quan có thẩm quyền cho phép và vận chuyển động vật không có giấy chứng nhận kiểm dịch theo quy định. Đồng thời, lực lượng chức năng tiến hành lấy mẫu xét nghiệm đối với 23 con heo (trọng lượng trung bình khoảng 110 kg/con) để kiểm tra các bệnh như dịch tả heo châu Phi, lở mồm long móng... Công an phường Thới An tiếp tục giám sát, chốt chặn khu vực trên, không để tình trạng giết mổ gia súc trái phép tái diễn.
Tương tự, khoảng 7h sáng ngày 7/4, tổ công tác gồm Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực 2 phối hợp cùng Công an phường Tân Thới Hiệp đã bất ngờ ập vào kiểm tra 2 cơ sở giết mổ heo không phép nằm sâu trên đường Hương lộ 80 (phường Tân Thới Hiệp).
Tại cơ sở thứ nhất, lực lượng chức năng bắt quả tang 14 con heo đang chờ “hóa kiếp”, trong đó có một con vừa bị xẻ thịt trên nền đất bẩn thỉu. Ở điểm thứ hai, phát hiện 10 con heo trong tình trạng tương tự: 2 con đang bị giết mổ và 8 con còn sống. Toàn bộ số heo này đều chưa được kiểm dịch, không rõ nguồn gốc và có dấu hiệu bị tiêm thuốc hoặc mang mầm bệnh.
Điều kiện vệ sinh tại đây ở mức báo động. Chuồng trại chỉ là những tấm tôn cũ nát, khung sắt hoen gỉ dựng tạm bợ. Nền xi măng phủ đầy chất bẩn, nước thải đọng thành vũng, bốc mùi hôi thối nồng nặc. Heo bị nhốt chen chúc trong không gian kín, một số được đánh dấu bằng sơn trên thân nhưng không có bất kỳ dấu hiệu nhận diện kiểm dịch nào.
Nguy hiểm hơn, quy trình giết mổ diễn ra ngay trong khu vực nuôi nhốt, không có sự tách biệt giữa khu sạch và khu bẩn. Người thực hiện chủ yếu thao tác thủ công, không có trang bị bảo hộ cần thiết. Thịt sau khi giết mổ được sơ chế trong điều kiện sơ sài, đặt trực tiếp trên bề mặt kim loại, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi sinh và côn trùng xâm nhập...
Các chủ cơ sở khai nhận toàn bộ số heo được thu mua từ tỉnh Tây Ninh nhưng chủ lò không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ cũng như giấy chứng nhận kiểm dịch động vật. Cả 2 cơ sở đều không có giấy đăng ký kinh doanh, hoạt động giết mổ diễn ra tại địa điểm chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, không đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y.
Những “lỗ hổng” chết người và nỗi lo bữa ăn học đường
Cũng trong quá trình kiểm tra về phòng, chống dịch bệnh động vật và kiểm soát giết mổ, Đoàn kiểm tra liên ngành thành phố đã phát hiện tại điểm kinh doanh do ông N.V.D ở khu phố 3 Hưng Hòa, phường Chánh Phú Hòa, TP Hồ Chí Minh làm chủ đang nuôi giữ 195 con heo thịt - trọng lượng từ 100-110 kg/con, trong 19 ô chuồng để chờ bán...
Dù đại diện cơ sở đã xuất trình được nhiều giấy tờ pháp lý, tuy nhiên một lỗ hổng lớn đã được đoàn kiểm tra chỉ rõ. Cụ thể, chủ cơ sở chưa cung cấp được hồ sơ sổ sách, ghi chép lưu giữ thông tin để truy xuất nguồn gốc động vật. Trong bối cảnh thực phẩm bẩn tràn lan, việc thiếu hụt dữ liệu truy xuất nguồn gốc được xem là nguy cơ lớn gây khó khăn cho công tác kiểm soát dịch bệnh và chất lượng thịt khi ra thị trường...
Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn không chỉ dừng lại ở các lò mổ mà còn diễn ra quyết liệt trên các tuyến đường cửa ngõ và ngay tại cửa bếp ăn trường học. Các đối tượng tận dụng đêm tối hoặc rạng sáng để vận chuyển động vật chết, hay biến chất từ các tỉnh về tiêu thụ.
Sớm 8/4, tổ kiểm tra gồm đại diện Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực 5 phối hợp UBND và Công an phường Long Nguyên đã dừng xe bán tải BKS 61C-352.xx. Tài xế N.H.L (sinh năm 1997) ban đầu quanh co khai nhận đang chở cá trê. Tuy nhiên, khi tổ kiểm tra yêu cầu mở các bao tải màu trắng, mùi hôi thối nồng nặc bốc lên khiến những người có mặt phải dạt ra xa.
Bên trong là 277 kg gà chết đang trong quá trình phân hủy, da tím tái, rỉ nước. Tài xế L. khai nhận số gà này được thu gom từ các trại gà loại thải, chuẩn bị đưa vào các cơ sở chế biến thực phẩm sẵn, quán ăn vỉa hè... Tổ công tác đã lập biên bản, xử phạt kịch khung (phạt tiền từ 8-12 triệu đồng) và tổ chức tiêu hủy toàn bộ số hàng theo quy định.
Tại các trạm kiểm dịch đầu mối như Thủ Đức, tình trạng tài xế tự ý tháo dỡ niêm phong phương tiện, trốn tránh kiểm dịch để vận chuyển động vật không rõ nguồn gốc từ các tỉnh lân cận vào TP Hồ Chí Minh diễn ra khá phổ biến.
Nỗi lo sợ lớn nhất của xã hội hiện nay chính là thực phẩm bẩn tấn công vào học đường. 2 vụ ngộ độc thực phẩm mới xảy ra tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới) và Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm (phường Tân Thuận) mấy ngày qua cho thấy vấn đề an toàn thực phẩm đặt ra càng nhức nhối.
Theo ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP Hồ Chí Minh, hiện thành phố có 86 cơ sở giết mổ (gồm 12 cơ sở giết mổ tập trung và 74 cơ sở nhỏ lẻ). Các cơ sở nhỏ lẻ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về thú y, môi trường và an toàn thực phẩm chính là kẽ hở cho thực phẩm bẩn len lỏi...
Trong quý I/2026, bình quân mỗi ngày thành phố giết mổ 9.774 con heo, 149 con trâu bò và 148.975 con gia cầm cung cấp cho thị trường, đặt ra yêu cầu rất cao về an toàn dịch bệnh, vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm. Việc kiểm soát được thực hiện qua 7 trạm kiểm dịch động vật tại các tuyến giao thông chính.
Trước thực trạng trên, lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh và các ngành chức năng đã vạch ra lộ trình quyết liệt nhằm thiết lập lại trật tự an toàn thực phẩm trên địa bàn. Trong đó, việc ban hành kế hoạch bố trí lại hệ thống cơ sở giết mổ là yêu cầu cấp thiết, nhất là trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh sau sáp nhập cần có một kế hoạch thống nhất. Theo ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP Hồ Chí Minh, thành phố đã triển khai các nguyên tắc mới trong công tác kiểm tra: Lực lượng kiểm tra bắt buộc phải có ít nhất 3 thành viên từ các cơ quan khác nhau (Thú y, Công an, chính quyền địa phương) để đảm bảo tính khách quan. Đặc biệt, sự phối hợp của lực lượng công an địa phương là “chìa khóa” then chốt giúp củng cố tính pháp lý khi lập biên bản xử phạt.
An toàn thực phẩm không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay pháp lý, mà còn là vấn đề của lương tâm và trách nhiệm với cộng đồng. Như Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã khẳng định tại lễ phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 tổ chức tại TP Hồ Chí Minh mới đây (ngày 16/4): “An toàn thực phẩm là vấn đề đặc biệt quan trọng, gắn trực tiếp với sức khỏe người dân, chất lượng giống nòi và sự phát triển bền vững của đất nước. Đây là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân; là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc kiên trì của toàn hệ thống”.
Cơ sở giết mổ gần 3 tấn thịt lợn dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi 
Hà Nội còn 578 cơ sở giết mổ động vật không phép 
