“Quốc gia săn mồi” và nguy cơ bị thâu tóm kinh tế

Giới chính trị gia châu Âu ngày càng lo ngại trước nguy cơ bị thâu tóm kinh tế. Quả thực, châu Âu ngày nay là mục tiêu của các “quốc gia săn mồi”, tìm kiếm sự tự chủ chiến lược, sự thống trị về địa chính trị và quyền lực tối cao về kinh tế. Sự “săn mồi kinh tế” này đặc biệt thể hiện qua việc kiểm soát các cơ sở hạ tầng quan trọng hoặc các tập đoàn hàng đầu trong các lĩnh vực công nghiệp hoặc công nghệ.

Điểm mặt các nhà tài phiệt

Theo Francois-Xavier Carayon, chuyên gia tư vấn chiến lược người Pháp, thì “săn mồi kinh tế” là một hiện tượng đã xuất hiện từ lâu, gắn liền với quá trình toàn cầu hóa. Trước đây, các quỹ đầu tư chính phủ là các công cụ cổ điển của các quốc gia được hưởng lợi từ nguồn thu năng lượng, đặc biệt là ở Trung Đông. Đây là cách để tạo ra một quỹ tiết kiệm liên thế hệ hoặc để làm giảm nhẹ các biến động thu nhập khi giá nguyên liệu thô thay đổi. Đồng thời, các doanh nghiệp nhà nước từ lâu nay chỉ thực hiện vai trò cung cấp các dịch vụ công.

Tuy nhiên, dần dần, 2 tác nhân này đã được các cường quốc mới nổi - như Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia, Singapore, các quốc gia Trung Đông... nhận thấy là những công cụ phục vụ các mục tiêu công nghiệp và địa chiến lược của quốc gia họ. Mối quan hệ chặt chẽ giữa các quỹ đầu tư chính phủ, các doanh nghiệp nhà nước với chính phủ đã tạo ra sự gắn kết tất yếu với những lợi ích công. Do vậy, chính phủ có thể đảm bảo rằng những hoạt động đầu tư này có thể làm thỏa mãn các lợi ích quốc gia.

“Quốc gia săn mồi” và nguy cơ bị thâu tóm kinh tế -0
Ủy ban đầu tư nước ngoài Mỹ là nơi đầu tiên cảnh báo về hoạt động “săn mồi” của Bắc Kinh.

Lấy ví dụ, Trung Quốc - quốc gia có thể được coi là hình mẫu của một “quốc gia săn mồi” - đã triển khai chiến lược đầu tư mạnh mẽ vào ngành bán dẫn những năm 2010. Năm 2014, Bắc Kinh đã thành lập một quỹ đầu tư chính phủ chuyên biệt ngay sau khi vạch ra một lộ trình chiến lược. Sau đó, họ bắt đầu tiến hành mua lại các công ty lớn tại Mỹ vào năm 2016, 2017, cho đến khi Ủy ban Đầu tư nước ngoài Mỹ (CFIUS) bắt đầu cảnh báo về những động thái này. Điều tương tự cũng xảy ra ở Pháp, khi Tập đoàn Thanh Hoa (Tsinghua Unigroup) của Trung Quốc mua lại Công ty Linxens, một nhà sản xuất linh kiện cho thẻ chip, vào năm 2018, với giá 2,2 tỷ euro. Ví dụ này cho thấy đó không chỉ là hoạt động kinh tế mang lại sự thịnh vượng quốc gia, mà còn mang bản chất địa chiến lược.

Các “hoạt động săn mồi” địa chiến lược đặc biệt nhắm vào các cơ sở hạ tầng quan trọng. 14 cảng biển châu Âu nằm dưới sự kiểm soát của Trung Quốc và không chỉ là các khoản đầu tư về tài chính mà còn là các hoạt động đầu tư mang tính chiến lược. Mạng lưới điện và khí đốt của châu Âu cũng có một phần nằm dưới sự kiểm soát của doanh nghiệp Trung Quốc, đặc biệt là ở Italy, Bồ Đào Nha, Hy Lạp và Vương quốc Anh. Ngoài trường hợp của Trung Quốc, trong lĩnh vực hàng hải, Singapore cũng đã thâu tóm một số lượng tài sản nhất định trên khắp thế giới, kể cả ở châu Âu, như ở Bỉ, Hà Lan và Italy.

Vấn đề này có thể trở nên nghiêm trọng khi một “quốc gia săn mồi” có mức độ ảnh hưởng lớn trong một lĩnh vực nhất định. Thông qua hoạt động đầu tư, quốc gia đó có khả năng răn đe, cho dù đây không phải là công cụ hoàn hảo nhưng vẫn góp phần gây sức ép lên mối quan hệ chiến lược giữa các quốc gia.

Có điều, chúng ta thường có xu hướng chú ý đến Mỹ hay Trung Quốc - những cường quốc và được cho là có khả năng - nhưng thực tế hoạt động săn mồi này đang lan ra toàn cầu và các quốc gia khác cũng đang thực hiện. Ngoài Singapore vừa nhắc đến ở trên với 2 quỹ đầu tư chính phủ lớn là GIC và Temasek, thì mô hình này cũng đã được ghi nhận ở Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và tất nhiên là ở các quốc gia Vùng Vịnh giàu có.

Chống cự yếu ớt

Đức được cho đang là mục tiêu hấp dẫn đối với nhiều nhà đầu tư nước ngoài khao khát sức mạnh công nghiệp của nước này. Việc công ty Midea của Trung Quốc mua lại nhà sản xuất robot công nghiệp Kuka vào năm 2016 đã gióng hồi chuông cảnh tỉnh cho nước Đức. Tuy nhiên, quốc gia này vẫn gặp khó khăn trong việc bảo vệ các công ty chủ lực của mình, do đã mất đi nhiều công ty vừa và nhỏ. Vào cuối những năm 2000 và đầu những năm 2010, Đức đã mất hầu hết các công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và bị các đối thủ cạnh tranh chủ yếu là Trung Quốc thâu tóm.

Những lĩnh vực chiến lược bị nhắm đến nhiều nhất, và danh sách của chúng ngày càng dài ra, đó là: robot, kỹ thuật số, công nghệ thông tin, công nghệ sinh học... Theo Francois-Xavier Carayon, điều quan trọng là cần nhận thức được rằng các hoạt động đầu tư nước ngoài không phải là nguyên nhân dẫn đến quá trình phi công nghiệp hóa ở châu Âu. Các hoạt động đầu tư nước ngoài chủ yếu lợi dụng sự suy yếu về cơ cấu của ngành công nghiệp châu Âu và tổng thể nền kinh tế của châu lục này. Chính vì rất nhiều chủ thể kinh tế đang gặp khó khăn nên những nhà đầu tư nước ngoài này mới có thể thâu tóm.

Và, chính vì hệ sinh thái tài chính của châu Âu chưa phát triển đủ vững mạnh nên nó không thể tạo ra đối trọng để tạo ra các lựa chọn đầu tư thay thế.
Liên minh châu Âu phần nào nhận thức được điều này và đã áp dụng một hệ thống chọn lọc đầu tư. Tuy nhiên, đây không thực sự là một hệ thống mà là một công cụ hợp tác giữa các quốc gia thành viên và cho phép chia sẻ thông tin. Về cơ bản, nó không thể ngăn chặn hoạt động đầu tư nước ngoài vào châu Âu và ở thời điểm hiện tại, nó giống như một hệ thống mang tính hình thức hơn là một công cụ thực sự hiệu quả.

Về phần mình, các quốc gia châu Âu bắt đầu hành động và các biện pháp chọn lọc đầu tư đang được tăng cường tại mỗi quốc gia. 5 năm trước, chỉ 1/4 các quốc gia châu Âu có hệ thống như vậy, còn giờ đây, con số này đã tăng lên 2/3 các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, các phương tiện được triển khai vẫn chưa tương xứng với yêu cầu. Để so sánh, có thể thấy ngân sách của CFIUS lớn hơn ngân sách của cơ quan tương đương tại Pháp khoảng 30 lần.

Ngọc Lan

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?