Quan hệ Thổ-EU nhìn từ cuộc khủng hoảng Hà Lan-Thổ Nhĩ Kỳ

Khác xa phản ứng thường thấy với Nga, lãnh đạo EU lúng túng trước những lời thóa mạ của giới lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ sau khủng hoảng ngoại giao giữa Thổ và Hà Lan. Vì sao có sự khác biệt này và những căng thẳng Thổ-EU hiện nay cho thấy điều gì?

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đang làm lợi cho Chủ tịch đảng Tự do cực hữu Hà Lan Geert Wilders khi không ngừng thóa mạ giới lãnh đạo châu Âu, đặc biệt là Hà Lan? Câu hỏi này nghe có vẻ vô lý vì Wilders là người dẫn đầu chống đối mối quan hệ gần gũi giữa Liên minh châu Âu (EU) và Thổ Nhĩ Kỳ, về vấn đề di cư, đặc biệt là vấn đề Hồi giáo ở châu Âu. Nhưng rõ ràng sự cố ngoại giao giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hà Lan xảy ra hồi cuối tuần trước khi Hà Lan không cho máy bay của Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ hạ cánh và ngăn một bộ trưởng khác vào lãnh sự quán Thổ Nhĩ Kỳ tại Rotterdam (Hà Lan), kết thúc bằng lời đe dọa trả đũa của chính quyền Ankara, lại vô hình trung làm lợi cho ông Geert Wilders.

Nếu sự việc tương tự xảy ra với Nga, châu Âu sẽ mạnh mẽ cáo buộc chính quyền Putin âm mưu phá hoại châu Âu dưới sự giúp đỡ của các phe phái cực hữu, như cách mà họ đã nói cả ngàn lần trong những năm gần đây. Chẳng hạn như họ vẫn đang cố móc nối những liên quan giữa Nga và phong trào cực hữu ở Pháp.

Bộ trưởng các chính sách xã hội và Gia đình Thổ Nhĩ Kỳ Sayan Kaya (giữa) họp báo tại sân bay Istanbul sau khi bị Hà Lan trục xuất ngày 12-3-2017.
Bộ trưởng các chính sách xã hội và Gia đình Thổ Nhĩ Kỳ Sayan Kaya (giữa) họp báo tại sân bay Istanbul sau khi bị Hà Lan trục xuất ngày 12-3-2017.

Có lẽ ngay từ đầu, ông Wilders đã có ý đồ muốn lợi dụng cuộc tranh cãi này để lôi kéo lá phiếu của những người theo đường lối dân túy như ở Anh và Mỹ. Chính quyền Hà Lan muốn ngăn cản sự xuất hiện của một nữ bộ trưởng Thổ Nhĩ Kỳ bởi vì cô sẽ thực hiện bài diễn văn để vận động người dân Thổ Nhĩ Kỳ sống tại Hà Lan bỏ phiếu cho cuộc trưng cầu dân ý của Ankara vào tháng 4 tới.

Nhà lãnh đạo đảng Tự do đã thu hút sự chú ý của người Hà Lan về sự hiện diện của lá cờ Thổ Nhĩ Kỳ biểu tình trên khắp đường phố Rotterdam, để thấy rằng những người đến từ Thổ Nhĩ Kỳ không chịu sống hòa nhập tại Hà Lan. Với ông, người dân có nguồn gốc từ Thổ Nhĩ Kỳ không phải là công dân của Hà Lan. Thêm vào đó là việc Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc Hà Lan là "thủ đô của phát-xít" sau khi máy bay của ông bị từ chối hạ cánh, chắc chắn sẽ khích lệ người dân Hà Lan ủng hộ cho Wilders trong cuộc bầu cử quốc hội vào ngày 15-3 (nhưng kết quả là ông không thắng đậm như Tổng thống Mỹ theo đường lối dân túy Donald Trump mà vẫn thua chút ít trước Thủ tướng mãn nhiệm Mark Rutte).

Sự tương phản rõ rệt giữa một Erdogan đầy giận dữ - đe dọa Hà Lan sẽ phải "trả giá đắt" và lời khiêu khích rằng "chủ nghĩa phát-xít vẫn đang tồn tại ở phương Tây", với một Putin - người chưa bao giờ hết là đối thủ của châu Âu và Mỹ. Những cụm từ như là "đối tác châu Âu" hay "đối tác Mỹ" vẫn thường xuất hiện trong lời nói của Tổng thống Putin hay Ngoại trưởng Nga Lavrov và tất cả mọi người đều hiểu đó là một lối nói châm chọc. Còn Tổng thống Erdogan lại "khá thẳng thắn", mới đây ông cũng đã gọi Đức là độc tài phát-xít.

Điều này cho thấy các nhà lãnh đạo của Nga luôn thận trọng trong lời nói của mình, và dù có gặp khó khăn với những biện pháp trừng phạt thì Nga vẫn lạc quan tin rằng mọi chuyện xấu sẽ qua và họ vẫn tiếp tục trò chuyện một cách văn minh. Đây cũng là điểm khác biệt với Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền Ankara dường như muốn triệt để phá bỏ những cầu nối quan hệ với châu Âu, một lần cho mãi mãi, xóa sạch mọi khả năng hòa giải nếu có trong tương lai.

Hơn thế nữa, sự tương phản còn ở việc Thổ Nhĩ Kỳ là ứng cử viên xin gia nhập vào EU từ năm 1964, và đã ký kết cả chục "chương" đàm phán với Bỉ. Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên một liên minh thuế quan EU, thành viên NATO, và sở hữu sức mạnh quân sự chỉ thua Mỹ. Mối quan hệ với EU có thể sẽ khó mà hàn gắn lại được, như chính vực thẳm đang chia cắt ranh giới giữa Ankara và các nước châu Âu.

Nói cách khác, EU đang bị chịu ràng buộc với Thổ Nhĩ Kỳ (mặc dù đã bị lên án là phát-xít) thông qua một số lượng lớn những thỏa thuận chính trị, quân sự và kinh tế, trong khi khoảng cách với Nga (luôn giữ hòa nhã trong lời nói giao tiếp) thì vẫn tiếp tục gia tăng.   

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan lao vào cuộc đọ sức với châu Âu.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan lao vào cuộc đọ sức với châu Âu.

Thậm chí, những tuyên bố từ phía chính quyền Erdogan còn mạnh mẽ hơn sau chuyến thăm tới Nga để bàn về vấn đề Syria. Trước đó vào năm 2011, Thổ Nhĩ Kỳ đã thúc đẩy cuộc nội chiến ở Syria bằng việc cung cấp vũ khí và chỗ ở cho các phiến quân. Nếu không có Thổ Nhĩ Kỳ thì đã không có cuộc nổi loạn của Hồi giáo.

Độc giả sẽ tìm thấy trên tờ The Guardian (Anh) một trong những bài phóng sự thực tế viết về: vị trí trung tâm hậu cần (Military Operations Centre) của cuộc nổi loạn nằm ở Adana (Thổ Nhĩ Kỳ); việc sử dụng lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ như một cơ sở hậu phương cho cuộc nổi loạn; tuyên bố của thánh chiến Hồi giáo "Nếu không có Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar thì chúng tôi sẽ chẳng có gì".

Sự thay đổi của Thổ Nhĩ Kỳ về vấn đề Syria, chuyển sang phe của Nga và hăng hái xúc tiến quan hệ chính trị của 2 nước, đã để lại các nước châu Âu đơn độc trong kế hoạch của mình. Toàn thể châu Âu đều chống lại Syria, và dĩ nhiên là chống lại Nga.

Về phía Syria, những trừng phạt đến từ châu Âu và Mỹ là một trong những khó khăn lớn nhất với họ từ trước đến nay, cuộc sống người dân trở nên hết sức khốn khổ nhưng không vì thế mà làm cho chính quyền Syria chịu thay đổi. Các nước Pháp, Anh, và Đức đã dẫn đầu trong việc cắt đứt quan hệ ngoại giao với Syria từ năm 2012. Nhưng hiện tại, châu Âu dường như đang bị bỏ rơi, trong đó có cả Mỹ, bởi cuộc thương lượng về phối hợp quân sự giữa Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ đã đạt được hồi tuần trước tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng đã đến thăm Moskva để thảo luận về tình hình tại Syria, qua đó cho thấy tầm ảnh hưởng của Nga đã trở nên lớn mạnh. Châu Âu chỉ còn lẻ loi một mình.

Sau những sự việc vừa qua, lãnh đạo châu Âu vẫn tiếp tục tự hỏi tại sao cử tri lại từ bỏ các đảng phái truyền thống, vốn cầm quyền trong nhiều năm liền để đi bỏ phiếu cho các đảng theo đường lối dân túy. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã không thực thi một chính sách thực dụng, thể hiện qua những quyết định có mục đích không phù hợp với tình hình thực tế hoặc thiếu cân nhắc, mà lại chỉ là hình thức. Họ xem mình là tốt nhất và mạnh nhất, từ đó xem thường các nước Nga, Thổ Nhĩ Kỳ hay Mỹ.

Nhưng thực tế đã phản ánh tất cả sự thật bằng một loạt thất bại trong vấn đề kinh tế, ngoại giao và di cư. Thời hoàng kim của các đảng phái thống trị châu Âu đã qua nhưng họ vẫn mãi chìm trong ảo tưởng sức mạnh của mình.

M.T. (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.