Philippines: Ẩn số trong chính sách đối ngoại

“Bỏ” đồng minh truyền thống Mỹ để “theo” láng giềng thế lực Trung Quốc hay thực thi một chính sách độc lập? Đó là câu hỏi mà giới bình luận quốc tế đang đặt ra với chính sách đối ngoại của Rodrigo Duterte, tân Tổng thống Philippines.

Theo “láng giềng gần”?

Có nhiều chỉ dấu cho thấy chính quyền của ông Rodrigo Duterte muốn làm dịu những căng thẳng với Trung Quốc sau khi có kết quả của vụ kiện Biển Đông hồi tháng 7-2016 theo hướng có lợi cho Philippines.

Đầu tiên là những tuyên bố của tân Tổng thống Rodrigo Duterte. Vào năm 2013, Philippines nộp đơn kiện Trung Quốc xâm chiếm chủ quyền lãnh hải. Ngày 12-7-2016, Tòa Trọng tài ra phán quyết nói rằng Bắc Kinh không có chủ quyền lịch sử lẫn chủ quyền pháp lý ở Biển Đông, tức Bắc Kinh không có chủ quyền ở khu vực được gọi là đường lưỡi bò mà Trung Quốc tự vẽ ra và tự nhận có chủ quyền. Tuy nhiên, đơn kiện Trung Quốc là do Tổng thống Aquino khởi xướng.

Tháng 5-2016, ông Rodrigo Duterte chiến thắng trong cuộc bầu cử và trở thành người kế nhiệm ông Aquino. Ông Duterte là người chủ trương muốn đàm phán song phương với Trung Quốc về những tranh chấp chủ quyền biển đảo.

Ngay sau khi phán quyết thắng lợi cho Philippines được tòa công bố, Tổng thống Duterte, đắc cử trước đó hai tháng, triệu tập phiên họp Hội đồng An ninh quốc gia, có cả sự hiện diện của tất cả các vị cựu tổng thống, để cùng tìm cách giải quyết những trở ngại đang có giữa Manila và Bắc Kinh.

Tân Tổng thống Philippines luôn có những tuyên bố gây sốc.
Tân Tổng thống Philippines luôn có những tuyên bố gây sốc.

Một tuần sau đó, Ngoại trưởng Philippines, Pefecto Yasay cho hay Trung Quốc “bắn tiếng” sẵn sàng đàm phán song phương, nhưng Bắc Kinh đặt điều kiện Manila không được công nhận phán quyết của tòa. Chiều 8-8, cựu Tổng thống Philippines Fidel Ramos đã đến Hong Kong, bắt đầu chuyến đi kéo dài 5 ngày với tư cách đặc sứ của chính phủ, để gặp gỡ những người mà ông nói là bạn cũ, không còn làm việc nhưng vẫn có ảnh hưởng với giới lãnh đạo Trung Quốc.

Trước đó, Philippines khuyến cáo ngư dân nước này tránh xa bãi cạn Scarborough/Hoàng Nham để tránh bị quấy nhiễu. Tuyên bố “chịu thua” của Philippines được đưa ra một ngày sau khi Tòa án Tối cao Trung Quốc ra quyết định sẽ phạt tù những ngư dân nước ngoài đánh bắt ở vùng biển mà Bắc Kinh tự tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông.

Cùng với những hành động đấu dịu với Trung Quốc là những tuyên bố làm mất lòng đồng minh Mỹ của tân Tổng thống Duterte. Đầu tháng trước, đại diện Bộ Ngoại giao Mỹ, Elizabeth Trudeau, lên tiếng yêu cầu lời giải thích của phía Philippines trong tương quan những phát ngôn xúc phạm mà Tổng thống Duterte nêu ra nhắm vào đại sứ Mỹ tại Manila - Philip Goldberg.

Theo tin đưa của các phương tiện truyền thông, Tổng thống Duterte cáo buộc ông Goldberg can thiệp vào công việc của đất nước mình, và nhà lãnh đạo quốc gia đã dùng hàng loạt từ ngữ có tính sỉ nhục. Kế đến là vào đầu tháng 9 này, ông Duterte thậm chí còn xúc phạm nặng nề Tổng thống Mỹ Barack Obama ngay tại Trung Quốc khi tham dự Thượng đỉnh G20 ở Hàng Châu.

Một tuần sau đó, ông lên tiếng đòi đuổi lực lượng Mỹ tại miền nam Philippines rồi chỉ hai ngày sau ông này lại tuyên bố chả có “tuần tra tuần triếc” gì với quân đội Mỹ ở vùng tranh chấp ở Biển Đông. Rồi ông bật mí rằng ông đang cân nhắc việc mua thiết bị quốc phòng của Nga và Trung Quốc. Trước đây, Manila có truyền thống dựa vào Mỹ và phương Tây khi nói đến nhu cầu an ninh.

Gần đây nhất, ngày 14-9, điều trần trước Ủy ban Quốc phòng của Hạ viện về ngân sách quốc phòng cho năm 2017, Bộ trưởng Philippines Delfin Lorenzana tuyên bố Manila chủ trương “giữ nguyên trạng” trong vùng Biển Tây Philippines, tức Biển Đông, nơi có tranh chấp chủ quyền với một số quốc gia trong khu vực.

“Điều này có thể là một nhân tố thay đổi cuộc chơi trên Biển Đông nói chung và cuộc chạy đua ảnh hưởng Trung - Mỹ trong khu vực nói riêng”, ông Zhang Baohui, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương thuộc Đại học Lingnan ở Hong Kong, nhận xét.

“Chính sách đối ngoại của Duterte có thể làm thay đổi mạnh mẽ bức tranh địa chính trị trong khu vực, đặt Trung Quốc vào một vị thế có lợi so với Mỹ”. Một trong những lợi ích lớn nhất cho Trung Quốc là khả năng nước này đạt được một thỏa thuận song phương với Philippines về Biển Đông.

Khai thác lá bài cạnh tranh Mỹ - Trung

Một số nhà phân tích chính trị và các bình luận gia tại Philippines nói Tổng thống Rodrigo Duterte đang chuyển hướng chính sách ngoại giao về phía lập trường dân tộc nhiều hơn, đánh dấu một sự chuyển hướng so với các nhà lãnh đạo gần đây của Philippines. Họ đưa ra chứng cứ về khuynh hướng này là tuyên bố yêu cầu Mỹ rút các cố vấn quân sự Mỹ ra khỏi miền nam đảo Mindanao nơi quân đội Philippines đang chiến đấu chống lại các phần tử nổi dậy Hồi giáo.

Trước đó, tại Hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo châu Á ở Lào, ông Duterte chuyển hướng bài diễn văn soạn sẵn của ông chú trọng đến Biển Đông để đề cập đến các vụ giết hại trong thời kỳ thuộc địa. Một cuộc họp được dự trù giữa Tổng thống Barack Obama và ông Duterte tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN đã bị hủy bỏ sau khi ông Duterte có lời xúc phạm đến ông Obama”.

Giáo sư Carl Thayer, một nhà phân tích quốc phòng thuộc Trường Đại học New South Wales nói: Lực lượng Đặc biệt Mỹ tại miền nam Philippines đã cung cấp tin tức tình báo và huấn luyện chiến thuật cho quân đội Philippines nhưng chỉ đóng một vai trò thứ yếu. “Mỹ có thể lo ngại là khủng bố có thể sống lại, nhưng bạn ít có thể làm gì được, và khi tổng thống yêu cầu bạn ra đi, bạn phải ra đi vì Mỹ không có sự lựa chọn nào khác. Việc này có thể đe dọa toàn thể vị thế tại Philippines”.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường và Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte tại hội nghị Thượng đỉnh ASEAN mở rộng, Lào, ngày 7-9.
Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường và Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte tại hội nghị Thượng đỉnh ASEAN mở rộng, Lào, ngày 7-9.

Cho đến nay không có dấu hiệu nào cho thấy ông Duterte quan tâm đến việc hủy bỏ thỏa thuận quốc phòng Mỹ - Philippines. Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Perfecto Yasay và các nhà lãnh đạo quân đội cao cấp Philippines nói nhận xét của ông Duterte không phải là một dấu hiệu cho thấy những thỏa thuận giữa Mỹ và Philippines sẽ bị hủy bỏ.

Trong khi đó giới chức Mỹ nói Washington vẫn cam kết với liên minh đã có từ lâu với Philippines, trong đó có cuộc chiến đấu chống lại các tổ chức khủng bố. Tuy nhiên theo như báo The Manila Times, một số nhà bình luận tại Philippines hoan nghênh “việc tách khỏi sự phụ thuộc và quỵ lụy vào Mỹ”.

Bài bình luận của báo The Manila Times viết thêm: “Nếu Philippines đứng về phía Mỹ thì sẽ có nguy cơ bị lôi kéo vào sự đối đầu ngày càng tăng giữa các cường quốc, với hậu quả là gây nguy hiểm trầm trọng cho những quyền lợi quốc gia và người dân Philippines.

Giáo sư chính trị học Dennis Quilala thuộc Trường Đại học Philippines nhận định: Lập trường của ông Duterte đánh dấu một sự chuyển hướng đối với những chính quyền trước. Phát ngôn viên của Tổng thống Philippines, ông Ernesto Abella phát biểu với truyền thông địa phương là nhận xét mới nhất của ông Duterte phản ánh khuynh hướng mới của chính phủ về phía một chính sách ngoại giao độc lập hơn.

Mark Thompson, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á (SEARC) tại Trường Đại học Hong Kong nói ông Duterte đang theo đuổi “một lập trường dân tộc” chưa từng có trong các chính quyền Philippines trước đây. Ông Thompson dẫn ra rằng, nhiều người từ lâu đã viết trên các tờ báo Manila thúc đẩy một lập trường dân tộc và chống Mỹ.

Lại có ý kiến cho rằng, những tuyên bố trái ngược của Tổng thống Philippines về Biển Đông, rạn nứt trong quan hệ giữa Manila với đồng minh truyền thống là Mỹ, gần đây nhất là thông báo về khả năng Philippines mua vũ khí của Nga hay Trung Quốc khiến giới phân tích nêu lên câu hỏi: liệu đấy chỉ là những lời tuyên bố rỗng tuếch hay thực sự là chiến lược của tân Tổng thống Duterte khai thác lá bài cạnh tranh Mỹ - Trung có lợi cho Philippines.

Nhà nghiên cứu Oh Ei Sun, thuộc Trường Quan hệ Quốc tế Rajaratnam, tại Singapore, nhận định rất có thể trong thời gian tới ông Duterte tiếp tục tỏ thái độ thân Bắc Kinh hoặc sẽ còn có những phát biểu quá trớn và mang tính khiêu khích hơn nữa với Mỹ, bởi vì lãnh đạo Philippines thừa biết Manila là một trong những cột trụ chính trong chính sách xoay trục sang châu Á của Mỹ.

Tổng thống Duterte do vậy đánh cuộc là trong mọi trường hợp Washington cũng sẽ nhẹ tay với Philippines, trong khi đó Bắc Kinh sẽ không dễ bỏ qua cho Manila, nếu Philippines cứ duy trì chính sách đối đầu trên hồ sơ Biển Đông.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.