Phần Lan - tiền đồn mới của NATO?

Sau nhiều thập kỷ trung lập, Phần Lan quyết định gia nhập khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào tháng 4/2023, trở thành quốc gia thứ 6, cùng với Na Uy, Ba Lan và 3 nước Baltic là Estonia, Latvia và Lithuania có chung đường biên giới với Nga.

Helsinki đang đẩy mạnh công nghiệp quốc phòng và tìm cách đảm bảo sự hỗ trợ toàn diện từ các đồng minh châu Âu, khi mà sự hỗ trợ của Washington dường như ngày càng trở nên bấp bênh hơn.

1-1760313011748.jpg
Tàu tuần tiễu Turva được trang bị khả năng tác chiến với các mối đe dọa hỗn hợp ở Biển Baltic.

Băn khoăn...

Trong bối cảnh cuộc chiến Ukraine còn kéo dài và chính quyền Tổng thống Donald Trump bên kia bờ Đại Tây Dương liên tục có những phát biểu làm gia tăng bầu không khí bất ổn ở châu Âu, đầu tháng 9/2025, Bộ trưởng Quốc phòng Phần Lan Antti Hakkanen đã thông báo Bộ Tư lệnh lục quân Bắc Âu (MCLCC) của NATO được thành lập, đặt tại thành phố Mikkeli, cũng là nơi đặt trụ sở chính của quân đội Phần Lan, nằm cách biên giới Nga khoảng 100 km theo đường chim bay. 

Theo công bố của quan chức này, MCLCC hoạt động dưới sự chỉ huy của Bộ Tư lệnh NATO tại Norfolk (bang Virginia, Mỹ), có chức năng giám sát việc lập kế hoạch, chuẩn bị, chỉ huy và kiểm soát các cuộc tập trận chung của NATO tại khu vực Bắc Âu. Việc thành lập MCLCC diễn ra hơn 2 năm sau khi Phần Lan gia nhập NATO đánh dấu sự kết thúc của chính sách không liên kết được duy trì từ khi Hiệp ước hữu nghị, hỗ trợ và hợp tác song phương (TAACM) ký kết với Liên Xô (cũ) năm 1948.

Do từng liên minh với Đức Quốc xã trong Thế chiến II để chống Liên Xô và giành lại các vùng lãnh thổ đã mất trong cuộc Chiến tranh Mùa đông (1939-1940), sau khi chiến chiến tranh kết thúc, Phần Lan đã buộc phải ký TAACM với Liên Xô, dẫn đến quy chế trung lập bắt buộc của Helsinki, được gọi là “Phần Lan hóa”. Quá trình Phần Lan hóa tự động kết thúc với sự sụp đổ của khối Xô viết vào năm 1991. Năm 1995, khi gia nhập Liên minh châu Âu (EU), Phần Lan không còn tự coi mình là trung lập mà thay vào đó là khái niệm “không liên kết” đối với bất kỳ liên minh quân sự nào. 

Tuy nhiên, khi “Chiến dịch quân sự đặc biệt” của Nga nổ ra tháng 2/2022 đã gây ra làn sóng chấn động khắp Phần Lan, làm rung chuyển nền tảng “không liên kết” và làm sống lại những tổn thương gắn liền với lịch sử xung đột. Trong bối cảnh này, Phần Lan, vốn trước đây còn e ngại gia nhập NATO, bắt đầu ủng hộ mạnh mẽ việc gia nhập liên minh này.

Ngay khi chiến dịch quân sự nổ ra, một cuộc thăm dò ý kiến cho thấy 53% dân số Phần Lan muốn gia nhập NATO, so với 30% ở tháng trước đó và 26% vào mùa thu năm 2021. Mùa xuân năm 2022, một cuộc khảo sát mới cho thấy 60% người Phần Lan muốn thấy sự gia nhập này. Kết quả là tháng 5/2022, Phần Lan nộp đơn xin gia nhập NATO và chính thức được kết nạp vào tháng 4/2023.

Thế nhưng, kể từ khi gia nhập đến nay, người Phần Lan đã ít nhiều thay đổi quan điểm về tính tất yếu của quyết định lịch sử này. Một nghiên cứu do Viện nghiên cứu EVA thực hiện tháng 4/2025 cho thấy sự sụt giảm trong tỷ lệ ủng hộ tư cách thành viên NATO so với mua thu năm 2022 (từ 78% xuống 66%). Hơn nữa, 53% số người được hỏi tin rằng tư cách thành viên NATO của Phần Lan không đảm bảo sự hỗ trợ từ các thành viên còn lại trong trường hợp xảy ra khủng hoảng. Sự sụt giảm niềm tin tương đối này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump đã có những động thái khác biệt đối với NATO.

Bất chấp việc chuyển hướng chính sách sang Đại Tây Dương thể hiện qua tư cách thành viên NATO, cũng như việc ký kết Hiệp định hợp tác quốc phòng (DCA) năm 2023 cho phép Mỹ tiếp cận 15 khu vực quân sự và cơ sở hạ tầng trên lãnh thổ của mình, Phần Lan vẫn tiếp tục khẳng định mình là một bên trung gian quan trọng trên trường thế giới. Sự hiện diện của Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb trong phái đoàn châu Âu đến Nhà Trắng ngày 18/8/2025, với mục tiêu đạt được các đảm bảo an ninh cho Ukraine, là một minh chứng cụ thể.

Bảo vệ lợi ích trong mọi tình huống

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới có nhiều biến động, Chính phủ Phần Lan đã xác định một nguyên tắc mới trong báo cáo chính sách đối ngoại và an ninh năm 2024: “Chủ nghĩa hiện thực dựa trên giá trị”. Khái niệm này hàm ý sự thỏa hiệp với các quốc gia có hệ thống giá trị khác với Phần Lan, như Tổng thống Alexander Stubb đã nhấn mạnh trong bài phát biểu trước Quốc hội ngày 5/2/2025.

Ví dụ minh họa cho các điều này, thể hiện “chủ nghĩa hiện thực” trong chính sách đối ngoại của Phần Lan có thể kể đến các cuộc đàm phán với Hungary và Thổ Nhĩ Kỳ để chấm dứt sự phủ quyết của 2 quốc gia này đối với việc Phần Lan gia nhập NATO. Điều tương tự cũng đúng với việc Phần Lan rút khỏi Hiệp ước Ottawa (1997) cấm các loại mìn sát thương, được Quốc hội Phần Lan bỏ phiếu thông qua ngày 19/6/2025, nhằm đảm bảo khả năng phòng thủ của mình.

Và, một điều nữa, đó là chính vị trí chiến lược của Phần Lan khiến nước này thực sự trở thành tiền đồn của NATO, bằng chứng là việc thành lập MCLCC. Với dân số khoảng 5,6 triệu người, Phần Lan có chung đường biên giới dài 1.340 km với Nga và có lực lượng quân sự - với chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc đối với nam giới - có thể lên tới 280.000 binh sĩ trong thời chiến.

Ngoài ra, phải kể đến khoảng 900.000 người có kinh nghiệm quân sự, tạo thành một trong những lực lượng dự bị lớn nhất của NATO. Đây là con số rất có ý nghĩa nếu biết rằng nước Anh chỉ duy trì lực lượng chính quy gồm 70.000 quân nhân và Italy chỉ có 95.000 quân nhân.

Phần Lan cũng sở hữu một trong những hệ thống pháo binh lớn nhất châu Âu và đã đầu tư mua các máy bay chiến đấu F-35. Các phương tiện phòng thủ đậm chất công nghệ của Phần Lan, chẳng hạn như tàu Turva, được chuẩn bị để chống lại bất kỳ mối đe dọa hỗn hợp nào ở Biển Baltic, đặc biệt là từ các công nghệ hiện đại, cũng đưa Phần Lan trở thành một nhân tố chủ chốt của NATO. Đây là những gì nước này có thể đóng góp cho NATO về mặt quân sự.

Hơn nữa, về mặt địa lý, nhờ Phần Lan, các nước đồng minh lân cận, các quốc gia Baltic, sẽ cảm thấy yên tâm hơn, bởi trong trường hợp nổ ra chiến tranh, lực lượng tiếp viện của NATO giờ đây có thể dễ dàng đến từ phía Bắc.

Huy Thông

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?