Peru: Tái điều tra vụ cưỡng bức triệt sản hàng loạt

Trong tháng 11/2011, Bộ trưởng Tư pháp Peru ra quyết định mở lại cuộc điều tra về vụ việc cưỡng bức triệt sản hàng loạt - được coi là bí mật đen tối nhất của Peru dưới thời chính quyền của Tổng thống Alberto Fujimori - được cho là đã diễn ra trong thập niên 90 thế kỷ trước. Số nạn nhân của vụ bê bối lên đến hàng trăm ngàn người, theo điều tra của các tổ chức nhân quyền.

Victoria Vigo không biểu lộ một chút xúc cảm nào khi nhớ lại việc bà đã tình cờ phát hiện mình bị cưỡng bức phẫu thuật triệt sản như thế nào trong thập niên 90. Vào tháng 4/1996, do mang thai khó nên Victoria Vigo tìm đến một bệnh viện công ở thành phố Piura phía bắc Peru để được sinh mổ. Trong ca mổ, đứa bé sơ sinh ốm yếu đã chết và bà Vigo - lúc đó 32 tuổi - được hai bác sĩ bệnh viện chăm sóc.

Vigo kể lại: "Hai bác sĩ cố gắng an ủi và bảo tôi còn trẻ nên sẽ có con nữa. Nhưng sau đó tôi tình cờ nghe lỏm được câu chuyện giữa hai bác sĩ, trong đó một người nói tôi không thể thụ thai được nữa vì ông ta đã triệt sản cho tôi".

Trên thực tế Victoria Vigo không hề yêu cầu được triệt sản. Thậm chí vị bác sĩ liên quan không đưa vụ việc vào bệnh án và cũng không thông tin cho Vigo biết. Nạn nhân của vụ triệt sản cưỡng bức cho biết bà cảm thấy bị xúc phạm và đối xử quá tàn nhẫn, trong khi bác sĩ thực hiện triệt sản cố che giấu bằng chứng.

Năm 2003, Victoria Vigo đưa vụ việc ra tòa án và được bồi thường thiệt hại khoảng 3.000 USD. Tại phiên tòa xét xử, vị bác sĩ liên quan tuyên bố ông ta chỉ làm theo mệnh lệnh và việc tiến hành triệt sản cho bệnh nhân - cho dù có hay không có sự đồng thuận của đối tượng - là quy định trong hệ thống bệnh viện Peru.

Sau một thời gian dài im lặng, những vụ việc triệt sản cưỡng bức được lôi ra ánh sáng sau khi Bộ trưởng Tư pháp Peru quyết định mở lại cuộc điều tra. Vụ việc diễn ra dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Alberto Fujimori (1990 - 2000), người hiện đang thụ án 25 năm tù vì tội tham ô và tổ chức những biệt đội tử thần chống lại tổ chức được cho là khủng bố Shining Path.

Cũng nằm trong cuộc tổng điều tra lần này là vụ việc liên quan đến cái chết của Mamerita Mestanza, 33 tuổi, sống trong khu vực Cajamarca thuộc dãy Andes. Mestanza chết năm 1998 vì những biến chứng sau ca phẫu thuật triệt sản cưỡng bức.

Theo điều tra của các tổ chức nhân quyền, số nạn nhân lên đến 300.000 người, trong đó tuyệt đại đa số là phụ nữ nghèo và thường là dân bản địa ở Peru, tức những người nói tiếng Quechua của thổ dân Nam Mỹ. Họ là những người yếu đuối nhất và dễ bị làm hại nhất.

Phụ nữ Peru xuống đường chống Keiko Fujimori ngày 26/5/2011.

Phụ nữ Peru xuống đường chống Keiko Fujimori ngày 26/5/2011.

Theo Trung tâm Bảo vệ quyền sinh sản (CRR) ở New York, đất nước Peru của Alberto Fujimori là 1 trong 2 trường hợp trong lịch sử và văn minh nhân loại mà triệt sản cưỡng bức được coi là chính sách nhà nước kể từ sau Đệ tam đế chế Đức Quốc xã. Vụ việc trước đây đã bị xếp xó vào năm 2009 sau khi được cho là nhầm lẫn về quy chế hạn chế sinh đẻ.

Tuy nhiên, các công tố viên nay đã tiến hành tái phân loại những ca triệt sản là tội ác chống loài người, nghĩa là không có giới hạn thời gian cho việc đưa những thủ phạm ra trước tòa án xét xử công khai và minh bạch. Điều đó có thể mở đường cho những phiên tòa cấp cao chống lại cựu Tổng thống Alberto Fujimori cùng với 3 Bộ trưởng Y tế của ông ta là Eduardo Yong Motta, Alejandro Aguinaga và Marino Costa Bauer. Mặc dù họ đã nhận tội trong những vụ xét xử cá nhân, song tất cả 4 người này đều phủ nhận việc họ đã ra lệnh tiến hành triệt sản cưỡng bức trong thập niên 90.

Silvia Romero, nữ luật sư đại diện cho Hiệp hội Phụ nữ bị ảnh hưởng bởi triệt sản cưỡng bức (AWAFS) bao gồm gần 2.000 thành viên chủ yếu từ vùng Cusco ở Peru, lập luận rằng đây đúng là một chính sách nhà nước do giới quyền lực chóp bu đề ra. Nạn nhân Victoria mong muốn nhìn thấy những bác sĩ thực hiện triệt sản cưỡng bức phải ngồi trước vành móng ngựa và tin rằng, nếu họ chịu lên tiếng trong thời gian đó thì có lẽ những vụ triệt sản có tính chất phạm tội có hệ thống như thế này sẽ không bao giờ xảy ra.

Cựu Tổng thống Fujimori lần đầu tiên tiết lộ về chính sách cung cấp dịch vụ triệt sản miễn phí cho nam giới và phụ nữ năm 1995, coi đó là cách hiệu quả để giải quyết vấn nạn nghèo đói và đà tăng dân số của Peru. Ban đầu chính sách của Chính phủ Fujimori nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ nhiều phía, bao gồm cả Liên Hiệp Quốc với sự cung cấp hỗ trợ về tài chính.

Ngoài ra, Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) cũng tài trợ cho chính quyền của Fujimori 35 triệu USD. Nhưng sau đó lan nhanh tin đồn về việc các bác sĩ  ở Peru đã có hành vi lừa gạt hay gây sức ép với bệnh nhân để thực hiện nhiều ca triệt sản cưỡng bức.

Các tổ chức nhân quyền thậm chí còn báo cáo những vụ việc được cho là đội ngũ y tế và cả các lực lượng vũ trang của Peru nhận được lệnh tiến hành hàng loạt những ca triệt sản cưỡng bức. Khi vụ bê bối nghiêm trọng bùng phát dữ dội vượt khỏi tầm kiểm soát của chính quyền cựu Tổng thống Fujimori, Ủy ban Liên Mỹ về nhân quyền (IACHR) bắt đầu có hành động can thiệp và giám sát vụ hòa giải trong năm 2001 giữa nhà nước Peru và gia đình của bà Memarita Mestanza với khoản tiền bồi thường thiệt hại là 100.000 USD.

IACHR cũng chỉ thị cho chính quyền của Fujimori lôi những thủ phạm ra tòa án xét xử, đồng thời bồi thường thiệt hại cho mọi nạn nhân của chính sách triệt sản cưỡng bức nhưng quyết định này vẫn chưa được thực hiện đầy đủ trong thời gian đó.

Vấn đề triệt sản sau đó còn tiếp tục là đề tài gây tranh cãi căng thẳng và người ta có thể cho rằng, nó đã tác động mạnh đến kết quả cuộc bầu cử tổng thống trong năm 2011 dẫn đến sự chống đối Keiko, con gái 36 tuổi của cựu Tổng thống Alberto Fujimori. Bà Keiko đã phải lên tiếng xin lỗi tất cả các nạn nhân đồng thời nhấn mạnh rằng những vụ triệt sản cưỡng bức thật ra là trách nhiệm của những bác sĩ "xấu".

Theo bà Silvia Romero, những vụ triệt sản cưỡng bức hiện vẫn còn được coi là "tội ác bị quên lãng lâu nhất của chính quyền Alberto Fujimori". Bởi vì - không giống như những vụ vi phạm nhân quyền dưới thời chính quyền Fujimori trong cuộc chiến chống tổ chức khủng bố Shining Path - những vụ triệt sản cưỡng bức không hề được đưa ra xem xét trước Ủy ban Sự thật và Hòa giải của Peru

Thục Miên (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.