Peru: Tái điều tra vụ cưỡng bức triệt sản hàng loạt

Trong tháng 11/2011, Bộ trưởng Tư pháp Peru ra quyết định mở lại cuộc điều tra về vụ việc cưỡng bức triệt sản hàng loạt - được coi là bí mật đen tối nhất của Peru dưới thời chính quyền của Tổng thống Alberto Fujimori - được cho là đã diễn ra trong thập niên 90 thế kỷ trước. Số nạn nhân của vụ bê bối lên đến hàng trăm ngàn người, theo điều tra của các tổ chức nhân quyền.

Victoria Vigo không biểu lộ một chút xúc cảm nào khi nhớ lại việc bà đã tình cờ phát hiện mình bị cưỡng bức phẫu thuật triệt sản như thế nào trong thập niên 90. Vào tháng 4/1996, do mang thai khó nên Victoria Vigo tìm đến một bệnh viện công ở thành phố Piura phía bắc Peru để được sinh mổ. Trong ca mổ, đứa bé sơ sinh ốm yếu đã chết và bà Vigo - lúc đó 32 tuổi - được hai bác sĩ bệnh viện chăm sóc.

Vigo kể lại: "Hai bác sĩ cố gắng an ủi và bảo tôi còn trẻ nên sẽ có con nữa. Nhưng sau đó tôi tình cờ nghe lỏm được câu chuyện giữa hai bác sĩ, trong đó một người nói tôi không thể thụ thai được nữa vì ông ta đã triệt sản cho tôi".

Trên thực tế Victoria Vigo không hề yêu cầu được triệt sản. Thậm chí vị bác sĩ liên quan không đưa vụ việc vào bệnh án và cũng không thông tin cho Vigo biết. Nạn nhân của vụ triệt sản cưỡng bức cho biết bà cảm thấy bị xúc phạm và đối xử quá tàn nhẫn, trong khi bác sĩ thực hiện triệt sản cố che giấu bằng chứng.

Năm 2003, Victoria Vigo đưa vụ việc ra tòa án và được bồi thường thiệt hại khoảng 3.000 USD. Tại phiên tòa xét xử, vị bác sĩ liên quan tuyên bố ông ta chỉ làm theo mệnh lệnh và việc tiến hành triệt sản cho bệnh nhân - cho dù có hay không có sự đồng thuận của đối tượng - là quy định trong hệ thống bệnh viện Peru.

Sau một thời gian dài im lặng, những vụ việc triệt sản cưỡng bức được lôi ra ánh sáng sau khi Bộ trưởng Tư pháp Peru quyết định mở lại cuộc điều tra. Vụ việc diễn ra dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Alberto Fujimori (1990 - 2000), người hiện đang thụ án 25 năm tù vì tội tham ô và tổ chức những biệt đội tử thần chống lại tổ chức được cho là khủng bố Shining Path.

Cũng nằm trong cuộc tổng điều tra lần này là vụ việc liên quan đến cái chết của Mamerita Mestanza, 33 tuổi, sống trong khu vực Cajamarca thuộc dãy Andes. Mestanza chết năm 1998 vì những biến chứng sau ca phẫu thuật triệt sản cưỡng bức.

Theo điều tra của các tổ chức nhân quyền, số nạn nhân lên đến 300.000 người, trong đó tuyệt đại đa số là phụ nữ nghèo và thường là dân bản địa ở Peru, tức những người nói tiếng Quechua của thổ dân Nam Mỹ. Họ là những người yếu đuối nhất và dễ bị làm hại nhất.

Phụ nữ Peru xuống đường chống Keiko Fujimori ngày 26/5/2011.

Phụ nữ Peru xuống đường chống Keiko Fujimori ngày 26/5/2011.

Theo Trung tâm Bảo vệ quyền sinh sản (CRR) ở New York, đất nước Peru của Alberto Fujimori là 1 trong 2 trường hợp trong lịch sử và văn minh nhân loại mà triệt sản cưỡng bức được coi là chính sách nhà nước kể từ sau Đệ tam đế chế Đức Quốc xã. Vụ việc trước đây đã bị xếp xó vào năm 2009 sau khi được cho là nhầm lẫn về quy chế hạn chế sinh đẻ.

Tuy nhiên, các công tố viên nay đã tiến hành tái phân loại những ca triệt sản là tội ác chống loài người, nghĩa là không có giới hạn thời gian cho việc đưa những thủ phạm ra trước tòa án xét xử công khai và minh bạch. Điều đó có thể mở đường cho những phiên tòa cấp cao chống lại cựu Tổng thống Alberto Fujimori cùng với 3 Bộ trưởng Y tế của ông ta là Eduardo Yong Motta, Alejandro Aguinaga và Marino Costa Bauer. Mặc dù họ đã nhận tội trong những vụ xét xử cá nhân, song tất cả 4 người này đều phủ nhận việc họ đã ra lệnh tiến hành triệt sản cưỡng bức trong thập niên 90.

Silvia Romero, nữ luật sư đại diện cho Hiệp hội Phụ nữ bị ảnh hưởng bởi triệt sản cưỡng bức (AWAFS) bao gồm gần 2.000 thành viên chủ yếu từ vùng Cusco ở Peru, lập luận rằng đây đúng là một chính sách nhà nước do giới quyền lực chóp bu đề ra. Nạn nhân Victoria mong muốn nhìn thấy những bác sĩ thực hiện triệt sản cưỡng bức phải ngồi trước vành móng ngựa và tin rằng, nếu họ chịu lên tiếng trong thời gian đó thì có lẽ những vụ triệt sản có tính chất phạm tội có hệ thống như thế này sẽ không bao giờ xảy ra.

Cựu Tổng thống Fujimori lần đầu tiên tiết lộ về chính sách cung cấp dịch vụ triệt sản miễn phí cho nam giới và phụ nữ năm 1995, coi đó là cách hiệu quả để giải quyết vấn nạn nghèo đói và đà tăng dân số của Peru. Ban đầu chính sách của Chính phủ Fujimori nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ nhiều phía, bao gồm cả Liên Hiệp Quốc với sự cung cấp hỗ trợ về tài chính.

Ngoài ra, Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) cũng tài trợ cho chính quyền của Fujimori 35 triệu USD. Nhưng sau đó lan nhanh tin đồn về việc các bác sĩ  ở Peru đã có hành vi lừa gạt hay gây sức ép với bệnh nhân để thực hiện nhiều ca triệt sản cưỡng bức.

Các tổ chức nhân quyền thậm chí còn báo cáo những vụ việc được cho là đội ngũ y tế và cả các lực lượng vũ trang của Peru nhận được lệnh tiến hành hàng loạt những ca triệt sản cưỡng bức. Khi vụ bê bối nghiêm trọng bùng phát dữ dội vượt khỏi tầm kiểm soát của chính quyền cựu Tổng thống Fujimori, Ủy ban Liên Mỹ về nhân quyền (IACHR) bắt đầu có hành động can thiệp và giám sát vụ hòa giải trong năm 2001 giữa nhà nước Peru và gia đình của bà Memarita Mestanza với khoản tiền bồi thường thiệt hại là 100.000 USD.

IACHR cũng chỉ thị cho chính quyền của Fujimori lôi những thủ phạm ra tòa án xét xử, đồng thời bồi thường thiệt hại cho mọi nạn nhân của chính sách triệt sản cưỡng bức nhưng quyết định này vẫn chưa được thực hiện đầy đủ trong thời gian đó.

Vấn đề triệt sản sau đó còn tiếp tục là đề tài gây tranh cãi căng thẳng và người ta có thể cho rằng, nó đã tác động mạnh đến kết quả cuộc bầu cử tổng thống trong năm 2011 dẫn đến sự chống đối Keiko, con gái 36 tuổi của cựu Tổng thống Alberto Fujimori. Bà Keiko đã phải lên tiếng xin lỗi tất cả các nạn nhân đồng thời nhấn mạnh rằng những vụ triệt sản cưỡng bức thật ra là trách nhiệm của những bác sĩ "xấu".

Theo bà Silvia Romero, những vụ triệt sản cưỡng bức hiện vẫn còn được coi là "tội ác bị quên lãng lâu nhất của chính quyền Alberto Fujimori". Bởi vì - không giống như những vụ vi phạm nhân quyền dưới thời chính quyền Fujimori trong cuộc chiến chống tổ chức khủng bố Shining Path - những vụ triệt sản cưỡng bức không hề được đưa ra xem xét trước Ủy ban Sự thật và Hòa giải của Peru

Thục Miên (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.