Peru chìm sâu trong khủng hoảng chính trị

Một cuộc bỏ phiếu luận tội, một vụ bắt giữ, một tổng thống mới và tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc là những lời mô tả ngắn gọn về tình hình đất nước Peru hiện nay. Quá trình chuyển giao quyền lực ban đầu hòa bình đã nhuốm màu bạo lực tại nền dân chủ Nam Mỹ mong manh này.

Hỗn loạn

Ngày 7/12, Quốc hội Peru đã lên lịch tổ chức bỏ phiếu vào buổi chiều cùng ngày về việc có nên luận tội Tổng thống Pedro Castillo do các cáo buộc tham nhũng hay không. Nhưng, ông Castillo đã tìm cách cản trở cuộc bỏ phiếu khi tuyên bố giải tán quốc hội và thành lập một chính phủ khẩn cấp, hành động này nhanh chóng bị lên án là một âm mưu đảo chính.

Peru chìm sâu trong khủng hoảng chính trị -0
Ông Pedro Castillo phủ nhận các cáo buộc liên quan.

Động thái này gây sốc ngay cả với các đồng minh của ông Castillo và đến cuối ngày, ông đã bị cách chức và bị bắt giữ. Phó Tổng thống, bà Dina Boluarte đã thay ông lên nắm quyền, trở thành người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo Peru.

Nhưng, những gì ban đầu dường như là dấu hiệu cho thấy khả năng phục hồi của một nền dân chủ mong manh đã biến thành tình trạng hỗn loạn chỉ vài ngày sau đó, khi những người ủng hộ cựu Tổng thống Castillo tổ chức các cuộc tấn công nhằm vào đồn cảnh sát, sây bay và nhà máy. Ngày 14/12, Bộ trưởng Quốc phòng Peru tuyên bố thiết lập tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc khi chính phủ tìm cách kiểm soát bạo lực lan rộng, một động thái được coi là bất thường về nhiều mặt.

Ông Castillo là ai?

Pedro Castillo, 53 tuổi, được bầu làm Tổng thống Peru tháng 7/2021, xuất thân từ một gia đình có cha mẹ là nông dân mù chữ ở một vùng nông thôn nghèo khó, không có hệ thống thoát nước, không được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sức khỏe và trường học.

Ngay cả sau khi đã trở thành giáo viên, ông Castillo vẫn làm nông để kiếm thêm thu nhập. Ông trở thành một nhà hoạt động công đoàn, giúp tổ chức một cuộc đình công để yêu cầu trả lương cao hơn cho giáo viên. Trong chiến dịch tranh cử năm ngoái, với tư cách là một người theo chủ nghĩa xã hội, ông Castillo có sức hút đối với những cử tri thất vọng với giới tinh hoa chính trị truyền thống.

Ông đã giương cao khẩu hiệu “Không còn người nghèo ở một quốc gia giàu có”, hứa hẹn sẽ cải thiện nền kinh tế của đất nước và giảm tình trạng bất bình đẳng kinh niên của Peru. Mặc dù tự cho mình là một người hoàn toàn không dính dáng tới quá khứ tham nhũng của đất nước, song ông Castillo đã nhanh chóng bị kéo vào bê bối sau khi đắc cử và được cho là đã không thực hiện được nhiều lời hứa của mình.

Trong nhiều năm, Peru đã liên tiếp vấp phải tham nhũng chính trị, điều đã khiến nước này chứng kiến tới 6 đời tổng thống kể từ năm 2016. Dưới nhiệm kỳ ngắn ngủi của mình, ông Castillo đã thành lập 5 nội các khác nhau và bổ nhiệm hơn 80 bộ trưởng, một số người trong số này được cho là thiếu kỹ năng hoặc kinh nghiệm liên quan tới vị trí của mình và phải đối mặt với các cuộc điều tra liên quan đến tham nhũng, bạo lực gia đình và án mạng.

Bản thân ông Castillo là mục tiêu của 6 cuộc điều tra hình sự, trong đó có cáo buộc ông đã lãnh đạo một tổ chức tội phạm để trục lợi từ các hợp đồng của chính phủ và nhiều lần cản trở việc thực thi công lý. Ông Castillo phủ nhận mọi cáo buộc, trong khi đó, những người ủng hộ ông thì cho rằng cựu Tổng thống Peru là nạn nhân của một nỗ lực có phối hợp nhằm khôi phục vị thế của giới tinh hoa cầm quyền trước đây.

Ngay sau khi ông Castillo tuyên bố quyết định qua mặt quốc hội trong một bài phát biểu được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc, các lực lượng vũ trang và cảnh sát Peru đã bác bỏ động thái này của ông, trong khi các quan chức hàng đầu trong chính phủ đã nhanh chóng từ chức, các chuyên gia luật gọi nỗ lực của ông là bất hợp pháp. Mỹ cũng bày tỏ phản đối. Trong vòng vài giờ, Quốc hội Peru đã bỏ phiếu luận tội ông. Cảnh sát cho biết ông đang bị giam giữ tại một căn cứ hải quân ở ngoại ô thủ đô Lima.

Ông Castillo đã  bảo vệ hành động của mình và không tỏ ra hối hận trong một vài lần xuất hiện trước công chúng kể từ khi bị bắt. Tại phiên tòa thứ 2, cựu lãnh đạo Peru nói rằng ông đã bị giam giữ một cách bất công và sẽ “không bao giờ từ chức”.

Tổng thống mới là ai?

Bà Dina Boluarte, 60 tuổi, từng là một luật sư và thành viên của một đảng chính trị theo chủ nghĩa Marx cho đến khi bà bị khai trừ khỏi đảng vào năm ngoái sau khi chỉ trích lãnh đạo đảng. Bà Boluarte cũng xuất thân từ một vùng nông thôn của Peru và đã ra tranh cử vào năm 2022 với tư cách Phó Tổng thống và Bộ trưởng Phát triển và Hội nhập xã hội của ông Castillo. Bà từ chức bộ trưởng vào tháng 11/2022 sau khi ông Castillo thành lập nội các mới nhất của ông.

Sau khi bà Boluarte nhậm chức vào ngày 7/12, các cuộc biểu tình nhỏ đã nổ ra ở thủ đô Lima và nhiều vùng khác của đất nước. Theo văn phòng thanh tra của Peru, các cuộc biểu tình đã trở nên bạo lực hơn khi có ít nhất 6 người thiệt mạng trong các cuộc đụng độ. Nhà chức trách cho biết hơn 100 cảnh sát đã bị thương.

Các cuộc biểu tình nhận được sự ủng hộ của công đoàn lớn nhất đất nước, hiệp hội người bản địa lớn nhất tại khu vực Peruvian Amazon và nhiều tổ chức đại diện cho nông dân nghèo, cùng với các nhóm khác. Những người tham gia biểu tình ủng ông Castillo cho rằng lá phiếu của họ đã “bị cướp mất” và cáo buộc giới tinh hoa chính trị đã đẩy ông Castillo đến chỗ tự sát chính trị và nói rằng giới cầm quyền chưa bao giờ cho ông cơ hội điều hành đất nước thành công.

1/4 trong số 33 triệu người dân Peru sống trong cảnh nghèo đói. Tháng 11/2022, Liên hợp quốc cảnh báo rằng quốc gia này có tỷ lệ người chịu cảnh mất an ninh lương thực cao nhất ở Nam Mỹ, với một nửa dân số không được tiếp cận dinh dưỡng đầy đủ. Ông Castillo là cựu tổng thống thứ 6 phải đối mặt với án tù chỉ trong vòng 2 thập kỷ qua, một dấu hiệu cho thấy sự bất ổn thể chế tại quốc gia Nam Mỹ này.

Ngọc Lan (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.