Ông Antony Blinken tới Trung Đông

Từ ngày 29/1, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken bắt đầu chuyến công du đầu tiên trong năm 2023 đến Trung Đông thăm Ai Cập, Israel và Palestine. Trong 1 tháng qua, ông Blinken là quan chức cấp cao thứ 3 được Chính quyền Tổng thống Biden cử đến thăm Trung Đông.

Các nhà phân tích cho rằng chuyến thăm của ông Blinken có nhiều việc phải làm, bao gồm xoa dịu tình hình căng thẳng giữa Israel và Palestine, kết nối với chính phủ cánh hữu ở Israel và xây dựng liên minh chống Iran ở Trung Đông... Tuy nhiên, để thực hiện được những mục tiêu này không phải là chuyện dễ dàng.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, chuyến thăm lần này đã thảo luận về một loạt ưu tiên toàn cầu và khu vực, bao gồm cả cuộc khủng hoảng Ukraine, vấn đề Iran và quan hệ Israel - Palestine. Theo truyền thông Mỹ, chuyến thăm của ông Blinken đã được lên kế hoạch từ vài tuần trước đó. Gần đây, xung đột Isael - Palestine bùng phát trở lại và gây thương vong. Tình hình Israel - Palestine trở thành nội dung chính trong chuyến công du Trung Đông lần này, điều này cũng làm cho chuyến thăm gặp nhiều khó khăn hơn.

Ông Antony Blinken tới Trung Đông -0
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken có bài phát biểu ngay khi tới sân bay Ben Gurion, Tel Aviv, Israel hôm 30/1.

Các nhà phân tích cho rằng việc ông Blinken quyết định đến thăm Trung Đông vào thời điểm này dựa trên một số cân nhắc. Thứ nhất, làm trung gian hòa giải quan hệ Israel - Palestine và xoa dịu tình hình căng thẳng. Ngay trước chuyến thăm của ông Blinken, khu vực Israel - Palestine đã liên tục xảy ra các vụ bạo lực. Kể từ khi Israel tiến hành “các cuộc tấn công ban đêm” tại nhiều khu vực ở Bờ Tây sông Jordan vào mùa xuân năm ngoái, xung đột Israel - Palestine ngày càng gia tăng. Việc Tổng thống Netanyahu trở lại nắm quyền vào tháng 12/2022 và có lập trường cứng rắn hơn trong vấn đề Israel - Palestine khiến xung đột leo thang hơn nữa. Kể từ đầu năm 2023, ít nhất 30 người Palestine đã thiệt mạng trong các cuộc xung đột. Điều đáng chú ý là ngoài chuyến thăm của ông Blinken lần này, còn có các chuyến thăm của Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan và Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) William Burns cũng đã tới Trung Đông. Ông Willam Burns còn đến thăm cả Ai Cập.

Cân nhắc thứ hai là việc tiếp tục kết nối với chính phủ cánh hữu nhất trong lịch sử Israel. Truyền thông nước ngoài bình luận rằng mối quan hệ giữa ông Netanyahu và đảng Dân chủ Mỹ luôn căng thẳng, chẳng hạn như ông Netanyahu từng công khai phản đối thỏa thuận hạt nhân Iran do cựu Tổng thống Obama thúc đẩy. Cuối năm 2022, sau khi xuất hiện chính phủ cánh hữu nhất trong lịch sử Israel, sự bất đồng giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và ông Netanyahu ngày càng rõ hơn, đặc biệt là trong vấn đề Israel - Palestine. Tuy nhiên, xét đến việc Mỹ cần sự hỗ trợ của Israel trong các vấn đề như khủng hoảng Ukraine, thì ông Biden vẫn hy vọng quan hệ Mỹ - Israel sẽ có khởi đầu tốt đẹp dưới thời chính quyền ông Netanyahu.

Thứ ba, mục đích chuyến thăm là nhằm mở rộng Thỏa thuận Abraham và xây dựng hệ thống đồng minh Trung Đông chống lại Iran, đồng thời thúc đẩy thêm các quốc gia Arab cải thiện quan hệ với Israel, thực hiện bình thường hóa quan hệ. Đây cũng là nhiệm vụ chính trong chuyến thăm Israel trước đó của ông Sullivan. Cụ thể, ông Blinken có thể thảo luận với Israel về việc tổ chức Diễn đàn Negev sắp tới. Diễn đàn này đã được nội các Israel thông qua nhằm thúc đẩy hợp tác giữa Israel và các nước Arab.

Để thực hiện được mục tiêu với thời gian gấp gáp và nhiệm vụ nặng nề này không phải là chuyện dễ dàng đối với ông Binken. Ông khó có thể đảm nhận vai trò “người hòa giải” để xoa dịu tình hình căng thẳng giữa Israel và Palestine. Ông Binken cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hiện trạng lịch sử đối với đền thờ Hồi giáo al-Aqsa. Điều này là nhằm vào việc Bộ trưởng An ninh quốc gia Israel tới thăm đền thờ Al-Aqsa hồi đầu tháng 1/2023, điều này bị người Palestine và người Arab coi là hành động khiêu khích làm gia tăng căng thẳng.

Ông Antony Blinken tới Trung Đông -0
Chuyến thăm đền thờ Hồi giáo al-Aqsa của Bộ trưởng Bộ An ninh Quốc gia Israel Itamar Ben-gvir gây tranh cãi dữ dội.

Sau khi lên cầm quyền, chính quyền Tổng thống Mỹ Biden đã đưa ra một số cam kết, bao gồm thúc đẩy hòa bình giữa Israel và Palestine, thực hiện “giải pháp hai nhà nước”, mở lại lãnh sự quán Mỹ tại Jerusalem, ngăn Israel mở rộng các khu định cư..., nhưng đến nay đều chưa thực hiện được. Bởi vậy, theo đánh giá, việc ông Blinken muốn hòa giải xung đột Israel - Palestine ở mức độ nào đó chỉ là một động thái xoa dịu tình hình và phát ngôn nhấn mạnh việc duy trì hiện trạng lịch sử chỉ là để xoa dịu phía Palestine.

Về cuộc khủng hoảng Ukraine, truyền thông Mỹ cho rằng Mỹ sẽ tiếp tục tìm kiếm sự ủng hộ của Israel đối với Ukraine, nhưng đồng thời tránh chỉ trích lập trường của Israel về vấn đề này. Do cân nhắc đến quan hệ với Nga và ảnh hưởng của Nga ở khu vực Trung Đông, đến nay Israel mới chỉ hỗ trợ y tế và nhân đạo cho Ukraine chứ vẫn tránh gửi trang thiết bị quân sự sát thương cho Kiev.

Ngoài ra, có nhiều thách thức trong quá trình Israel mở rộng “vòng bạn bè” và xây dựng liên minh chống Iran. Do vấn đề Palestine và xung đột Arab - Israel chưa được giải quyết nên hầu hết các nước Arab, bao gồm cả Saudi Arabia, khó có thể bình thường quan hệ với Israel. Hơn nữa, hệ sinh thái nội bộ của Trung Đông cũng không ngừng thay đổi. Ví dụ, Iran và Saudi Arabia luôn duy trì tiếp xúc, đã tiến hành nhiều vòng đàm phán. Gần đây, Ngoại trưởng Iran cho biết sẽ tiếp tục đối thoại với Saudi Arabia về việc thực hiện bình thường hóa quan hệ. Còn như trong chuyến thăm trước đó của ông Sullivan tới Israel để tìm cách thúc đẩy việc thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Israel và Saudi Arabia, Saudi Arabia đã trả lời rằng sẽ không bình thường hóa quan hệ với Israel nếu không có cam kết về “giải pháp hai nhà nước”.

Mỹ dường như đang cho thấy một thực trạng “lực bất tòng tâm” trong các vấn đề Trung Đông. Dẫu vậy, việc 3 quan chức cấp cao của nước này lần lượt đến Trung Đông vừa qua cho thấy chính quyền Tổng thống Biden vẫn quan tâm đến Trung Đông và muốn lập nên công tích. Có lẽ người Mỹ lo ngại rằng Trung Quốc, Nga hoặc cả Iran sẽ lấp vào khoảng trống mà Mỹ để lại ở khu vực này. Tuy nhiên, Mỹ không muốn và cũng không thể đầu tư nhiều nguồn lực vào lúc này nên lại chỉ có thể sử dụng cách thức cũ là làm trung gian giữa Israel và các nước Arab khác. Về hiệu quả thì còn phải chờ xem.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.