Nước Mỹ và học thuyết Carter

Hệ thống răn đe của Mỹ ở Trung Đông sau nhiều biến động vừa qua sẽ ra sao? Chắc chắn rằng, ông Trump không còn thiết tha gì với một cuộc chiến kéo dài. Cái chết của thủ lĩnh IS Baghdadi có thể làm giảm nhẹ nhưng không thể đảo ngược được quan điểm cho rằng hệ thống răn đe của Mỹ ở Trung Đông đang sụp đổ.

Tháng 1-1980, Tổng thống Mỹ Jimmy Carter đã chính thức hóa cam kết của Washington đối với Vùng Vịnh bằng học thuyết Carter - một tuyên bố rõ ràng rằng an ninh của khu vực là lợi ích sống còn của Mỹ và những mối đe dọa đối với khu vực từ phía các cường quốc bên ngoài sẽ bị đẩy lùi bằng mọi cách, bao gồm cả việc sử dụng sức mạnh quân sự.

Tuy nhiên, những động thái thể hiện sự “bối rối” gần đây của chính quyền Tổng thống Donald Trump tại Syria và trong ứng xử với Iran cho thấy hệ thống răn đe của Mỹ tại Trung Đông đang giảm giá trị.

Bối rối tại Syria

Cuộc đột kích dẫn tới kết quả thủ lĩnh tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) Abu Bakr al-Baghdadi bị tiêu diệt gần đây dù đáng hoan nghênh nhưng không thể xóa bỏ những thiệt hại gây ra bởi chính sách của Mỹ ở Trung Đông trong vài tháng qua. Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump và những người ủng hộ có giải thích ra sao để biện minh cho quyết định bốc đồng của ông là rút các lực lượng Mỹ khỏi miền Đông Bắc Syria vào đầu tháng 10 thì những hình ảnh gây xôn xao sau đó cũng nói lên một câu chuyện hoàn toàn khác: Lính Mỹ rút quân trong cảnh hỗn loạn; các đồng minh thời chiến bị bỏ rơi; những thành quả xương máu trên chiến trường phải “dâng” cho một vài trong số những đối thủ của nước Mỹ.

Mỹ đang thấy mình mắc kẹt giữa hai làn nước mà Mỹ coi là đồng minh nhưng lại là kẻ thù truyền kiếp của nhau: Một bên là Thổ Nhĩ Kỳ, một đối tác hiệp ước quan trọng về chiến lược nhưng ngày càng gây ra nhiều rắc rối và bên kia là lực lượng dân quân người Kurd mang tên Các đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG).

Lính Mỹ ở Trung Đông.
Lính Mỹ ở Trung Đông.

YPG đã chiến đấu anh dũng với vai trò mũi nhọn trong chiến dịch đánh bại IS của Mỹ nhưng lại bắt nguồn từ một nhóm mang tên Đảng Công nhân người Kurd (PKK), vốn đã và đang chiến đấu trong cuộc nổi dậy ly khai kéo dài nhiều thập kỷ chống lại nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ. Mặc dù rất lớn tiếng trước truyền thông nhưng chắc chắn những gì đang diễn ra ở Syria khiến ông Trump phải đau đầu.

Vào tháng 12-2018, ông Trump đã lên truyền hình tuyên bố với toàn thế giới rằng các binh sỹ Mỹ đang thu dọn đồ đạc và trở về nhà sau khi thực hiện một chiến dịch quân sự kéo dài 4 năm chống lại tổ chức khủng bố IS. Chỉ chưa đầy một giờ sau, đồng loạt các thành phần của Đồi Capitol, các cựu quan chức an ninh quốc gia, các nhà phân tích của các hãng cố vấn và hội đồng biên tập báo Washington Post đã có mặt tại các cổng của Nhà Trắng trong tình trạng đầy kích động.

Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis và phái viên phụ trách chính sứ mệnh chống IS của chính quyền là Brett McGurk, đã từ chức để phản đối. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, người luôn thích được xuất hiện trên truyền hình, đã lên các sóng phát thanh để tung ra một loạt chỉ trích, nhằm kích động ông Trump phải thay đổi quyết định. Và, chiến dịch gây áp lực đó có vẻ như đã thành công.

3 tuần qua, người Mỹ đã một lần nữa trải qua cảm giác này trong một tình huống cực đoan. Một lần nữa, ông Trump tuyên bố quân đội Mỹ sẽ rút về. Và một lần nữa, những “con sói lại nhe nanh”. Thượng nghị sĩ Graham và tướng Jack Keane tức tốc tới Nhà Trắng với những tấm bán đồ trong tay để lập luận rằng để những mỏ dầu của Syria rơi vào tay Iran và Nga giống như trao những chiếc chìa khóa của khu vực cho các đối thủ của Mỹ. Những tràng chỉ trích kiên định trên truyền hình, những trang xã luận và truyền thông xã hội là quá mạnh để ông Trump có thể kháng cự.

Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố rút quân khỏi Syria.
Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố rút quân khỏi Syria.

Lớn tiếng với Iran

Ngoài ra, phản ứng của Mỹ trước một loạt hành động khiêu khích ngày càng nguy hiểm từ phía Iran có những nét tương đồng rõ rệt với thái độ do dự được thể hiện ở Syria. Từ tháng 5 đến tháng 9-2019, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Iran chịu trách nhiệm gây ra hơn 40 vụ tấn công, bao gồm cả những hành vi đe dọa quyền tự do hàng hải, những vụ khủng bố và việc bắt giữ các công dân nước ngoài làm con tin.

Những vụ việc được biết đến nhiều nhất của Iran bao gồm các cuộc tấn công tàu chở dầu quốc tế ở vịnh Persia và vịnh Oman, cũng như việc bắt giữ một vài tàu chở dầu khác, trong đó có một tàu thuộc sở hữu của Anh cùng thủy thủ đoàn; các vụ tấn công bằng máy bay không người lái từ miền Nam Iraq nhằm vào một đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia; nhiều vụ tấn công bằng rocket của các lực lượng dân quân ủng hộ Iran nhằm vào các cơ sở của Mỹ ở Iraq; vụ quân đội Iran bắn hạ máy bay giám sát không người lái tiên tiến Global Hawk; gần đây nhất là các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào Saudi Arabia, làm tê liệt tạm thời cơ sở lọc dầu lớn nhất thế giới Abqaiq cũng như mỏ dầu Khurais. Đồng thời, từ tháng 6, Tehran đã đều đặn từng bước thúc đẩy chương trình hạt nhân của mình vượt quá giới hạn mà thỏa thuận hạt nhân năm 2015 đặt ra.

Việc Iran gần đây đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào các lợi ích của Mỹ với thái độ táo bạo mới cho thấy rõ rằng hệ thống răn đe của Mỹ đang suy yếu nghiêm trọng.

 Phản ứng của ông Trump trước những sự cố nghiêm trọng nhất giờ đây đã đi theo một mô hình có thể dự đoán, đó là đưa ra những lời đe dọa phóng đại như “chấm dứt” hay “xóa sổ” Iran, áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt kinh tế, triển khai thêm binh lính cùng vũ khí tới Vùng Vịnh và ít nhất 2 lần đã phát động các cuộc tấn công mạng ở mức hạn chế nhằm vào Iran. Thế nhưng, có thể thấy rõ sách lược của chính quyền ông Trump nhằm răn đe Iran đã không mang lại hiệu quả như trước nữa.

Hà Phương (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.