Nước Mỹ và học thuyết Carter

Hệ thống răn đe của Mỹ ở Trung Đông sau nhiều biến động vừa qua sẽ ra sao? Chắc chắn rằng, ông Trump không còn thiết tha gì với một cuộc chiến kéo dài. Cái chết của thủ lĩnh IS Baghdadi có thể làm giảm nhẹ nhưng không thể đảo ngược được quan điểm cho rằng hệ thống răn đe của Mỹ ở Trung Đông đang sụp đổ.

Tháng 1-1980, Tổng thống Mỹ Jimmy Carter đã chính thức hóa cam kết của Washington đối với Vùng Vịnh bằng học thuyết Carter - một tuyên bố rõ ràng rằng an ninh của khu vực là lợi ích sống còn của Mỹ và những mối đe dọa đối với khu vực từ phía các cường quốc bên ngoài sẽ bị đẩy lùi bằng mọi cách, bao gồm cả việc sử dụng sức mạnh quân sự.

Tuy nhiên, những động thái thể hiện sự “bối rối” gần đây của chính quyền Tổng thống Donald Trump tại Syria và trong ứng xử với Iran cho thấy hệ thống răn đe của Mỹ tại Trung Đông đang giảm giá trị.

Bối rối tại Syria

Cuộc đột kích dẫn tới kết quả thủ lĩnh tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) Abu Bakr al-Baghdadi bị tiêu diệt gần đây dù đáng hoan nghênh nhưng không thể xóa bỏ những thiệt hại gây ra bởi chính sách của Mỹ ở Trung Đông trong vài tháng qua. Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump và những người ủng hộ có giải thích ra sao để biện minh cho quyết định bốc đồng của ông là rút các lực lượng Mỹ khỏi miền Đông Bắc Syria vào đầu tháng 10 thì những hình ảnh gây xôn xao sau đó cũng nói lên một câu chuyện hoàn toàn khác: Lính Mỹ rút quân trong cảnh hỗn loạn; các đồng minh thời chiến bị bỏ rơi; những thành quả xương máu trên chiến trường phải “dâng” cho một vài trong số những đối thủ của nước Mỹ.

Mỹ đang thấy mình mắc kẹt giữa hai làn nước mà Mỹ coi là đồng minh nhưng lại là kẻ thù truyền kiếp của nhau: Một bên là Thổ Nhĩ Kỳ, một đối tác hiệp ước quan trọng về chiến lược nhưng ngày càng gây ra nhiều rắc rối và bên kia là lực lượng dân quân người Kurd mang tên Các đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG).

Lính Mỹ ở Trung Đông.
Lính Mỹ ở Trung Đông.

YPG đã chiến đấu anh dũng với vai trò mũi nhọn trong chiến dịch đánh bại IS của Mỹ nhưng lại bắt nguồn từ một nhóm mang tên Đảng Công nhân người Kurd (PKK), vốn đã và đang chiến đấu trong cuộc nổi dậy ly khai kéo dài nhiều thập kỷ chống lại nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ. Mặc dù rất lớn tiếng trước truyền thông nhưng chắc chắn những gì đang diễn ra ở Syria khiến ông Trump phải đau đầu.

Vào tháng 12-2018, ông Trump đã lên truyền hình tuyên bố với toàn thế giới rằng các binh sỹ Mỹ đang thu dọn đồ đạc và trở về nhà sau khi thực hiện một chiến dịch quân sự kéo dài 4 năm chống lại tổ chức khủng bố IS. Chỉ chưa đầy một giờ sau, đồng loạt các thành phần của Đồi Capitol, các cựu quan chức an ninh quốc gia, các nhà phân tích của các hãng cố vấn và hội đồng biên tập báo Washington Post đã có mặt tại các cổng của Nhà Trắng trong tình trạng đầy kích động.

Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis và phái viên phụ trách chính sứ mệnh chống IS của chính quyền là Brett McGurk, đã từ chức để phản đối. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, người luôn thích được xuất hiện trên truyền hình, đã lên các sóng phát thanh để tung ra một loạt chỉ trích, nhằm kích động ông Trump phải thay đổi quyết định. Và, chiến dịch gây áp lực đó có vẻ như đã thành công.

3 tuần qua, người Mỹ đã một lần nữa trải qua cảm giác này trong một tình huống cực đoan. Một lần nữa, ông Trump tuyên bố quân đội Mỹ sẽ rút về. Và một lần nữa, những “con sói lại nhe nanh”. Thượng nghị sĩ Graham và tướng Jack Keane tức tốc tới Nhà Trắng với những tấm bán đồ trong tay để lập luận rằng để những mỏ dầu của Syria rơi vào tay Iran và Nga giống như trao những chiếc chìa khóa của khu vực cho các đối thủ của Mỹ. Những tràng chỉ trích kiên định trên truyền hình, những trang xã luận và truyền thông xã hội là quá mạnh để ông Trump có thể kháng cự.

Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố rút quân khỏi Syria.
Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố rút quân khỏi Syria.

Lớn tiếng với Iran

Ngoài ra, phản ứng của Mỹ trước một loạt hành động khiêu khích ngày càng nguy hiểm từ phía Iran có những nét tương đồng rõ rệt với thái độ do dự được thể hiện ở Syria. Từ tháng 5 đến tháng 9-2019, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Iran chịu trách nhiệm gây ra hơn 40 vụ tấn công, bao gồm cả những hành vi đe dọa quyền tự do hàng hải, những vụ khủng bố và việc bắt giữ các công dân nước ngoài làm con tin.

Những vụ việc được biết đến nhiều nhất của Iran bao gồm các cuộc tấn công tàu chở dầu quốc tế ở vịnh Persia và vịnh Oman, cũng như việc bắt giữ một vài tàu chở dầu khác, trong đó có một tàu thuộc sở hữu của Anh cùng thủy thủ đoàn; các vụ tấn công bằng máy bay không người lái từ miền Nam Iraq nhằm vào một đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia; nhiều vụ tấn công bằng rocket của các lực lượng dân quân ủng hộ Iran nhằm vào các cơ sở của Mỹ ở Iraq; vụ quân đội Iran bắn hạ máy bay giám sát không người lái tiên tiến Global Hawk; gần đây nhất là các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào Saudi Arabia, làm tê liệt tạm thời cơ sở lọc dầu lớn nhất thế giới Abqaiq cũng như mỏ dầu Khurais. Đồng thời, từ tháng 6, Tehran đã đều đặn từng bước thúc đẩy chương trình hạt nhân của mình vượt quá giới hạn mà thỏa thuận hạt nhân năm 2015 đặt ra.

Việc Iran gần đây đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào các lợi ích của Mỹ với thái độ táo bạo mới cho thấy rõ rằng hệ thống răn đe của Mỹ đang suy yếu nghiêm trọng.

 Phản ứng của ông Trump trước những sự cố nghiêm trọng nhất giờ đây đã đi theo một mô hình có thể dự đoán, đó là đưa ra những lời đe dọa phóng đại như “chấm dứt” hay “xóa sổ” Iran, áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt kinh tế, triển khai thêm binh lính cùng vũ khí tới Vùng Vịnh và ít nhất 2 lần đã phát động các cuộc tấn công mạng ở mức hạn chế nhằm vào Iran. Thế nhưng, có thể thấy rõ sách lược của chính quyền ông Trump nhằm răn đe Iran đã không mang lại hiệu quả như trước nữa.

Hà Phương (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.