Nước cờ mạo hiểm...

Đêm 29-4, tướng Khalifa Haftar tuyên bố “ngừng chiến dịch quân sự” tại Libya trong mùa ramadan của người Hồi giáo. Trước mắt, chính phủ Đoàn Kết Dân Tộc được Liên Hợp quốc công nhận chưa có phản ứng. Kể từ khi chế độ ông Gaddafi sụp đổ năm 2011, có 2 phe nắm quyền tại Libya.

Một bên là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNA) trong tay Thủ tướng Fayez Al Sarraj và bên kia là lực lượng Quân đội Quốc gia Libya (LNA) do tướng Khalifa Haftar kiểm soát tại miền Đông Libya.

Hơn một năm qua, tướng Haftar đã mở chiến dịch quân sự chinh phục thủ đô Tripoli. Chiến dịch này đã được sự ủng hộ, hoặc công khai, hoặc ngầm ẩn, của Saudi Arabia, Ai Cập, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, Pháp và cả Nga. Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar thì ủng hộ chính quyền Tripoli với động lực chính là để chống lại các ảnh hưởng của Saudi Arabia và Ai Cập tại miền Đông Libya.

Trước đó, ngày 27-4, ông Haftar tuyên bố hủy bỏ thỏa thuận chính trị do Liên Hợp quốc (LHQ) bảo trợ và khẳng định sẽ đứng ra điều hành đất nước do nhận được “sự ủng hộ của nhân dân”. Thỏa thuận chính trị được LHQ bảo trợ (còn được gọi là Thỏa thuận Skhirat) được ký tại Maroc tháng 12-2015, theo đó thành lập Chính phủ Đoàn kết dân tộc nhằm chấm dứt tình trạng chia rẽ chính trị ở nước này kể từ sau làn sóng nổi dậy lật đổ nhà lãnh đạo Gadhafi năm 2011.

Thủ đô Tripoli bị tàn phá thảm hại, Libya cần một hướng đi mới.
Thủ đô Tripoli bị tàn phá thảm hại, Libya cần một hướng đi mới.

Với việc tuyên bố thỏa thuận này vô hiệu, tướng Haftar đã đưa Libya vào một thời kỳ đặc biệt. Đây có thể là một nước cờ mạo hiểm với sự nghiệp quân sự và chính trị của vị tướng này nhưng một số nhà phân tích cho rằng ông Haftar không hề liều lĩnh mà đã tính toán kỹ và có hành động dứt khoát, mở ra một bước ngoặt cho tiến trình chính trị của Libya. Đây là lần đầu tiên thủ lĩnh quân sự Haftar dấn thân vào các thương thuyết chính trị, nhằm tìm kiếm lối thoát hòa bình cho khủng hoảng Libya.

Phản ứng trước tuyên bố của ông Haftar, Chính phủ GNA gọi đây là một âm mưu đảo chính, là bước đi coi thường nền dân chủ và sự độc đoán của tướng Khalifa Haftar, nhằm nắm quyền cả trên danh nghĩa lẫn thực tế của chính quyền dân sự đối lập ở miền Đông. Một ngày sau tuyên bố trên, người phát ngôn Tổng Thư ký LHQ Stephane Dujarric tái khẳng định, thỏa thuận chính trị của các đảng phái ở Libya ký kết năm 2015 do LHQ bảo trợ vẫn là khuôn khổ cho việc quản lý ở quốc gia này. Theo ông Stephane Dujarric, bất kỳ thay đổi chính trị nào cũng phải thông qua các biện pháp dân chủ chứ không phải bằng bất kỳ biện pháp quân sự nào.

Cũng trong ngày 28-4, Liên minh châu Âu (EU) đã gọi tuyên bố của tướng Haftar là điều không thể chấp nhận được, khẳng định hành động đó sẽ không bao giờ dẫn tới một giải pháp bền vững cho cuộc khủng hoảng ở nước này. Một ngày sau đó, người phát ngôn của Cơ quan Đối ngoại châu Âu Peter Stano cho biết, hải quân EU sẵn sàng triển khai việc thực thi lệnh cấm vận vũ khí đối với Libya trong những ngày tới. Hiện, các quốc gia EU đã nhất trí việc trang bị tàu chiến, máy bay và vệ tinh cho một chiến dịch mới có tên là Irini, theo tiếng Hi Lạp có nghĩa là hòa bình.

Chiến dịch này sẽ được thực thi với mục đích ngăn chặn dòng vũ khí tuồn vào Libya, nơi Chính phủ GNA đang bị các lực lượng vũ trang miền Đông của tướng Haftar tấn công. Việc cấm vận vũ khí với Libya thời gian qua được quốc tế kêu gọi khi lực lượng miền Đông tiến hành cuộc tấn công quân sự nhằm vào thủ đô Tripoli. Nhiều quốc gia hậu thuẫn cho 2 bên đối địch Libya đã hỗ trợ nhiều khí tài quân sự, hòng giúp bên Libya mà họ hẫu thuẫn chiếm được lợi thế trên chiến trường.

Người ủng hộ tướng Haftar.
Người ủng hộ tướng Haftar.

Cũng như Pháp và nhiều quốc gia khác, Moscow duy trì quan hệ với cả hai chính quyền ở Libya. Ngoại trưởng Nga Lavrov ngày 28-4 lên tiếng kêu gọi các bên Libya thúc đẩy sự đối thoại thay vì những hành động đơn phương. “Chúng tôi không tán thành những tuyên bố gần đây của Thủ tướng Chính phủ GNA, ông Sarraj - người đã từ chối đối thoại với tướng Haftar. Tuy nhiên chúng tôi cũng không tán thành tuyên bố của tướng Haftar rằng ông sẽ tự mình quyết định lối đi của người Libya. Cả 2 điều đó sẽ không giúp 2 bên đối địch Libya tìm ra giải pháp cho vấn đề”, Ngoại trưởng Nga Lavrov nói.

Đây cũng là phản ứng của Bộ Ngoại giao Pháp, Đức khi các nước này đều khẳng định cuộc khủng hoảng tại Libya không thể giải quyết bằng các quyết định đơn phương mà phải theo tiến trình đối thoại do LHQ dẫn dắt. Trong khi Mỹ đã bày tỏ lấy làm tiếc về động thái này của tướng Haftar. Trong bối cảnh người dân Libya đang trong tháng chay Ramadan và đại dịch COVID-19 đang tiềm ẩn nhiều mối đe dọa hơn, Mỹ kêu gọi chính quyền miền Đông tham gia vào Chính phủ GNA và tiến hành ngừng bắn nhân đạo ngay lập tức.

Các nhà phân tích cho rằng tuyên bố của tướng Haftar là hợp lý vì theo Thỏa thuận Skhirat, GNA chỉ tồn tại đến tháng 12-2017, do đó từ tháng 1-2018, GNA tồn tại bất hợp pháp. Như vậy, thực tế là Thỏa thuận Skhirat đã hết hiệu lực và GNA không còn cơ sở tồn tại, trước khi ông Haftar ra tuyên bố. Ngoài ra theo lý giải của một số chuyên gia, GNA ra đời là trái nguyên lý và không dựa trên ý nguyện người dân Libya vì GNA không được Nghị viện Libya ủng hộ, thậm chí tháng 3-2017, Tòa án Tối cao Libya từ chối công nhận địa vị pháp lý của GNA.

Căn cứ theo phản ứng của Ngoại trưởng Nga ngày 28-4 cùng với những động thái trước đó của nước này có thể thấy Moscow đang có vai trò nhất định trong việc tái tạo lại hòa bình cho Libya. Trước đó, Nga liên tiếp bỏ phiếu trắng đối với 2 nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ do nhiều nước phương Tây chủ trì, yêu cầu tướng Haftar ngừng chiến dịch đánh Tripoli. Điều này đã tạo ra rào chắn an toàn cho tướng Haftra hành động mà không lo mất thế - giảm lực.

Bộ trưởng Nội vụ GNA Fathi Bashagha từng nói “sự ủng hộ của Nga đối với lực lượng tướng Haftar là một phần trong chiến lược gia tăng ảnh hưởng của Moscow. Bởi người Nga ở Libya không chỉ vì Haftar. Họ có một chiến lược lớn ở Libya và cả châu Phi”. Việc tướng Haftar hành động vào lúc này sẽ tạo ra một bước ngoặt mới cho ván cờ Libya mà có thể hy vọng kết thúc vòng xoáy vô định cho Libya.

Về phần mình, Othman Baraka thuộc Mặt trận bình dân Giải phóng Libya tin rằng bước đi của Haftar sẽ dẫn đến việc tổ chức cuộc bầu cử theo hiến pháp dưới sự bảo trợ của LHQ. “Việc hủy bỏ Thỏa thuận Skhirat góp phần giải thể Chính phủ GNA. Do đó, vấn đề chính sẽ được giải quyết: dưới sự bảo trợ của LHQ, có thể tổ chức các cuộc bầu cử quốc hội tại Libya. Vì vậy, cách tiếp cận của Haftar là chính xác”, ông Baraka giải thích. Tuy nhiên, ông cũng không loại trừ bước đi của tướng Haftar có thể khiến tình huống có thể phức tạp hơn.

Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?