Núi lửa Eyjafjallajokul phát hỏa: Thảm họa dài lâu

Chưa bao giờ đời sống bình thường của người dân nhiều nước châu Âu lại bị ảnh hưởng nặng nề như lần phát hỏa của núi lửa trên sông băng Eyjafjallajokull ở Iceland (cái tên này có thể dịch là "núi sông băng đảo") vào trung tuần tháng 4/2010. Những đám mây tro bụi từ nham thạch của nó đã bao phủ phần lớn lãnh thổ châu Âu, làm tê liệt ngành hàng không quốc tế trong nhiều ngày.

Chỉ tính riêng trong 6 ngày đầu đóng cửa các sân bay đã khiến ngành hàng không thiệt hại tới 1,7 tỉ USD.

Thức dậy là họa

Eyjafjallajokull là một trong những núi sông băng nhỏ hơn của Iceland, nằm ở phía Bắc Skogar và phía Tây sông băng lớn hơn là Myrdalsjokull, cách thủ đô Reykjevik  200km về phía Đông. Miệng núi lửa có đường kính 3-4km (1,9-2,5 dặm) và sông băng bao phủ một diện tích khoảng 100 km vuông. Phần cuối phía Nam núi đã từng là một phần của bờ biển Đại Tây Dương của hòn đảo. Các chỏm băng của sông băng bao trùm trên một núi lửa (1.666 mét) đã phun trào tương đối thường xuyên kể từ kỷ Băng Hà...

Các núi lửa ở Iceland thường thức giấc theo chu kỳ 50-80 năm. Những chuỗi chấn động xuất hiện trong 10 năm gần đây cho thấy dường như chúng đang bước vào một giai đoạn hoạt động mới. Cũng trong khoảng 10 năm gần đây, núi lửa Eyjafjallajokull đã âm thầm tỉnh giấc với những trận động đất nhỏ không dễ được nhận thấy.

Vào dịp Lễ Giáng sinh năm 2009, những biến động địa chấn đã được phát hiện tại khu vực Eyjafjallajokull, với hàng ngàn trận động đất nhỏ (chủ yếu là cường độ 1-2 độ Richter và chỉ một vài đợt có cường độ cao hơn 3 độ Richter) ở độ sâu 7-10km bên dưới núi lửa. Ngày 26/2/2010, Viện Khí tượng Iceland cũng đã ghi nhận được hoạt động địa chấn bất thường tại đó cùng với sự mở rộng nhanh chóng của vỏ trái đất.

Ngày 20/3, Eyjafjallajokull đã phát hỏa nhưng không quá nghiêm trọng nên sự việc cũng được bỏ qua. Nhưng tới ngày 15/4/2010, núi lửa Eyjafjallajokull lại phát hỏa dữ dội. Các nhà khoa học cho rằng lần phun trào này của Eyjafjallajokull có sức mạnh hơn 10 đến 20 lần so với lần phun trào trong tháng 3. Lần phun trào gần đây nhất trước năm 2010 là vào năm 1821 và kéo dài tới hơn một năm. Một vụ phun trào khác nữa là vào năm 1612…

Mặc dù chỉ được coi là "núi lửa hạng hai" nhưng trong ba ngày đầu phát hỏa, từ 15 tới 17/4, núi lửa Eyjafjallajokull đã tung vào không khí tới 140 triệu mét khối khí và bụi, chiều cao của cột tro bụi lên tới 10km, tạo thành những đám mây có thể dịch chuyển với tốc độ hàng không. Những đám mây đó đã tích điện mạnh đến nỗi cứ 15 phút lại một lần phát ra tia chớp… Các nhà khoa học cho rằng, khoảng trên dưới một phần năm khối băng trên miệng núi lửa Eyjafjallajokull đã bị tan chảy.

Các lần phát hỏa thường được bắt đầu từ một "hơi thở sâu". Vùng đất xung quanh núi lửa như bị co cụm lại. Rồi núi bắt đầu rung chuyển, các máy đo đặc biệt ghi nhận những chấn động của đất. Rồi vang lên một tiếng động âm âm từ sâu thẳm trong lòng đất.

Các nhà khoa học theo dõi cơn phát hỏa của Eyjafjallajokull không chỉ lo lắng vì nó mà còn lo cả tới núi lửa Katla ở cách nó khoảng 12km. Thông thường, mỗi lần núi lửa Eyjafjallajokull hoạt động là nó lại gây nên phản ứng dây chuyền cho núi lửa Katla và núi lửa này sẽ phát hỏa với công suất mạnh hơn gấp nhiều lần…

Nguy cơ dài lâu

Theo báo cáo Global Alliance for Disaster Reduction của Trường Đại học Tổng hợp Bắc Carolina, nếu cả hai núi lửa này cùng phát hỏa thì đó sẽ là một thảm họa lớn và nhân loại sẽ phải đối mặt với cái gọi là "Mùa đông núi lửa": những đám mây tro bụi sẽ đẩy ngược những tia nắng mặt trời lên cao chứ không cho chiếu xuống mặt đất.

Theo báo Italia La Repubblica, "sự hoạt động đồng thời của các ngọn núi lửa ở Iceland không phải là tình cờ. Hiện tượng băng tan có lẽ đã làm giảm áp suất của các tầng trên bề mặt, khiến macma trào lên. Giả thuyết này đã được trình bày trong tạp chí Geophysical Research Letters. Theo đó, trong những năm tới, chúng ta sẽ phải chứng kiến ở Iceland những lần phát hỏa nhiều hơn và mạnh hơn của các núi lửa. Quá trình khí hậu ấm lên sẽ làm băng tan và ảnh hưởng tới chuyển dịch của macma dưới lòng đất…

Chỉ tới ngày 19/4, Cơ quan khí tượng Anh mới đưa ra thông báo là núi lửa Eyjafjallajokull đã hầu như chấm dứt trong thực tế và chỉ còn một lượng tro bụi nhỏ phun lên ở độ cao gần 200m… Tuy nhiên, một số nhà khoa học sau khi phân tích tình trạng của núi lửa Eyjafjallajokull trong suốt 800 năm qua đã đưa ra giả thuyết là nó sẽ không yên ổn trong 60 (?) năm tới và đỉnh điểm dữ dội nhất sẽ diễn ra vào năm 2030.

Cháy núi lửa, vạ hàng không

Tro bụi bị tung ra vì núi lửa đã buộc nhiều sân bay ở châu Âu phải đóng cửa trong nhiều ngày liền. Hàng chục nghìn hành khách bị mắc kẹt tại các sân bay… Giới chuyên môn đánh giá là đợt tê liệt tháng 4 của ngành hàng không quốc tế còn tệ hại hơn cả sự đình trệ đã xảy ra sau vụ tấn công khủng bố nhằm vào nước Mỹ ngày 11/9/2001. Tính trung bình mỗi ngày không được bay đã gây ra cho các hãng hàng không thiệt hại tới 200 triệu, thậm chí là 250 triệu USD… Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế cho biết, sau 6 ngày châu Âu đóng cửa bầu trời vì núi lửa Eyjafjallajokull, các hãng hàng không đã bị thiệt hại tới 1,7 tỉ USD…

Tuy nhiên, theo một số nhà khoa học, vụ phát hỏa của núi lửa Eyjafjallajokull khó có thể dẫn tới những thay đổi lớn về khí hậu.

Các nhà khoa học ở Trường Đại học Tổng hợp Bắc Carolina (Mỹ) mới đây đã lập sơ đồ những núi lửa đang hoạt động trên thế giới. Trong danh sách này ngoài Pinatubo của Philippines, ngọn núi lửa năm 1991 đã tung vào không khí một lượng tro bụi nhiều tới mức trong hai tuần sau đó khí hậu trên trái đất đã có những thay đổi rõ rệt, các chuyên gia còn kể tới hai ngọn núi lửa Stromboli và Etna của Italia. "Theo Cơ quan khí tượng châu Âu, ở gần các ngọn núi lửa này đang có tới 500 triệu người sinh sống. 90% trong số 1.500 núi lửa đang tích cực hoạt động tập trung trên 40 nghìn kilômét một "vòng cung lửa" trong khu vực Thái Bình Dương. Cách đây không lâu, đầu tháng 4-2010 đã có vụ phát hỏa của núi lửa ở độ sâu 1.500m dưới mặt nước trong khu vực Fidji và Samoa. Để quan sát núi lửa, các chuyên gia đã phải chế tạo một camera chịu được nhiệt độ nung chảy chì….

8 vụ núi lửa phun khủng khiếp nhất trong lịch sử nhân loại

  (Đánh giá của tạp chí Only4Men.ru)

8- Các chuyên gia cho rằng, vụ núi lửa phun khủng khiếp nhất đã xảy ra từ thời thượng cổ.

Trên đảo Sumatra: núi lửa Toba phát hỏa 71 nghìn năm trước. Khi đó đã có tới gần 2.800km khối tro bụi được tung vào không khí và có thể đã làm giảm dân số trên khắp thế giới xuống còn 10 nghìn người.

7- Núi lửa Pinatubo và Chichon ở Mexico năm 1982 phun vào trong không khí nhiều tro bụi đến mức trong suốt mấy tháng liền ở khắp trái đất đã bị trở lạnh. Các nhà khí tượng học cho rằng, lần phát hỏa tháng 4 này của núi lửa Eyjafjallajokull sẽ không gây nên những hệ lụy thảm khốc như thế đối với cả thế giới.

6 - Những đám mây độc xuất hiện sau khi núi lửa Laki ở Iceland phát hỏa vào năm 1783 - 1784 đã làm chết hàng nghìn người ở châu Âu,

và biến nhiều trang trại thành những vùng đất cằn khô. Lần phát hỏa đó đã phun vào không khí tới 120 triệu tấn tro bụi.

5 - Vụ phát hỏa khét tiếng nhất trong lịch sử đã xảy ra năm 79 sau CN với núi lửa Vesuvius ở Italia. Lần phát hỏa kéo dài hai ngày đó đã làm chết 10.000 người và xóa sổ hai thành phố Pompeii và  Herculaneum .

4 - Vụ phát hỏa của núi lửa Cracatoa ở Indonessia năm 1883 đã gần như tàn phá toàn bộ hòn đảo và làm chết 36 nghìn người. Các nhà nghiên cứu cho rằng, phần lớn số nạn nhân bị chết là vì những đợt sóng thần xuất hiện sau khi núi lửa phát hỏa. Theo đánh giá của các chuyên gia, khi đó đã có tới 25km khối tro bụi bị tung vào không khí và âm thanh phát ra từ đây đã vang tới tận Australia .

3 - Vụ phát hỏa của núi lửa Ruiz ở Columbia năm 1985 đã làm 25 nghìn người chết.

2 - Vụ phát hỏa của núi lửa Pele trên đảo Martinique năm 1902 đã làm 29.025 người chết. Phần lớn số nạn nhân đã phải bỏ mạng dưới dòng chảy nham thạch và tro tàn nóng bỏng.

1 - Vụ phát hỏa của núi lửa Tambora tháng 4/1816 ở Indonesia đã làm chết nhiều người nhất. Tiếng nổ do nó gây ra vang đi cách xa vài nghìn km cách tâm điểm của nó, làm chết 92 nghìn người và để lại trong lịch sử châu Âu dấu ấn không thể phai mờ. Chính năm 1816 đã là năm không có mùa hè vì những đám tro bụi bị tung lên từ vụ phát hỏa núi lửa Tambora đã bay lên che khuất cả mặt trời. Châu Âu và Bắc Mỹ bị nhấn chìm vào đói kém, dịch bệnh. Còn ở Italia trong một thời gian dài đã có tuyết đỏ vì bị ngấm bụi núi lửa

Phương Hà

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?