Niger: Giải pháp hòa bình hay chiến tranh?

Chính quyền Niger do phe đảo chính kiểm soát tiếp tục thể hiện thái độ cứng rắn, không khuất phục trước áp lực từ Liên minh châu Phi (AU) cũng như Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) sau hàng loạt động thái từ cả hai phía. Liệu thế giằng co này sẽ đưa đến một “thỏa hiệp” hay sẽ lại thêm một quốc gia vùng Sahel cắt quan hệ với Pháp và rời khỏi AU, ECOWAS?

Động thái được xem là cứng rắn nhất của chính quyền Niger hiện tại là việc ra thời hạn cho Đại sứ Pháp Sylvain Itte phải rời khỏi đất nước này trong vòng 48 giờ. Đây được xem là động thái quyết liệt của chính quyền quân sự nhằm cắt quan hệ hoàn toàn với nước Pháp. Trước Niger, vùng Sahel đã từng có 2 quốc gia đảo chính quân sự và cắt quan hệ với Pháp, đó là Mali và Burkina Faso. Hai quốc gia này cũng là những nước lên tiếng ủng hộ phe đảo chính ở Niger quyết liệt nhất.

1_image001.jpg -0
Một số người dân Niger biểu tình đòi người Pháp rút khỏi Niger.

Pháp là quốc gia từng đô hộ Niger trong hơn 50 năm đầu thế kỷ XX. Sau khi Niger giành độc lập năm 1960, Pháp vẫn duy trì quan hệ lâu dài với Niamey, nhưng mối quan hệ đó được nhìn nhận không khác gì quan hệ thực dân-thuộc địa trước kia. Trong nhiều năm, chính quyền ở Niger được cho là chịu sự chi phối của Paris trong mọi quyết sách điều hành đất nước, kể cả việc khai thác tài nguyên quốc gia. Những người làm đảo chính ở Niger tuyên bố rằng họ muốn người Pháp “cuốn xéo” khỏi đất nước họ sau thời gian dài bóc lột tài nguyên quốc gia của Niger.

Cuộc đảo chính hôm 26/7 đã đẩy mối quan hệ của Niger với Pháp đến điểm rạn nứt và động thái mới nhất này làm cho tương lai của các nỗ lực quân sự chung chống khủng bố Hồi giáo cực đoan ở khu vực Sahel trở nên mờ mịt. Pháp đã kêu gọi phục chức cho Tổng thống Mohamed Bazoum và cho biết sẽ hỗ trợ các nỗ lực của khối ECOWAS nhằm lật ngược cuộc đảo chính. Paris không chấp nhận thời hạn rút đại sứ về nước do Niger đưa ra.

Paris ngay lập tức bác bỏ lệnh trục xuất Đại sứ Pháp của chính quyền Niger. Paris cũng chưa chính thức công nhận quyết định của chính quyền Niamey vào đầu tháng 8 về việc thu hồi một loạt thỏa thuận quân sự với Pháp, nói rằng những thỏa thuận này đã được ký kết với “các cơ quan hợp pháp” của Niger.

Như vậy, có thể thấy thực chất cuộc đảo chính ở Niger là nhằm “lật đổ” chế độ thực dân mới của Pháp. Vì vậy, phe đảo chính coi việc phục chức cho ông Bazoum không có ý nghĩa gì. Hơn nữa, chính quyền do phe đảo chính kiểm soát còn tuyên bố sẽ đưa ông Bazoum ra xét xử về các tội phản quốc và phá hoại an ninh quốc gia. Người phát ngôn của chính quyền quân sự Niger cho biết hiện đang “thu thập các bằng chứng cần thiết để truy tố ông Bazoum trước các cơ quan có thẩm quyền trong nước và quốc tế về việc ông đã cùng các đồng phạm trong và ngoài nước thực hiện những hành vi phản quốc, phá hoại an ninh nội bộ và bên ngoài của Niger”.

Cộng đồng quốc tế xem ra đang bế tắc, chưa có hướng đi thích hợp để giải quyết vấn đề Niger. Mỹ, Pháp và EU đều đang mong muốn duy trì lực lượng quân sự tại Niger nhằm phục vụ cho cuộc chiến chống khủng bố Hồi giáo cực đoan, vì vậy các bên đều phải hết sức thận trong trong cách tiếp cận.

Pháp có thái độ cứng rắn, tuyên bố ủng hộ việc ECOWAS can thiệp quân sự nhằm “lập lại trật tự” ở Niger, trong khi Mỹ chọn lựa cách tiếp cận “mềm” hơn, ủng hộ việc ECOWAS khôi phục trật tự hiến pháp thông qua các giải pháp hòa bình.

AU tuyên bố ủng hộ mọi nỗ lực của ECOWAS trong việc khôi phục trật tự hiến pháp ở Niger thông qua các biện pháp ngại giao và hòa giải. Trong một tuyên bố, AU cho rằng việc can thiệp quân sự sẽ gây ra hiệu ứng lan truyền làm mất an ninh trong toàn khu vực Sahel cũng như cả châu Phi.

Trước đó, khối ECOWAS đã ra tối hậu thư cho chính quyền Niger trong 7 ngày phải phục chức cho ông Bazoum, nếu không sẽ triển khai quân đội can thiệp quân sự vào nước này. Tuyên bố trên đã được chào đón bằng loạt cuộc biểu tình phản đối của người dân ủng hộ đảo chính, đồng thời càng khiến lực lượng ủng hộ đảo chính quyết tâm hơn, ra tuyên bố động viên toàn bộ đất nước Niger để tự vệ. Hai nước trong vùng  Sahel là Mali và Burkina Faso cũng lên tiếng sẽ đưa quân tiếp ứng Niger nếu bị ECOWAS can thiệp quân sự.

Giải pháp ngoại giao, hòa giải có vẻ là sự lựa chọn tốt nhất cho Niger lúc này. Tuy nhiên, cho đến nay các nhà cầm quyền quân sự mới của Niger đã từ chối hầu hết các nỗ lực hòa giải của quốc tế và tuần trước đã từ chối tiếp nhận các nhóm hòa giải từ Liên hợp quốc, AU và ECOWAS. Một quan chức cấp cao của Mỹ cũng bị từ chối. Chỉ có học giả Hồi giáo người Nigeria Sheikh Bala Lau được lãnh đạo phe đảo chính Abdourahamane Tchiani tiếp đón. Ông Lau đến thăm Niamey với sự bảo trợ của Tổng thống Nigeria Bola Tinubu, đồng thời cũng là người đứng đầu ECOWAS. Sau cuộc gặp tại thủ đô Niamey của Niger, ông Lau cho biết “cánh cửa của họ luôn rộng mở cho giải pháp ngoại giao và hòa bình trong việc giải quyết vấn đề”.

Trong khi đó, AU đã có một động thái có thể khiến tình hình căng thẳng thêm và khó giải quyết hơn khi công bố quyết định “đình chỉ ngay lập tức sự tham gia của Cộng hòa Niger khỏi mọi hoạt động của AU cũng như các cơ quan và tổ chức của nó cho đến khi khôi phục hiệu quả” trật tự hiến pháp trong nước.

Việc đình chỉ được quyết định tại cuộc họp vào ngày 14/8 do Hội đồng An ninh và Hòa bình của AU tổ chức liên quan đến cuộc đảo chính quân sự ở Niger. AU kêu gọi cả các thành viên của mình và cộng đồng quốc tế “từ chối sự thay đổi chính phủ vi hiến này và kiềm chế mọi hành động có thể mang lại tính hợp pháp cho chế độ bất hợp pháp ở Niger”. Hội đồng An ninh và Hòa bình AU cũng ra lệnh đánh giá quyết định của khối ECOWAS về việc chuẩn bị lực lượng dự phòng cho khả năng triển khai tới Niger.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.