Nicolas Sarkozy - Tổng thống Pháp đầu tiên phải ngồi tù

Bản án tù đầu tiên cho cựu Tổng thống Pháp

Cựu Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy tuyên bố ông sẽ "ngủ trong tù nhưng ngẩng cao đầu" sau khi nhận bản án 5 năm tù vì tội âm mưu phạm tội - lần đầu tiên một cựu nguyên thủ quốc gia bị đưa vào tù trong lịch sử hiện đại của Pháp. Bản án và lời tuyên án được đưa ra sau phiên tòa xét xử ông Sarkozy và các trợ lý bị cáo buộc đã ký kết một thỏa thuận tham nhũng với nhà lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi để nhận tài trợ cho chiến dịch tranh cử tổng thống Pháp năm 2007.

Trong một phán quyết bất ngờ, chánh án Nathalie Gavarino đã đưa ra một hình thức bản án đặc biệt, đồng nghĩa với việc ông Sarkozy sẽ phải thụ án tù ngay cả khi ông kháng cáo. Bà biện minh cho động thái này với lý do các tội danh "đặc biệt nghiêm trọng" và "có khả năng làm suy yếu lòng tin của người dân".

Thời điểm bắt đầu thi hành án của ông Sarkozy sẽ được ấn định sau. Các công tố viên có một tháng để thông báo cho ông Sarkozy về thời điểm ông phải vào tù. Thẩm phán cũng ra lệnh cho ông Sarkozy phải nộp phạt 100.000 euro (117.000 USD).

Bản án của ông nặng hơn nhiều người dự đoán. Khi rời khỏi phòng xử án, ông bày tỏ sự tức giận bằng phong thái hung hăng thường thấy, nói với các phóng viên: “Những gì xảy ra hôm nay là một vấn đề cực kỳ nghiêm trọng liên quan đến pháp quyền và niềm tin vào hệ thống tư pháp”.

Ông Sarkozy năm nay 70 tuổi, là tổng thống cánh hữu của Pháp từ năm 2007 đến năm 2012. Ông bị kết tội âm mưu hình sự nhưng được tha bổng tội tham nhũng, lạm dụng công quỹ Libya và tài trợ chiến dịch tranh cử bất hợp pháp.

Khi ông bước ra khỏi tòa án cùng vợ, ca sĩ kiêm cựu người mẫu Carla Bruni-Sarkozy, máy quay truyền hình đã cho thấy bà giật lấy vỏ micro màu đỏ của trang web điều tra Mediapart, trang web đầu tiên đưa tin về các cáo buộc liên quan đến Libya, và dường như đã ném nó xuống đất.

"Nếu họ nhất quyết muốn tôi ngủ trong tù, tôi sẽ ngủ trong tù, nhưng ngẩng cao đầu”. Ông Sarkozy đã phủ nhận mọi hành vi sai trái tại tòa, cho biết ông sẽ kháng cáo phán quyết. "Tôi vô tội. Công lý này là một vụ bê bối", ông nói. “Những kẻ ghét tôi đến thế này nghĩ rằng họ sẽ làm nhục tôi. Nhưng điều họ làm nhục hôm nay chính là nước Pháp, hình ảnh của nước Pháp”.

Các công tố viên đã khai trước tòa rằng ông Sarkozy và các phụ tá đã lập ra một "thỏa thuận tham nhũng" với ông Gaddafi và chính phủ Libya vào năm 2005 để tài trợ bất hợp pháp cho chiến dịch tranh cử tổng thống thành công của ông Sarkozy 2 năm sau đó.

Tòa án được biết rằng để đổi lấy số tiền này, Libya đã yêu cầu các ưu đãi về ngoại giao, pháp lý và kinh doanh, và được hiểu rằng ông Sarkozy sẽ khôi phục hình ảnh quốc tế của ông Gaddafi. Nhà lãnh đạo Libya có 41 năm cầm quyền đã bị cô lập trên trường quốc tế vì bị cáo buộc có liên quan vụ đánh bom chuyến bay Pan Am 103 trên bầu trời Lockerbie ở Scotland vào tháng 12/1988.

Các công tố viên cáo buộc các thành viên trong đoàn tùy tùng của ông Sarkozy đã gặp gỡ các phụ tá của ông Gaddafi tại Libya vào năm 2005, khi ông Sarkozy còn là Bộ trưởng Nội vụ. Ngay sau khi trở thành tổng thống vào năm 2007, ông Sarkozy đã mời nhà lãnh đạo Libya thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước dài ngày tới Paris, trong đó ông dựng lều Bedouin của mình trong khu vườn gần Cung điện Élysée.

Năm 2018, ông Sarkozy đã chính thức bị điều tra về tội tài trợ chiến dịch tranh cử bất hợp pháp, nhận hối lộ và biển thủ công quỹ nhà nước Libya với cáo buộc ông đã nhận hàng triệu euro tiền tài trợ chiến dịch tranh cử bất hợp pháp từ nhà lãnh đạo Gaddafi.

Ông Sarkozy được tại ngoại trong thời gian diễn ra cuộc điều tra sau đó, bị thẩm vấn tại đồn cảnh sát bởi các nhà điều tra chuyên về tham nhũng, rửa tiền và trốn thuế, một phần của cuộc điều tra về việc liệu ông Gaddafi và những người khác ở Libya có tài trợ bất hợp pháp cho chiến dịch tranh cử thành công của ông vào năm 2007 hay không.

Cuộc điều tra đã trở thành vụ bê bối tài trợ chính trị gây chấn động nhất của Pháp trong nhiều thập kỷ. Những cáo buộc về việc một nhà độc tài nước ngoài tài trợ chiến dịch tranh cử bất hợp pháp trên quy mô lớn là chưa từng có tiền lệ và là những cáo buộc nghiêm trọng nhất nhắm vào một cựu tổng thống trong lịch sử Pháp gần đây. Ông Sarkozy đã nhiều lần phủ nhận các cáo buộc này, nói rằng ông "bị buộc tội mà không có bất kỳ bằng chứng vật chất nào", theo một tuyên bố được Le Figaro công bố ngày 22/3/2018. “Trong 24 giờ bị giam giữ, tôi đã cố gắng hết sức để chứng minh rằng không có bằng chứng xác thực nghiêm túc cần thiết để buộc tội ai đó”, tuyên bố cho biết. Ông nói rằng ông đã sống trong “địa ngục trần gian” kể từ khi những cáo buộc được đưa ra vào năm 2011 và ông đổ lỗi cho chúng vì đã khiến ông thất bại trong cuộc tái tranh cử vào năm 2012.

Các nhà điều tra đã xem xét các cáo buộc rằng chính quyền Libya thời ông Gaddafi lãnh đạo đã bí mật trao cho ông Sarkozy tổng cộng 50 triệu euro cho chiến dịch tranh cử năm 2007. Số tiền này cao hơn gấp đôi giới hạn tài trợ hợp pháp cho chiến dịch tranh cử - 21 triệu euro (25 tiệu USD) vào thời điểm đó. Các khoản thanh toán bị cáo buộc này cũng vi phạm các quy định của Pháp về tài trợ nước ngoài và việc khai báo nguồn gốc của các khoản tiền này.

Các nhà điều tra cũng đã xem xét một loạt các chuyến đi đến Libya của những người thân cận với ông Sarkozy khi ông giữ chức Bộ trưởng Nội vụ từ năm 2005 đến 2007, bao gồm cả chánh văn phòng của ông.

Cáo buộc tài trợ từ Libya

Những cáo buộc tham nhũng đối với ông Sarkozy bắt nguồn từ năm 2011, khi một hãng thông tấn Libya và ông Gadhafi nói rằng nhà nước Libya đã bí mật chuyển hàng triệu euro vào chiến dịch tranh cử năm 2007 của ông Sarkozy.

Vào tháng 4/2012, trang web điều tra Mediapart của Pháp đã công bố những gì họ cho là một bản ghi nhớ tình báo, đề cập đến một thỏa thuận tài trợ trong đó nêu rõ Libya đã phê duyệt khoản thanh toán 50 triệu euro (58,5 triệu USD) để "hỗ trợ" chiến dịch tranh cử của ông Sarkozy. Ông Sarkozy đã lên án tài liệu này là giả mạo và kiện trang web tội phỉ báng. Tòa án đã ra phán quyết rằng "giờ đây có vẻ như tài liệu này rất có thể là giả mạo".

Trước đó, ông Sarkozy và Claude Guéant, một đồng minh thân cận và cựu bộ trưởng, đã tuyên bố các tài liệu này là giả mạo. Một tòa án Pháp sau đó đã tuyên bố rằng một số tài liệu là xác thực, cho phép chúng được sử dụng trong cuộc điều tra.

Guéant đã chính thức bị điều tra về tội gian lận có tổ chức trong cuộc điều tra Gaddafi sau khi bị cáo buộc nhận chuyển khoản ngân hàng 500.000 euro (585.000 USD), mà ông ta khai là từ việc bán hai bức tranh.

Cuộc điều tra dường như được đẩy nhanh sau khi Ziad Takieddine, một doanh nhân giàu có người Pháp gốc Liban, người thân cận với chính quyền ông Gaddafi, nói với Mediapart vào năm 2016 rằng ông đã đích thân chuyển những chiếc vali chứa đầy tiền mặt từ nhà lãnh đạo Libya để thanh toán cho chiến dịch của ông Sarkozy.

Ông cho biết mình đã thực hiện ba chuyến đi từ Tripoli đến Paris vào cuối năm 2006 và đầu năm 2007. Mỗi lần ông mang theo một chiếc vali chứa từ 1,5 đến 2 triệu euro (1,75 - 2,34 triệu USD) tiền giấy mệnh giá 200 euro và 500 euro, ông khẳng định và nói rằng ông được giám đốc tình báo quân sự của ông Gaddafi đưa tiền.

Sự đảo ngược này đã trở thành trọng tâm của một cuộc điều tra riêng về khả năng can thiệp nhân chứng. Cả ông Sarkozy và vợ đều bị cáo buộc sơ bộ về việc tham gia vào các nỗ lực bị cáo buộc nhằm gây áp lực lên doanh nhân Takieddine. Vụ án đó vẫn chưa được đưa ra xét xử.

Các công tố viên cáo buộc ông Sarkozy đã cố tình hưởng lợi từ cái mà họ mô tả là "thỏa thuận tham nhũng" với chính phủ của ông Gadhafi. Nhà lãnh đạ Libya đã bị lật đổ và giết chết trong một cuộc nổi dậy vào năm 2011, chấm dứt 4 thập kỷ lãnh đạo quốc gia Bắc Phi này.

Dậu đổ bìm leo

Phiên tòa xét xử ông Sarkozy đã làm sáng tỏ các cuộc đàm phán ngầm của Pháp với Libya vào những năm 2000, khi ông Gadhafi đang tìm cách khôi phục quan hệ ngoại giao với phương Tây. Trước đó, Libya được coi là một quốc gia bị ruồng bỏ.

Ông Sarkozy đã bác bỏ các cáo buộc này là có động cơ chính trị và dựa vào bằng chứng giả mạo. Trong phiên tòa, ông lên án một "âm mưu" mà ông cho là do "những kẻ dối trá và gian lận" dàn dựng, bao gồm cả "gia tộc Gadhafi". Ông cho rằng các cáo buộc về tài trợ chiến dịch bất hợp pháp là sự trả đũa cho lời kêu gọi của ông - với tư cách là tổng thống Pháp - đòi lật đổ ông Gadhafi.

Sarkozy là một trong những nhà lãnh đạo phương Tây đầu tiên thúc đẩy can thiệp quân sự vào Libya vào năm 2011, khi các cuộc biểu tình Mùa xuân Arab lan rộng khắp thế giới Arab. "Liệu có thể tin tưởng được những tuyên bố mang dấu ấn báo thù như vậy không?" Sarkozy đặt câu hỏi trong phiên tòa.

Vào tháng 6, ông Sarkozy đã bị tước Huân chương Bắc Đẩu Bội Tinh - phần thưởng cao quý nhất của Pháp - sau khi bị kết án trong một vụ án khác. Trước đó, ông bị kết tội tham nhũng và lợi dụng chức vụ vì đã cố gắng hối lộ một thẩm phán vào năm 2014 để đổi lấy thông tin về một vụ án mà ông có liên quan. Ông cũng bị kết án đeo vòng đeo tay theo dõi điện tử trong một năm. Ông được tại ngoại có điều kiện vào tháng 5 do tuổi tác, cho phép ông tháo vòng đeo tay điện tử sau hơn 3 tháng. Trong một vụ án khác, ông bị kết án vào năm 2024 về tội tài trợ chiến dịch tranh cử bất hợp pháp trong nỗ lực tái tranh cử thất bại năm 2012. Ông bị cáo buộc đã chi tiêu gần gấp đôi số tiền tối đa theo luật định và bị kết án một năm tù giam, trong đó có sáu tháng tù treo.