Những biến hóa của trò lừa đảo online

Ngoài việc dụ dỗ tham gia nhiệm vụ đặt hàng và thanh toán để tạo giao dịch ảo trên các sàn thương mại điện tử thì chúng còn dụ dỗ bị hại đầu tư tiền mở gian hàng online và hứa hẹn hưởng hoa hồng 15-20% giá trị mỗi đơn hàng…Với những chiêu thức trên, nhiều người đã bị chiếm đoạt từ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng.

Mất tiền vì mở gian hàng online ảo

Vẫn với cách “giăng bẫy” mỗi lần mua hàng, người mua được hoàn tiền, cộng thêm hoa hồng 10-20% giá trị đơn hàng, các đối tượng lừa đảo tiếp tục dụ được rất nhiều người. Và, khi mất hàng trăm triệu, thì mọi người mới nhận ra mình bị lừa, khi ấy kẻ lừa đảo đã “cao chạy xa bay”.

Hơn một tuần qua, không khí gia đình anh Lê Văn H. (35 tuổi, trú tại tổ 1, Phú La, Hà Đông) luôn trong trạng thái căng thẳng và u ám. Lý do là bởi anh H. vừa bị kẻ xấu lừa đảo qua mạng số tiền lên tới 500 triệu đồng. Theo đó, một người bạn từ lâu không liên lạc bỗng dưng kết nối lại và rủ anh H. mở gian hàng online bán hàng cho người nước ngoài. Cụ thể, người bạn này bảo anh H. tải về một phần mềm rồi vào đó lấy các mặt hàng có sẵn như: vali, mỹ phẩm, đồ gia dụng từ tổng kho của công ty... tải lên gian hàng của mình kèm giá bán.

Khi khách đặt hàng, anh H. sẽ phải bỏ tiền ra lấy hàng để bán cho khách. Khoảng 2-3 ngày, sau khi tiền về, công ty sẽ trả tiền cho anh H. Ngoài số tiền gốc bỏ ra mua hàng, anh H. sẽ được công ty trả 15% hoa hồng. Chỉ trong vòng 1 tuần, anh H. đã bán được 4 đơn hàng là 4 chiếc vali, trị giá 19 triệu đồng và điều quan trọng là 4 đơn hàng đó anh H. được công ty trả cả gốc và hoa hồng rất “trơn”.

Tin rằng mình có lộc buôn bán khiến anh H. vui mừng khôn xiết. Anh H. nghĩ, cứ với đà này thì không mấy chốc vợ chồng anh sẽ trả được tiền vay mua nhà trước đó. Thế nhưng, đến đơn hàng thứ 5 thì gặp trục trặc. Anh H. kể lại: “Không hiểu sao cứ đơn hàng sau luôn cao hơn đơn hàng trước. Điều đó đồng nghĩa với việc tôi sẽ phải nộp nhiều tiền hơn để nhập hàng. Và, đến đơn hàng thứ 6, người ta mua xỉ nên tôi đã phải nộp vào hơn 100 triệu để nhập hàng. Nhưng, khi tôi nộp tiền thì ứng dụng báo lỗi. Tôi hốt hoảng gọi cho người phụ trách bán hàng trực tiếp cho mình thì người này nói thi thoảng hệ thống lỗi. Mỗi lần như thế lại phải nộp thêm thì mới rút được số tiền cũ”.

Để có tiền nộp vào, anh H. đã vay mượn người thân, bạn bè. Và, khi số tiền nộp đến hơn 500 triệu thì anh H. không thể liên lạc được với người quản lý của mình. Đến lúc này anh H. mới phát hiện ra mình bị lừa. Anh bảo: “Tôi biết lấy gì mà trả nợ cho mọi người đây. Trong khi công việc của cả hai vợ chồng đều không ổn định. Vợ tôi thất nghiệp hơn một năm qua”. Nợ cũ trả chưa hết, nợ mới lại chồng chất khiến anh suy sụp. Anh H. đã nghĩ tới việc muốn kết liễu đời mình vì rơi vào tuyệt vọng. Thời gian này, người thân của anh đã luôn phải ở bên để động viên tinh thần.

Khi nghe em trai kể chuyện bị lừa, chị Lê Thị T. (chị gái anh H.) đã ngã ngửa. Bởi, tương tự thời gian đó, chị T. cũng nhận được lời kết bạn của một người lạ. Sau vài ngày lân la làm quen, người này rủ chị T. mở chung gian hàng bán cho người nước ngoài. Tuy nhiên, vì sợ bị lừa nên chị T. nói với người này là chỉ muốn làm cộng tác viên đăng bài. Khi có khách mua, chị sẽ chuyển đơn cho họ và nhận tiền hoa hồng nhưng người này không đồng ý. “Anh ta bảo với tôi là phải tự mở gian hàng mới có trách nhiệm. Khi không thuyết phục được tôi bỏ tiền ra thì anh ta cũng chặn luôn liên lạc”, chị T. kể lại.

Tương tự, chị Nguyễn Thị M. (xã Tự Nhiên, Thường Tín, Hà Nội) cũng bị các đối tượng lợi dụng để lừa đảo. Khoảng tháng 10/2023 chị M. nhận được tin nhắn mời chào làm cộng tác viên đặt hộ đơn hàng cho một sàn thương mại điện tử nhằm tạo độ “hot” cho sản phẩm đang bán trên sàn. Chị M. được một người tên Thái kết bạn Zalo và được giao nhiệm vụ đặt hộ đơn hàng, mỗi đơn thành công sẽ được nhận 10% giá trị đơn hàng.

Chị M. kể lại: “Hai lần đầu giá trị đơn mua hộ không cao, trên dưới 1 triệu đồng. Tôi nhận được tiền hoàn lẫn hoa hồng ngay sau khi đơn được thực hiện thành công. Tuy nhiên, đến lần thứ 3 tôi được giao 5 nhiệm vụ liên tiếp và giới hạn thời gian thực hiện rất gấp, số tiền mỗi đơn cũng tăng lên 4-5 triệu đồng/đơn. Thế nhưng, sau đó không thấy chuyển lại, tôi hỏi nhân viên thì được giải thích là cứ thực hiện xong hết nhiệm vụ liền kề sẽ được hoàn tiền sau. Nếu dừng thì tài khoản của tôi bị đóng băng và sẽ mất phí kích hoạt lại. Đâm lao thì phải theo lao, tôi đành thực hiện tiếp những lần sau đó. Sau khi thấy số tiền đã mất hơn 20 triệu đồng, tôi liên hệ lại với nhân viên tên Thanh thì số điện thoại, Zalo, Facebook đều khóa. Tôi nhờ người giúp đỡ, gọi lên tổng đài chăm sóc khách hàng của sàn thì được biết không có nội dung công việc này và cũng không có nhân viên có tên, số điện thoại như vậy”, chị M. cho hay.

Đại diện một sàn thương mại điện tử lớn tại Việt Nam xác nhận có xảy ra tình trạng này. Các đối tượng đã mạo danh sàn thương mại điện tử lớn để lừa đảo người dùng thông qua hình thức tuyển dụng cộng tác viên đặt hàng theo yêu cầu và thanh toán đơn hàng qua tài khoản ngân hàng do các đối tượng này chỉ định sẵn để chiếm đoạt. Sau khi “lùa” được người dùng, các đối tượng sẽ chặn số điện thoại và lặn mất tăm.

“Gần đây chúng tôi ghi nhận nhiều phản ánh của khách hàng về việc có người xưng là nhân viên sàn thương mại điện tử của chúng tôi tạo việc làm bằng cách tạo bill, giả mua hàng để tăng doanh thu rồi được hoàn trả vốn và thêm cả hoa hồng. Họ tạo thông tin giả mạo doanh nghiệp trên Facebook, Zalo, nhắn tin tới số điện thoại của khách hàng để mời chào người tham gia. Thực tế, sàn không có chính sách như vậy. Bản thân thông tin nộp tiền vào xong được lấy lại, cộng thêm hoa hồng đã rất vô lý. Sàn thương mại điện tử đã khuyến cáo, người dùng cần tỉnh táo”, vị đại diện nói.

Theo sàn này, một số đối tượng còn làm giả các tài liệu của sàn như giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giả mạo về con dấu, chữ ký của giám đốc điều hành... trong các văn bản cam kết thanh toán hoa hồng nhằm lấy lòng tin của người bị hại.

Nhiều khách hàng đã cầm cố xe, vàng, trang sức... để lấy tiền nộp vào tài khoản của người tự xưng là nhân viên của sàn với mong muốn được tuyển dụng làm việc tại các sàn này. Đáng chú ý là hiện tại nhiều người dùng của các sàn thuộc độ tuổi trung niên, khả năng tiếp cận thông tin cảnh báo không nhanh bằng người dùng trẻ tuổi nên dễ dàng mất tiền.

Trước đây, các sàn thương mại điện tử đã nhiều lần cảnh báo với người dùng về tình trạng này. Đơn cử như sàn Shopee liên tục gửi cảnh báo khách hàng không tham gia các hoạt động nạp tiền và hứa hẹn được trả hoa hồng, không thực hiện bất kỳ giao dịch hoặc cung cấp thông tin nào bên ngoài ứng dụng và các website/trang thông tin chính thức của Shopee. Đồng thời, nhanh chóng báo cáo với Shopee khi nhận thấy hoạt động nào mà họ cho là đáng ngờ. Trên thực tế, các thủ đoạn lừa đảo như trên không mới. Cơ quan công an, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã nhiều lần cảnh báo người tiêu dùng để tránh tiền mất tật mang nhưng tình trạng này vẫn tái diễn.

Các sàn thương mại điện tử cũng thường xuyên khuyến cáo khách hàng khi nghi vấn gặp trường hợp tương tự như trên cần lưu lại bằng chứng giao dịch như tên người liên hệ, số điện thoại, tài khoản ngân hàng, địa chỉ... để gửi Cơ quan công an, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng để được hỗ trợ.

Cần nâng cao cảnh giác để tránh mất tiền oan

Ngày 8/3/2023, Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an cho biết đã khởi tố 23 bị can để điều tra tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Chuyên án phối hợp giữa Cục Cảnh sát hình sự và Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. Điều tra ban đầu xác định, từ tháng 3 đến tháng 7/2023, các bị can đăng bài tuyển cộng tác viên làm việc online trên các sàn thương mại điện tử giả mạo Shopee, Lazada, Tiki...

Theo quảng cáo, người tham gia được hưởng hoa hồng 12-15% giá trị mỗi đơn hàng. Sau khi bị hại liên hệ, nhóm này sẽ gửi link web giả mạo Shopeemall để lập tài khoản, chuyển tiền đến các tài khoản ngân hàng do chúng cung cấp để mua đơn hàng có sẵn.

Một cách thức khác là lập tài khoản trên trang web Co..., Gor...com, SX...com, ua8....com, các trang có giao diện như trang web đánh bạc trực tuyến, máy chủ đặt tại Campuchia. Khi người chơi đặt cược lệnh tài xỉu, chẵn lẻ sẽ được chúng hứa trả hoa hồng 30-65% trên tổng số tiền mỗi lần đặt.

Sau khi bị hại chuyển tiền bằng cách mời gọi như trên đến tài khoản ngân hàng cung cấp sẵn, nhóm lừa đảo sẽ gửi qua Telegram một hợp đồng bảo hiểm cam kết bảo đảm an toàn 100% vốn cho khách hàng. Thời gian đầu, khi số tiền ít, các bị can sẽ cho bị hại rút tiền về tài khoản ngân hàng để dụ dỗ. Khi số tiền lớn hơn, nhóm này lấy nhiều lý do như sai số tài khoản ngân hàng, đặt cược sai lệnh... để không cho rút tiền. Nhóm lừa đảo còn mời gọi khách hàng chuyển thêm tiền để được rút hết số tiền đã nộp vào. Khi thấy bị hại không còn khả năng chuyển tiền, chúng liền chặn liên lạc, xóa tài khoản để chiếm đoạt tiền.

Theo Cục Cảnh sát hình sự, nhóm này đã dùng 18 tài khoản mở tại các ngân hàng như Bản Việt, Eximbank, HDBank, MBbank, MSB, Vietcombank... để bị hại chuyển tiền. Đầu tháng 1, Cục Cảnh sát hình sự và Cục An ninh mạng phối hợp cùng cơ quan chức năng Campuchia bắt các nghi phạm di lý về Việt Nam để xử lý.

Mới đây, Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (NCSC) đã đưa ra cảnh báo phản ánh về việc các đối tượng lừa đảo sử dụng mạng xã hội để dụ tuyển cộng tác viên hòng lừa đảo.

Cụ thể, sau khi trao đổi và người có nhu cầu tìm việc làm liên hệ, các đối tượng lừa đảo hướng dẫn cộng tác viên thực hiện đặt mua hàng online để tăng tương tác cho các gian hàng. Đặc biệt, các đối tượng lừa đảo yêu cầu cộng tác viên phải có tài khoản ngân hàng để thanh toán đơn hàng trước, với hứa hẹn sau đó sẽ được nhận lại tiền gốc cộng thêm chiết khấu hoa hồng.

Để tránh không bị lừa đảo, người dân phải nâng cao cảnh giác với những lời mời chào tuyển làm cộng tác viên bán hàng online.