Những âm mưu ám sát

Cố Tổng thống Venezuela, Hugo Chavez, theo đánh giá của những người biết ông rất rõ, không phải là người nhát gan hay bị ám ảnh bởi những nguy cơ ám sát. Tuy nhiên, là một chính trị gia tỉnh táo, ông thừa hiểu là kẻ thù, đặc biệt là ở Washington, căm ghét ông đến đâu. Chính vì thế mà ông đã rất nghiêm túc khi xử lý những thông tin về các lời đe dọa xuất phát từ giới thân cận với cựu Tổng thống Mỹ George Bush hay đương kim Tổng thống Mỹ Barack Obama…

Sinh thời, ông Chavez từng không chỉ một lần tuyên bố là tính mạng ông đang gặp phải nguy hiểm. Ông biết quá rõ những thủ đoạn mà các cơ quan tình báo phương Tây vẫn sử dụng để thủ tiêu các đối thủ chính trị. Ông từng đề cập rất nhiều lần về chuyện này trong các cuộc đối thoại với lãnh tụ Cuba Fidel Castro. Thậm chí chỉ một chút ít tài liệu được giải mật của CIA cũng cho thấy, họ đã không từ bất cứ một trò bẩn thỉu nào, từ sử dụng những kẻ bắn tỉa tới thuốc độc… Fidel đã không chỉ một lần kêu ca: “Chavez, anh quá hồn nhiên! Hãy cẩn thận!”. Rốt cuộc thì Chavez đã qua đời vì chứng ung thư mà nhiều người cho rằng, kết quả của một âm mưu đầu độc có thể từ CIA…

Theo luật pháp Mỹ, chỉ Tổng thống có quyền ra lệnh cho CIA được tiến hành các chiến dịch bí mật chống lại các nhà lãnh đạo nước ngoài (trong đó có cả các vụ ám sát) trên cơ sở nhận định rằng mục tiêu bảo đảm an ninh cho nước Mỹ không thể được thực hiện bằng các hoạt động đối ngoại thông thường. Giám đốc CIA sau khi kết thúc mỗi một chiến dịch bí mật phải báo cáo lại cụ thể các hoạt động trước các ủy ban phản gián của Thượng nghị viện và Hạ nghị viện. Từ năm 1981, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan đã ra Sắc lệnh số 12333 cấm CIA trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào việc tổ chức các vụ ám sát. Năm 2002, Tổng thống George Walker Bush vẫn giữ nguyên hiệu lực cho sắc lệnh này, nhưng lại đề ra ngoại lệ: Các nhân viên CIA được quyền thủ tiêu các thủ lĩnh của những tổ chức khủng bố ở nước ngoài.

Tổng thống Venezuela, Hugo Chavez.
Tổng thống Venezuela, Hugo Chavez.

Theo các nhà sử học, khoảng từ giữa thế kỷ XIX, trên trường quốc tế bắt đầu thực hiện luật bất thành văn là lãnh đạo các quốc gia đối địch không xâm phạm tự do và tính mạng của nhau. Tuy nhiên, đến Chiến tranh thế giới lần thứ hai, quy tắc này đã bị xoá bỏ. Trùm phát xít Đức Adolf Hitler đã từng ra lệnh bắt cóc vua Na Uy (tuy nhiên, chiến dịch này đã bị thất bại). Các cơ quan đặc nhiệm của nước Đức phát xít từng chuẩn bị nhiều kế hoạch ám sát lãnh tụ Xôviết Yosif Stalin, cũng như định hạ sát các nguyên thủ quốc gia Xôviết, Mỹ và Anh trong cuộc gặp thượng đỉnh của họ tại Tehran (Iran). Ngược lại, cơ quan tình báo Anh cũng đã từng lập kế hoạch ám sát Hitler. Washington cũng đã có ý định tổ chức ám sát trùm phát xít Italia Benito Mussolini bằng cách mượn tay của các nhóm mafia...

Danh sách những thủ lĩnh nước ngoài bị cơ quan tình báo Mỹ truy sát về mặt chính trị khá dài. Lãnh tụ Libya, Muamar Kaddafi, từng bị Washington cho máy bay tới ném bom tư dinh, may mà ông đã kịp chui vào hầm trú ẩn nên thoát chết, chỉ có cô con gái nuôi của ông bị hy sinh. Vợ và hai con trai của ông cũng đã bị thương trong vụ ném bom đó... Cái chết tức tưởi của ông Gaddafi có lẽ cũng chỉ là kết cục tất yếu từ chuỗi những âm mưu nhằm vào ông... Tổng thống Panama Manuel Noriega cũng đã bị Mỹ bắt giam với lời buộc tội là có liên quan tới các băng nhóm buôn bán ma túy quốc tế. Thực ra, nguyên nhân chính khiến tướng Noriega bị “thất sủng” với Mỹ là vì năm 1988, ông đã buộc tội Washington không thực hiện nghiêm chỉnh các điều khoản trong hiệp ước chung về khai thác kênh đào Panama. Nói chung, những khúc mắc về quyền lợi kinh tế luôn là lý do chính dẫn tới việc Washington tìm cách truy sát về mặt chính trị các thủ lĩnh của các nước ngoài. Cơ quan thường được giao nhiệm vụ tiến hành các chiến dịch bí mật như thế là CIA.

Tổng thống Congo, Patris Lumumba.
Tổng thống Congo, Patris Lumumba.

Chính CIA đã cùng cơ quan tình báo Anh MI.5 đã tổ chức hạ bệ Thủ tướng Iran Mohammed Mossadyk. Ông này năm 1951 đã đưa ra sắc lệnh quốc hữu hóa ngành khai thác dầu mỏ ở Iran vốn do một công ty liên doanh giữa Iran và Anh nắm giữ. Mọi mưu toan gây áp lực với Mossadyk thông qua vua Iran đều không mang lại kết quả. Hơn thế nữa, sau khi tổ chức trưng cầu dân ý và nhận được tới 99,9% số phiếu ủng hộ, ông Mossadyk nắm lấy quyền kiểm soát lực lượng vũ trang và loại được vua Iran ra khỏi chính trường và ông này phải ra nước ngoài lưu vong. London và Washington đặc biệt lo ngại vì Mossadyk không chỉ dựa vào các lực lượng theo chủ nghĩa dân tộc mà còn dựa vào cả Đảng Cộng sản Iran.

Theo cách nhìn phương Tây, như vậy là ông Mossadyk đã chuẩn bị “Xôviết hóa” Iran (?!). Chính vì thế nên CIA và MI.5 đã cùng bắt tay vào gây rối nhằm hạ bệ Mossadyk. Thế là tại Iran đã bùng nổ các cuộc bạo loạn, xung đột vũ trang giữa những phần tử vô chính phủ do Mỹ và Anh ủng hộ với những người ủng hộ ông Mossadyk. CIA và MI.5 cuối cùng còn kích động được giới quân sự Iran đứng lên làm đảo chính lật đổ Thủ tướng năm 1952. Ông vua bị đuổi đi lại trở về nước và trong buổi lễ mừng công đã nói thẳng với trưởng chi nhánh CIA tại Tehran: “Tôi được sở hữu ngai vàng này là nhờ Thánh Allah, dân chúng, quân đội và cả ông nữa”. Ông Mossadyk đã bị tòa án Iran kết án tù giam trong một thời gian dài, còn ông vua vừa đăng quang lại đã bãi bỏ quyết định quốc hữu hoá ngành khai thác dầu mỏ, theo đúng nguyện vọng của các thế lực ngoại bang.

Tổng thống Guatemala, Jakobo Arbens Gusman, cũng là một nạn nhân của các chiến dịch truy sát chính trị do CIA tiến hành. Ông này từng lãnh đạo Guatemala trong những năm 1951-1954 và dự định quốc hữu hóa ngành thương mại nông phẩm (vốn chủ yếu dựa vào xuất khẩu). Bằng việc này, ông đã “xâm phạm” quyền lợi  của công ty Mỹ United Fruit (vốn nắm giữ tới 90% sản lượng nông phẩm xuất khẩu của Guatemala). United Fruit đánh tiếng cậy nhờ Chính phủ Mỹ và CIA đã vào cuộc. Thế là Arbens bị CIA vu cáo là thành viên bí mật của Đảng Cộng sản, “có mưu đồ xây dựng chủ nghĩa cộng sản” ở quốc gia Mỹ La tinh này. CIA tung tiền ra tuyển mộ một nhóm đông tới vài trăm quân nhân Guatemala để họ từ nước Honduras láng giềng tấn công vào tổ quốc mình và lật đổ chính quyền của ông Arbens. Ông này đành phải chạy sang Mexico sống lưu vong và qua đời sau đó 20 năm...

Tổng thống Congo, Patris Lumumba, cũng từng bị CIA buộc tội là “theo đuôi” chủ nghĩa cộng sản sau khi ông này do không được nước thuộc địa cũ là Bỉ ủng hộ phải đi tìm sự giúp đỡ kinh tế từ phía Liên Xô. Tổng thống Mỹ lúc đó là Dwight Eisenhower đã ra lệnh cho CIA tìm cách thủ tiêu Lumumba. Tuy nhiên, các nhân viên tình báo Mỹ chưa kịp động thủ thì Lumumba đã bị các đối thủ chính trị của mình bắt giữ rồi hạ sát vào năm 1961.

Tổng thống Guantemala, Jakobo Arbens Gusman.
Tổng thống Guantemala, Jakobo Arbens Gusman.

Một nhân vật nổi tiếng ở châu Mỹ La tinh đã phải ngã xuống do những mưu toan của CIA là Tổng thống Chilê, Salvador Ajjende. Ông này vốn là một chính khách theo khuynh hướng xã hội, chủ trương cải cách kinh tế một cách sâu sắc để cứu vãn đất nước bên bờ vực khủng hoảng. Ông đã bắt đầu quốc hữu hóa hàng loạt ngành kinh tế quan trọng, đánh thuế cao hoạt động của các công ty xuyên quốc gia và ngừng trả nợ nước ngoài. Một số công ty của Mỹ như ITT, Anaconda hay Kenencot cảm thấy mình bị thiệt hại vì thế. Giọt nước cuối cùng làm dấy lên tâm trạng chống lại Ajjende ở Mỹ là chuyến viếng thăm Chilê của lãnh tụ Cuba Fidel Castro. Thế là CIA đã được Nhà Trắng giao nhiệm vụ lật đổ chính thể của Tổng thống Ajjende. Và viên tướng độc tài Agusto Pinochet đã vào cuộc với sự trợ giúp đắc lực của Washington. Một cuộc đảo chính đẫm máu đã được tổ chức. Tổng thống Ajjende đã phải tự sát từ chính khẩu súng mà Chủ tịch Fidel Castro đã tặng ông.

Bản thân Chủ tịch Cuba Fidel Castro cũng đã từng không chỉ một lần bị CIA mưu sát. Theo con số thống kê chưa đầy đủ, CIA đã hơn 600 lần tổ chức ám sát ông nhưng đều bị thất bại. Hình như mọi phương thức mưu sát kỳ quái nhất đều đã được CIA sử dụng vào những âm mưu đen tối nhằm cướp đi mạng sống của Chủ tịch Fidel Castro: những điếu xì gà gắn mìn, những khẩu súng bắn đạn tẩm thuốc độc, những vỏ ốc tẩm độc được vứt vào bãi tắm mà Fidel thường tới, thậm chí cả loại chất độc có thể gây nên hói đầu và rụng râu nhằm gây bệnh để Chủ tịch Cuba mất vẻ ngoại hình hấp dẫn của ông... “Tội lỗi” của Fidel là đã không để cho vòi bạch tuộc của các công ty Mỹ lũng đoạn nền kinh tế Cuba. Điều đặc biệt cần lưu ý là CIA đã định mưu sát Fidel trước khi ông gây dựng mối quan hệ với Liên Xô và tuyên bố sẽ xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa trên “hòn đảo Tự do”. Các chiến dịch quân sự của Mỹ chống lại Cuba đều được tiến hành với sự trợ giúp đắc lực của CIA.

CIA còn tham gia vào các hoạt động lật đổ các nhà lãnh đạo có khuynh hướng thiên tả khác ở châu Mỹ La tinh, như tại đảo quốc Grenada chẳng hạn. Chính quyền thiên tả tại đây đã bị binh lính Mỹ dìm vào biển máu trong một cuộc can thiệp quân sự với cái cớ ngụy tạo là cứu các sinh viên Mỹ bị bắt làm con tin. Tổng thống Mỹ lúc đó là Ronald Reagan đã lu loa về cái gọi là nguy cơ “Cuba Xôviết hóa” Grenada và còn tuyên bố rằng trên đảo quốc này có tới 1,2 nghìn quân nhân Cuba. Về sau, khi mọi chuyện đã ngã ngũ và binh lính Mỹ đã chiếm được Grenada, người ta mới biết rằng ở đây thực ra chỉ có khoảng 200 công dân Cuba, đa phần những người này là các chuyên gia dân sự.

CIA luôn luôn biết tạo dựng nên lý do để nếu không bí mật ám sát được các thủ lĩnh chính trị không hợp khẩu vị với Washington thì cũng làm bùng nổ một chiến dịch quân sự theo đúng nghĩa của từ này. Họ không ngần ngại sử dụng các thông tin dối trá, ăn không nói có...

Trần Trung

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?