Nhìn từ việc NATO tăng chi tiêu quân sự

Trong những năm gần đây, dưới sự thúc đẩy mạnh mẽ của Mỹ và tác động của cuộc xung đột Nga - Ukraine kéo dài, chi tiêu quân sự của các nước NATO liên tục tăng.

Điều này được cho là không chỉ khiến cục diện địa chính trị ở Đông Âu xấu thêm, làm gia tăng mâu thuẫn giữa các nước, mà còn khiến mối lo ngại về an ninh lan rộng, nhiều nước ngoài NATO thực hiện theo, đe dọa hòa bình và ổn định trong khu vực và trên thế giới.

“Cuộc chạy đua” nội khối

Chi tiêu quân sự của NATO từ lâu đã là tâm điểm được cộng đồng quốc tế quan tâm. Năm 2014, mặc dù các nước thành viên NATO nhất trí tăng chi tiêu quân sự lên ít nhất 2% GDP, nhưng trên thực tế vẫn chưa thực hiện được. Trong thời gian tương đối dài sau đó, chỉ có 3 nước Mỹ, Hy Lạp và Anh đáp ứng được mục tiêu trên. Tình trạng này khiến Mỹ không hài lòng, đặc biệt dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump, ông nhiều lần cáo buộc các đồng minh NATO đầu tư quá ít, phụ thuộc quá nhiều vào Mỹ.

Nhìn từ việc NATO tăng chi tiêu quân sự -0
Hệ thống phóng tên lửa đa nòng Haimas của Lockheed Martin, Mỹ.

Sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra, Mỹ liên tục “rao bán nỗi lo an ninh” cho các đồng minh, làm gia tăng sự phụ thuộc của các đồng minh NATO vào Mỹ, khiến nhiều nước châu Âu trước đây có quan điểm tiêu cực về việc tăng chi tiêu quân sự bắt đầu thay đổi thái độ, cạnh tranh để tăng tỷ lệ chi tiêu quân sự. Các nước “châu Âu cũ” của NATO như Pháp, Đức, Italy, Tây Ban Nha... hy vọng duy trì “sự tự chủ chiến lược” ở mức độ nhất định, nhưng cũng buộc phải tăng chi tiêu quân sự.

Đặc biệt, Đức, được coi là cường quốc kinh tế lớn nhất Liên minh châu Âu (EU), cũng đã có thay đổi lớn trong chính sách quốc phòng những năm gần đây.  Tháng 2/2024, Chính phủ Đức công bố dự toán ngân sách quốc phòng trị giá 73,41 tỷ USD cho năm tài chính 2024, lần đầu tiên đạt tiêu chuẩn của NATO - chỉ tiêu ít nhất 2% GDP - lập kỷ lục về mức chi tiêu quân sự của nước này. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius thậm chí còn tuyên bố chi tiêu quân sự sẽ tăng lên từ 3 đến 3,5% GDP trong tương lai. Pháp cũng tăng ngân sách quốc phòng cho năm tài chính 2024 lên 49,7 tỷ USD, tăng 7,5% so với năm trước đó, đạt mức tăng cao mới thời hậu Chiến tranh Lạnh.

Một số nước NATO ở phía Đông như các nước vùng Baltic và Ba Lan thậm chí còn tăng chi tiêu quân sự nhiều hơn để có được sự bảo vệ lâu dài của Mỹ và nâng cao quyền phát ngôn trong các vấn đề an ninh châu Âu. Ví dụ, ngân sách quốc phòng của Ba Lan đã tăng từ 2,4% GDP năm 2022 lên 3% năm 2023 và 3,9% năm 2024. Tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn cả Mỹ và là nước có tỷ lệ ngân sách quốc phòng lớn nhất ở châu Âu. Tính đến hết năm 2023, đã có 10 nước thành viên NATO đạt mục tiêu chi tiêu quân sự 2%.

Với việc Thụy Điển gia nhập vừa qua, NATO dự kiến sẽ có 23 nước đạt mục tiêu chi tiêu quân sự cho năm 2024. Nếu xu hướng này tiếp tục phát triển, tiêu chuẩn chi tiêu quân sự 2% do NATO đặt ra sẽ ngày càng trở thành mức chi tiêu cơ bản trong tương lai, thay vì giới hạn trần đặt ra ban đầu. Cùng với chi tiêu quân sự, các nước NATO cũng mở rộng quy mô trang bị các loại khí tài chủ lực như xe tăng, máy bay chiến đấu trong thời gian qua.

Ai được lợi?

Cùng với xung đột Nga - Ukraine ngày càng leo thang, NATO nhận thức được rằng kho đạn dược và năng lực sản xuất công nghiệp quốc phòng của khối này đã không thể đáp ứng được chỉ tính riêng cho chiến trường Ukraine. Vì vậy, NATO đã khẩn trương tăng chi tiêu quân sự để bù đắp những thiếu hụt trong chuỗi cung ứng vũ khí và đạn dược của mình, tránh bị thất bại trong “cuộc chiến tiêu hao hậu cần” và đây cũng là nguyên nhân quan trọng khiến NATO tăng chi tiêu quân sự.

Tuy nhiên, do thực lực công nghiệp quốc phòng thiếu hụt nghiêm trọng, các nước châu Âu chỉ có thể dựa vào các lái buôn vũ khí của Mỹ. Một phần đáng kể trong chi tiêu quân sự tăng vọt của châu Âu được chi cho việc mua sắm vũ khí từ Mỹ.

Theo số liệu thống kê, 2 năm qua, 2/3 chi tiêu mua sắm quân sự của NATO đều được tiến hành với các công ty của Mỹ, giá trị lên tới 140 tỷ USD. Chẳng hạn như Ba Lan đã chi 2 tỷ USD vào kế hoạch hiện đại hóa quốc phòng, trong đó đặt mua 500 hệ thống phóng tên lửa đa nòng HIMARS từ Công ty Lockheed Martin của Mỹ và 250 xe tăng chiến đấu chủ lực Abrams từ General Dynamics. Phần Lan, nước mới gia nhập NATO năm 2023, cũng tăng 54% chi tiêu quân sự, đạt 2,4% GDP, với các thương vụ mua sắm chiến cơ F-35 và hệ thống phòng không của Mỹ.

Tất nhiên, Mỹ là nước hưởng lợi lớn nhất từ việc NATO tăng mạnh chi tiêu quân sự. Theo báo cáo tài chính quý I/2024 do tập đoàn công nghiệp quốc phòng khổng lồ Mỹ Raytheon công bố, doanh thu trong quý I của tập đoàn này đạt 19,3 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước và thu nhập ròng là 1,7 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước, giá trị số đơn hàng chưa bàn giao đạt mức cao kỷ lục 202 tỷ USD.

Ngoài ra, doanh thu quý I/2024 của Lockhead Martin cũng đạt 17,2 tỷ USD, tăng 14% so với cùng kỳ năm trước. Bản thân ông Jens Stoltenberg từng tuyên bố rằng: “Rất nhiều khoản chi tiêu quân sự mới của NATO được chi trả cho người Mỹ và NATO đang tạo ra một thị trường tiêu thụ vũ khí”.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.