Nhìn từ việc NATO tăng chi tiêu quân sự

Trong những năm gần đây, dưới sự thúc đẩy mạnh mẽ của Mỹ và tác động của cuộc xung đột Nga - Ukraine kéo dài, chi tiêu quân sự của các nước NATO liên tục tăng.

Điều này được cho là không chỉ khiến cục diện địa chính trị ở Đông Âu xấu thêm, làm gia tăng mâu thuẫn giữa các nước, mà còn khiến mối lo ngại về an ninh lan rộng, nhiều nước ngoài NATO thực hiện theo, đe dọa hòa bình và ổn định trong khu vực và trên thế giới.

“Cuộc chạy đua” nội khối

Chi tiêu quân sự của NATO từ lâu đã là tâm điểm được cộng đồng quốc tế quan tâm. Năm 2014, mặc dù các nước thành viên NATO nhất trí tăng chi tiêu quân sự lên ít nhất 2% GDP, nhưng trên thực tế vẫn chưa thực hiện được. Trong thời gian tương đối dài sau đó, chỉ có 3 nước Mỹ, Hy Lạp và Anh đáp ứng được mục tiêu trên. Tình trạng này khiến Mỹ không hài lòng, đặc biệt dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump, ông nhiều lần cáo buộc các đồng minh NATO đầu tư quá ít, phụ thuộc quá nhiều vào Mỹ.

Nhìn từ việc NATO tăng chi tiêu quân sự -0
Hệ thống phóng tên lửa đa nòng Haimas của Lockheed Martin, Mỹ.

Sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra, Mỹ liên tục “rao bán nỗi lo an ninh” cho các đồng minh, làm gia tăng sự phụ thuộc của các đồng minh NATO vào Mỹ, khiến nhiều nước châu Âu trước đây có quan điểm tiêu cực về việc tăng chi tiêu quân sự bắt đầu thay đổi thái độ, cạnh tranh để tăng tỷ lệ chi tiêu quân sự. Các nước “châu Âu cũ” của NATO như Pháp, Đức, Italy, Tây Ban Nha... hy vọng duy trì “sự tự chủ chiến lược” ở mức độ nhất định, nhưng cũng buộc phải tăng chi tiêu quân sự.

Đặc biệt, Đức, được coi là cường quốc kinh tế lớn nhất Liên minh châu Âu (EU), cũng đã có thay đổi lớn trong chính sách quốc phòng những năm gần đây.  Tháng 2/2024, Chính phủ Đức công bố dự toán ngân sách quốc phòng trị giá 73,41 tỷ USD cho năm tài chính 2024, lần đầu tiên đạt tiêu chuẩn của NATO - chỉ tiêu ít nhất 2% GDP - lập kỷ lục về mức chi tiêu quân sự của nước này. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius thậm chí còn tuyên bố chi tiêu quân sự sẽ tăng lên từ 3 đến 3,5% GDP trong tương lai. Pháp cũng tăng ngân sách quốc phòng cho năm tài chính 2024 lên 49,7 tỷ USD, tăng 7,5% so với năm trước đó, đạt mức tăng cao mới thời hậu Chiến tranh Lạnh.

Một số nước NATO ở phía Đông như các nước vùng Baltic và Ba Lan thậm chí còn tăng chi tiêu quân sự nhiều hơn để có được sự bảo vệ lâu dài của Mỹ và nâng cao quyền phát ngôn trong các vấn đề an ninh châu Âu. Ví dụ, ngân sách quốc phòng của Ba Lan đã tăng từ 2,4% GDP năm 2022 lên 3% năm 2023 và 3,9% năm 2024. Tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn cả Mỹ và là nước có tỷ lệ ngân sách quốc phòng lớn nhất ở châu Âu. Tính đến hết năm 2023, đã có 10 nước thành viên NATO đạt mục tiêu chi tiêu quân sự 2%.

Với việc Thụy Điển gia nhập vừa qua, NATO dự kiến sẽ có 23 nước đạt mục tiêu chi tiêu quân sự cho năm 2024. Nếu xu hướng này tiếp tục phát triển, tiêu chuẩn chi tiêu quân sự 2% do NATO đặt ra sẽ ngày càng trở thành mức chi tiêu cơ bản trong tương lai, thay vì giới hạn trần đặt ra ban đầu. Cùng với chi tiêu quân sự, các nước NATO cũng mở rộng quy mô trang bị các loại khí tài chủ lực như xe tăng, máy bay chiến đấu trong thời gian qua.

Ai được lợi?

Cùng với xung đột Nga - Ukraine ngày càng leo thang, NATO nhận thức được rằng kho đạn dược và năng lực sản xuất công nghiệp quốc phòng của khối này đã không thể đáp ứng được chỉ tính riêng cho chiến trường Ukraine. Vì vậy, NATO đã khẩn trương tăng chi tiêu quân sự để bù đắp những thiếu hụt trong chuỗi cung ứng vũ khí và đạn dược của mình, tránh bị thất bại trong “cuộc chiến tiêu hao hậu cần” và đây cũng là nguyên nhân quan trọng khiến NATO tăng chi tiêu quân sự.

Tuy nhiên, do thực lực công nghiệp quốc phòng thiếu hụt nghiêm trọng, các nước châu Âu chỉ có thể dựa vào các lái buôn vũ khí của Mỹ. Một phần đáng kể trong chi tiêu quân sự tăng vọt của châu Âu được chi cho việc mua sắm vũ khí từ Mỹ.

Theo số liệu thống kê, 2 năm qua, 2/3 chi tiêu mua sắm quân sự của NATO đều được tiến hành với các công ty của Mỹ, giá trị lên tới 140 tỷ USD. Chẳng hạn như Ba Lan đã chi 2 tỷ USD vào kế hoạch hiện đại hóa quốc phòng, trong đó đặt mua 500 hệ thống phóng tên lửa đa nòng HIMARS từ Công ty Lockheed Martin của Mỹ và 250 xe tăng chiến đấu chủ lực Abrams từ General Dynamics. Phần Lan, nước mới gia nhập NATO năm 2023, cũng tăng 54% chi tiêu quân sự, đạt 2,4% GDP, với các thương vụ mua sắm chiến cơ F-35 và hệ thống phòng không của Mỹ.

Tất nhiên, Mỹ là nước hưởng lợi lớn nhất từ việc NATO tăng mạnh chi tiêu quân sự. Theo báo cáo tài chính quý I/2024 do tập đoàn công nghiệp quốc phòng khổng lồ Mỹ Raytheon công bố, doanh thu trong quý I của tập đoàn này đạt 19,3 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước và thu nhập ròng là 1,7 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước, giá trị số đơn hàng chưa bàn giao đạt mức cao kỷ lục 202 tỷ USD.

Ngoài ra, doanh thu quý I/2024 của Lockhead Martin cũng đạt 17,2 tỷ USD, tăng 14% so với cùng kỳ năm trước. Bản thân ông Jens Stoltenberg từng tuyên bố rằng: “Rất nhiều khoản chi tiêu quân sự mới của NATO được chi trả cho người Mỹ và NATO đang tạo ra một thị trường tiêu thụ vũ khí”.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.