Nhật Bản và bài toán Trung Đông

Đối với Nhật Bản, Trung Đông từ lâu đã trở thành bạn hàng dầu thô và khí đốt tự nhiên. Tuy nhiên, những bất ổn thời gian gần đây đe dọa đưa Nhật Bản vào cuộc khủng hoảng an ninh năng lượng, đặt ra yêu cầu thay đổi chiến lược để đảm bảo bình ổn quan hệ với các quốc gia Trung Đông.

Trong bối cảnh này, Thủ tướng Shinzo Abe đã có nhiều động thái quan trọng, như đến thăm Iran hay quyết định triển khai các tàu chiến tới Trung Đông cho mục đích điều tra và nghiên cứu, làm dấy lên nhiều câu hỏi về tham vọng thực sự của “xứ sở mặt trời mọc” ở khu vực này.

Những động thái mới

Cách đây chưa lâu, Thủ tướng Shinzo Abe được cho là nhân vật có thể hàn gắn những rạn nứt nghiêm trọng giữa Iran và Mỹ thông qua các chuyến công du đến hai quốc gia này, từ đó ổn định tình hình khu vực. Tuy nhiên, sứ mệnh thuyết khách của Thủ tướng Abe đã không đạt được kết quả như mong đợi, khi cả Mỹ và Iran đều đưa ra thông điệp đe dọa lẫn nhau.

Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi những căng thẳng gần đây giữa Mỹ và Iran đã đẩy Tokyo vào thế khó khi phải xử lý mối quan hệ “tay đôi” giữa một bên là đồng minh an ninh truyền thống là Mỹ và bên còn lại là Iran - nguồn cung tới 80% lượng dầu nhập khẩu từ Trung Đông của Nhật Bản.

Giọt nước tràn ly xảy đến sau sự kiện một tàu chở dầu của Nhật Bản, cùng với Saudi Arabia và Na Uy, bị tấn công quanh eo biển Hormuz, khiến các bên liên quan liên tục đổ lỗi cho nhau. Những yếu tố nguy hiểm kiểu này khiến Nhật Bản đứng ngồi không yên vì bất cứ nguy cơ nào ngoài vòng kiểm soát sẽ khiến nguồn cung và hoạt động vận chuyển dầu mỏ bị gián đoạn.

Trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif, Thủ tướng Shinzo Abe cho biết muốn xây dựng mối quan hệ hữu nghị với Tehran.
Trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif, Thủ tướng Shinzo Abe cho biết muốn xây dựng mối quan hệ hữu nghị với Tehran.

Trong bối cảnh này, Tokyo tuyên bố triển khai một số tàu chiến tới Trung Đông, được ủy quyền sử dụng vũ lực trong trường hợp cần thiết nhằm tăng cường bảo vệ các tàu thương mại Nhật Bản khi đi qua vùng biển trong khu vực (đặc biệt là eo Hormuz).

Ngoài ra, Nhật Bản cũng sẽ tính đến khả năng điều động thêm tàu chiến để truy quét cướp biển quanh vùng Sừng châu Phi, giúp bảo vệ vùng biển ngoài khơi Vịnh Oman. Tuy nhiên, Tokyo cũng nêu rõ rằng các tàu này không thuộc lực lượng liên minh hải quân mà Washington đề xuất đối phó với Iran. Phía Tokyo còn gợi ý hỗ trợ hoạt động đảm bảo an ninh khu vực bằng các máy bay tuần tra, từ đó củng cố khả năng thu thập thông tin tình báo cho Tokyo.

Chưa dừng lại ở đó, Nhật Bản cũng cam kết phối hợp chặt chẽ với Mỹ để giải quyết các vấn đề Trung Đông, cũng như giúp xoa dịu căng thẳng hiện nay giữa Mỹ và Iran trong khu vực thông qua đối thoại hòa bình.

Lợi ích và tham vọng

Giới quan sát cho rằng, những động thái mới của Nhật Bản tiếp tục cho thấy tham vọng nâng cao vị thế của “xứ sở mặt trời mọc” ở Trung Đông. Không chỉ muốn bảo vệ lợi ích tại Trung Đông, Thủ tướng Abe đồng thời cần thỏa hiệp với các bên để tránh những nguy cơ chiến tranh tương lai. Nhật Bản đang thể hiện thiện chí, chứ không phải chống đối, với Iran để thắt chặt mối quan hệ song phương thân thiết nhiều năm qua.

Tokyo nhấn mạnh, việc đưa tàu chiến với nhiệm vụ chính là điều tra và nghiên cứu, chứ không tiến gần đến Vịnh Ba Tư hay xâm phạm lãnh hải bất cứ quốc gia nào, hoàn toàn không phải là động thái có thể khiêu khích Iran để khơi mào căng thẳng.

Bất chấp việc phụ thuộc nhiều vào Mỹ trên phương diện an ninh và dễ bị tổn thương trước áp lực từ Mỹ, Nhật Bản dường như đang tránh tham gia bất cứ liên minh nào có thể gây phương hại đến quan hệ Nhật - Iran. Điều này minh chứng ở việc Nhật Bản hoàn toàn “lặng im” trước Sáng kiến An ninh hàng hải, vốn được Mỹ thành lập để tăng cường hiện diện quân sự và thắt chặt an ninh trong Vịnh Ba Tư.

Trước đó, trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif vào tháng 5 tại Tokyo, Thủ tướng Abe cho biết ông muốn xây dựng mối quan hệ hữu nghị với Tehran. Giới quan sát nhận định, việc Nhật Bản đáp ứng những kỳ vọng của Iran theo một cách nào đó có khả năng sẽ ổn định lợi ích của Tokyo và ngăn chặn một cuộc khủng hoảng năng lượng.

Sự cẩn trọng ở Trung Đông còn được Nhật Bản thể hiện trong mối quan hệ với Mỹ, theo kiểu muốn giúp Washington xoa dịu căng thẳng để chứng minh vai trò đồng minh lâu năm. Trên thực tế, chính quyền Shinzo Abe đã phát đi nhiều tín hiệu sẵn sàng đóng góp cho sáng kiến hòa giải mâu thuẫn Mỹ - Iran mà không cần phải tham gia trực tiếp.

Tokyo tuyên bố triển khai một số tàu chiến tới Trung Đông, được ủy quyền sử dụng vũ lực trong trường hợp cần thiết để bảo vệ các tàu thương mại Nhật Bản.
Tokyo tuyên bố triển khai một số tàu chiến tới Trung Đông, được ủy quyền sử dụng vũ lực trong trường hợp cần thiết để bảo vệ các tàu thương mại Nhật Bản.

Trong cuộc gặp với Tổng thống Trump gần đây, Thủ tướng Shinzo Abe đã có ít nhiều tác động, khiến người đứng đầu Nhà Trắng tỏ ra nhẹ giọng, bày tỏ sự ủng hộ nỗ lực của Thủ tướng Abe đối với Iran và tuyên bố không tìm cách thay đổi chính quyền tại Tehran.

Sâu xa hơn, nhiều ý kiến nhận định ẩn ý của ông Abe khi thay đổi chiến lược ở Trung Đông chính là muốn thoát khỏi quy chế sau chiến tranh chịu ảnh hưởng rất lớn từ Mỹ. Theo đó, từ sau Thế chiến II, Nhật Bản phải tuân theo Hiến pháp hòa bình (mà Mỹ áp đặt), yêu cầu quốc gia này không được sử dụng vũ lực trong giải quyết tranh chấp quốc tế. Việc có thể triển khai các tàu chiến ở Trung Đông, nếu thành công, sẽ mở ra cơ hội thay đổi hiến pháp, giúp Nhật Bản có thể sở hữu quân đội thực sự và toàn diện.

Đây được coi như một trong những quyết sách đối ngoại quan trọng của Thủ tướng Shinzo Abe trong năm 2019, thể hiện rõ tinh thần hòa hảo với Iran nhưng đầy cứng rắn với Mỹ, trong bối cảnh Nhật Bản cần cân bằng quan hệ ngoại giao với hai quốc gia luôn âm ỉ nhiều xung đột này...

Trần Quân (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.