Nhật Bản: Thắng lợi của Thủ tướng tạo lực đẩy “ba mũi tên”

Thắng lợi của liên minh cầm quyền tại Nhật Bản trong cuộc bầu cử Hạ viện ngày 14/12 đã đem lại cho Thủ tướng Shinzo Abe một sức mạnh mới cả về đối nội lẫn đối ngoại. Việc ông Abe được cử tri Nhật tin tưởng lại khiến các đối thủ bên ngoài lo sợ vì điều đó không chỉ giúp ông tiếp tục chính sách cải cách kinh tế mà còn cả những chính sách quốc phòng có tính dân tộc chủ nghĩa cao.

Cuộc bầu cử Hạ viện Nhật hôm 14/12 diễn ra trước kỳ hạn sau khi kinh tế Nhật rơi vào suy thoái trong quý III-2014 do thất bại bước đầu của chính sách cải cách kinh tế đầy táo bạo của Thủ tướng Shinzo Abe.

Không nằm ngoài dự đoán, đảng Tự do Dân chủ (LDP) của Thủ tướng Abe đã thắng lớn, giành được 291 ghế trên tổng số 475 tại Hạ viện, đảng đối lập trung tả chỉ giành được 73 ghế trong Quốc hội. Liên minh với đảng Công minh, Thủ tướng Abe giành được đa số tuyệt đối với 326 dân biểu ở Hạ viện. Với kết quả này, LDP không những không yếu đi, mà thậm chí còn mạnh lên và trở thành đảng có sức chi phối chính trị chưa từng thấy trong nhiều năm trở lại đây. Nếu như quyết định giải tán Hạ viện và bầu cử trước thời hạn của ông Abe được coi là canh bạc được ăn cả ngã về không thì rõ ràng ông đã “ăn cả”.

Thủ tướng Shinzo Abe tuyên bố chiến thắng sau bầu cử Hạ viện ngày 14/12.
Thủ tướng Shinzo Abe tuyên bố chiến thắng sau bầu cử Hạ viện ngày 14/12.

Nhưng tại sao một chính sách kinh tế đưa nước Nhật vào suy thoái của Thủ tướng Abe lại được người dân ủng hộ? Theo các nhà phân tích, sự yếu kém của phe đối lập, sự cần thiết của việc tiếp tục chính sách kinh tế Abenomics là lý do thúc đẩy nhiều người dân Nhật Bản tiếp tục bỏ phiếu cho LDP trong cuộc bầu cử Hạ viện lần này. Đối với nhiều cử tri Nhật, gói chính sách Abenomics có thể chưa phải là giải pháp toàn vẹn, nhưng đây vẫn là con đường đúng đắn để kéo Nhật Bản ra khỏi tình trạng giảm phát đã kéo dài suốt 2 thập niên và đem lại khuôn mặt mới cho nền kinh tế nước này.

Kinh tế Nhật đã trải hơn hai chục năm sa sút với bảy đợt suy thoái. Năm 2010 vừa bị Trung Quốc qua mặt về GDP để tụt xuống hàng thứ ba thế giới. Lý do sâu xa là do tỷ lệ dân số lão hóa cao, khiến mức tiêu thụ sút giảm và hàng hóa mất giá. Trong khi đó, kinh tế Nhật vẫn có ưu điểm là nơi đầu tư ổn định khiến thiên hạ bỏ tiền mua đồng yen để tìm cơ hội kiếm lời trên thị trường Nhật. Kết hợp hai chuyện: 1) dân số và tiêu thụ giảm khiến kinh tế bị giảm phát và 2) nội tệ lên giá dẫn tới hiện tượng giá cả trong nước tụt đều làm người dân càng tiết kiệm và hoãn chi tiêu để chờ khi giá hạ hơn nữa. Hoàn cảnh éo le ấy khiến doanh nghiệp Nhật điêu đứng. Ðầu tư giảm vì mức lời sụt dẫn tới việc cắt lương và mở ra vòng xoáy lẩn quẩn: lương hạ càng đánh sụt mức tiêu thụ và làm kinh tế đình trệ.

Chiếm đa số áp đảo sau cuộc bầu cử cuối tháng 12/2013, chính quyền của Thủ tướng Abe áp dụng chính sách cải cách táo bạo, được gọi là Abemomics, nhắm vào ba hướng (gọi là “ba mũi tên”). Thứ nhất là cố tình gây lạm phát qua biện pháp tăng chi để bơm tiền vào kinh tế theo cái ý... dọa nạt - Hãy mua ngay đi kẻo mai này hàng lên giá! Thứ hai là cải tiến môi trường kinh doanh để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư bằng cách giảm thuế doanh nghiệp. Mũi tên thứ ba toàn diện hơn nhắm vào việc cởi trói cho nền kinh tế để qua đó nâng cao thu nhập đầu người cho toàn dân trong suốt 10 năm tới và nhân lên gấp đôi tổng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Nhật Bản, mở rộng sức cạnh tranh cho khu vực kinh tế tư nhân. Khác với hai vế đầu của chương trình vực dậy kinh tế do ông Abe chủ xướng, mũi tên thứ ba chủ yếu là một chương trình cải tổ dài hơi và tác động đến toàn bộ cơ cấu của nền kinh tế Nhật Bản.

Công nhân làm việc trong nhà máy của Công ty Toyota Đông Nhật Bản.
Công nhân làm việc trong nhà máy của Công ty Toyota Đông Nhật Bản.

Kết quả ban đầu là thị trường hồ hởi, tăng cùng mức lời doanh nghiệp và chỉ số cổ phiếu tăng vọt cùng uy tín của ông Abe và đảng LDP. Nhưng tăng chi mà giảm thuế thì gây bội chi nặng hơn, khiến chính quyền Abe phải đi vay khi mức nợ công đã lên tới mức kỷ lục toàn cầu. Bội chi và đi vay càng nhiều thì lãi suất đi vay càng dễ tăng và mở ra một vòng luẩn quẩn khác: tốn thêm tiền trả nợ khi nhà nước vốn đang thiếu tiền. Vì vậy, việc cải thiện môi trường kinh doanh và giảm thuế lợi tức doanh nghiệp phải đi cùng một biện pháp thuế vụ khác: tăng thuế tiêu dùng, từ 5% lên 8%, kể từ tháng 4-2014. Biện pháp tài chính này lại đụng vào một thực tế là làm giảm mức tiêu thụ khiến tăng trưởng sụt, và gây phản ứng ngược về chính trị: giảm thuế cho tư doanh mà lại tăng thuế dân nghèo? Do đó khi có thông báo nền kinh tế Nhật rơi vào suy thoái hồi tháng trước, lập tức uy tín của ông Abe bị sụt giảm nghiêm trọng và tức khắc ông phải quyết định tạm hoãn tăng thuế, ít ra cho đến tháng 10/2015.

Các chuyên gia về kinh tế Nhật Bản nói rằng, chương trình Abenomics có chựng lại nhưng ông Abe đã đi đúng hướng. Kết quả cuộc bầu cử hôm 14/12 đã chứng tỏ điều này. Theo giới phân tích, sau đây Thủ tướng Abe sẽ nhanh chóng bắn đi mũi tên thứ ba trong chính sách Abenomics của ông. Đó là nền tảng để đem lại tăng trưởng cho Nhật Bản trong một thời gian dài. Tuy vậy, mũi tên thứ ba đó không dễ dàng thuyết phục được công luận. Bởi đây là một mũi tên hết sức phức tạp, bao hàm rất nhiều thứ trong đó. Ông Abe vừa muốn đẩy mạnh khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp, vừa muốn phụ nữ phải tham gia nhiều hơn vào các hoạt động kinh tế, vào đời sống của các cơ sở sản xuất, vừa muốn mở của thị trường lao động đón các chuyên viên có tay nghề cao vào Nhật Bản làm việc.

Muốn đem lại một làn gió mới cho nước Nhật, thì ông Abe đã chủ trương tạo sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp làm ăn, thành lập những quỹ hỗ trợ và khuyến khích các doanh nhân lao vào thị trường. Bên cạnh đó, Tokyo không ngừng đầu tư vào các lĩnh vực như công nghệ chế tạo robot. Chính vì phức tạp như vậy cho nên các biện pháp này không thể đem lại kết quả trong ngắn hạn. Theo các chuyên gia, cần từ 4 đến 5 năm thì mũi tên thứ ba của ông Abe mới có hiệu quả rõ rệt.

Nhưng việc giành quyền kiểm soát 2/3 Hạ viện sẽ còn giúp Thủ tướng Abe tạo đột phá cho những vấn đề mà ông rất thiết tha như quốc phòng và hiến pháp. Đây mới là điều khiến các quốc gia đối thủ của Nhật như Hàn Quốc và Trung Quốc lo ngại.

Trong năm vừa qua, ông Abe đã gây phản ứng dữ dội tại các nước láng giềng Đông Bắc Á qua việc đi thăm một ngôi đền tưởng niệm các liệt sĩ, kể cả các tội phạm chiến tranh đã tử vong trong Thế chiến II. Các nỗ lực của chính quyền ông nhằm duyệt lại các sách sử học để phủ nhận việc quân đội Nhật Bản cưỡng ép phụ nữ làm nô lệ tình dục trong thời chiến cũng đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình ở nước ngoài.

Giáo sư Park Hwee-rhak, Trường đại học Kookmin, nói việc ông Abe thoái lui trước các vấn đề gây nhiều xúc động này sẽ xoa dịu căng thẳng. Ông Park cho rằng Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản chưa sẵn sàng để nhìn vào lịch sử một cách khách quan. Vì thế ông hy vọng Thủ tướng Abe sẽ nhấn mạnh đến các chính sách thực tiễn có thể bảo đảm hòa bình hay thịnh vượng chung ở Đông Bắc Á, chứ đừng tập trung vào lịch sử.

Nhật Bản cũng có những khẳng định chủ quyền chồng chéo với cả Hàn Quốc và Trung Quốc đối với hai dãy đảo khác nhau ở vùng biển Hoa Đông. Các nước láng giềng gần nhất của Nhật Bản lo sợ về việc ông Abe ủng hộ việc thay đổi hiến pháp chủ hòa của Nhật Bản để quân đội Nhật có thể tích cực hơn trong việc chống lại các mối đe dọa đến từ bên ngoài.

Hosaka Yuji, giáo sư khoa học chính trị Trường đại học Sejong, nói Nhật Bản quan tâm nhiều hơn về sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc. Theo ông Yuji, trong khi Trung Quốc tăng cường khả năng quân sự, Nhật Bản cũng cần phải củng cố khí tài của họ để không bị tụt hậu. Để làm được việc này, Nhật Bản cần phải có quân đội của chính mình nhưng việc đó đòi hỏi phải thay đổi hiến pháp. Mỹ ủng hộ việc phát triển quân đội Nhật, để Nhật Bản có thể đóng một vai trò lớn hơn trong liên minh giữa hai nước.

Có thể nói quan hệ giữa Nhật Bản với Trung Quốc và Hàn Quốc chưa có dấu hiệu được xoa dịu trong nhiệm kỳ 4 năm sắp tới của Thủ tướng Abe.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.