Thời gian vừa qua, clip 600 người đồng ca bài hát "Nơi đảo xa" của nhạc sĩ Thế Song do Mạng Xã hội Việt Nam (go.vn) tổ chức lan truyền trong cộng đồng mạng đã gây sự xúc động mạnh mẽ với nhiều thính giả, góp phần tạo ra một làn sóng hướng về biển đảo thân thương. "Cha đẻ" của "Nơi đảo xa" - nhạc sĩ Thế Song cũng tỏ ra khá bất ngờ khi bài hát của mình đã tạo ra một kỷ lục về số lượng người tham gia thu âm lớn nhất từ trước đến nay. Nhạc sĩ Thế Song cho biết, trong cuộc đời sáng tác âm nhạc của mình, ông đã viết mấy chục bài hát về biển đảo, nhưng "Nơi đảo xa" thực sự là một hiện tượng lạ ngay từ khi ra đời...
Nhạc sĩ Thế Song năm nay đã 78 tuổi và từng trải qua một cơn tai biến nhẹ cách đây vài năm nên trí nhớ của ông suy giảm nhiều. Ông phát âm chậm và hơi khó nghe. Một số mốc thời gian, sự kiện trong cuộc đời ông cũng không nhớ rõ lắm. Bởi vậy, trong nhiều cuộc trò chuyện, ông cần có sự giúp đỡ của người con trai trưởng là anh Thế Huy để "đính chính" thông tin khi cần. Nhạc sĩ Thế Song may mắn có người con trai rất thấu hiểu tâm tính cũng như sự nghiệp của bố mình nên đã cung cấp cho chúng tôi khá nhiều thông tin. Thật ngạc nhiên, người nhạc sĩ già ngày nào cũng lên mạng đọc báo, cập nhật những tin tức trong nước và thế giới. Vì vậy, câu chuyện về bài hát "Nơi đảo xa" của ông được dựng thành clip với số người tham gia kỷ lục, ông cũng là người trực tiếp biết thông tin chứ không đợi con cháu thông báo mới biết.
Nhắc đến chuyện này, người nhạc sĩ già vẫn còn nguyên sự xúc động, bởi có lẽ đây là lần đầu tiên ở Việt Nam có một bài hát được đông đảo người dân thuộc các tầng lớp khác nhau tham gia đến thế. Nhất là trong những ngày tháng cả nước hướng về biển đảo với nhiều chương trình nghệ thuật đặc sắc, clip âm nhạc này thực sự tạo nên một "dư chấn" trong lòng người xem, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và tình cảm của người hát cũng như người nghe đối với vùng hải đảo biên cương của Tổ quốc.
Kể về sự ra đời của bài hát này, nhạc sĩ Thế Song tủm tỉm: "Tôi sáng tác bài hát này khi chưa hề đến Trường Sa đâu nhé! Không định viết về Trường Sa mà lại thành mới vui!". Đó là vào khoảng tháng 4-1979, nhạc sĩ Thế Song có chuyến công tác Quảng Ninh. Ông đến với các chiến sĩ bộ đội Biên phòng, dự định viết về gương hy sinh anh dũng của Hoàng Thị Hồng Xiêm. Trên đường trở lại Hà Nội, đoàn công tác của nhạc sĩ Thế Song dừng chân tại một đơn vị sửa chữa tàu Z48 của Hải quân Việt Nam ở thị xã Hòn Gai. Đêm hôm ấy, các nghệ sĩ đã có buổi giao lưu, cùng uống rượu và trò chuyện đến khuya. Một số anh em trong đoàn còn bị say với những ly rượu chanh (khi đó còn là thứ hàng quý lắm mới đem ra mời nhau). Riêng nhạc sĩ Thế Song, do tửu lượng tốt nên không say. Đêm đó, ông đã được nghe nhiều câu chuyện, lời tâm sự của những anh lính hải quân quanh năm xa nhà biền biệt, làm bạn bè với những cánh sóng giữa trùng khơi.
Nhạc sĩ Thế Song cứ ám ảnh mãi với lời nói của một chiến sĩ trẻ: "Chúng em là lính hải quân vất vả lắm, quanh năm chỉ đi chân đất, ăn sóng nằm gió... Mỗi chuyến đi ra đến đảo bằng tàu nhỏ, gian nan vô cùng, không nói hết được. Anh hãy viết về chúng em đi... ".
Xúc động trước hình tượng người chiến sĩ Hải quân nhỏ bé mà anh dũng giữa trùng khơi xa, với cảm giác như... "mắc nợ", ngay đêm ấy, trong tâm tưởng nhạc sĩ Thế Song đã nảy ra những nốt nhạc tha thiết. Trên đường về Hà Nội, nhạc sĩ Thế Song đã sáng tác xong lời 1 của bài hát: "Nơi anh đến là biển xa, nơi anh tới là đảo xa. Từng mảnh đất quê ta giữa đại dương mang tình thương quê nhà. Đây Trường Sa, kia Hoàng Sa ngàn bão tố phong ba ta vượt qua vượt qua...". Lời bài hát vừa tha thiết, tình cảm vừa có sự sôi nổi, nhiệt huyết của tuổi trẻ, của tình yêu lứa đôi. Nhạc sĩ Thế Song tâm sự rằng, khi đã tìm được "cái tứ" rồi, giai điệu bài hát cứ thế đến một cách tự nhiên, như thể ông đã gửi lòng mình theo từng cánh sóng, theo bước hành quân đầy gian khổ và kiên cường của những người lính sẵn sàng hy sinh thân mình để giữ đảo thiêng liêng.
Về đến Hà Nội, nhạc sĩ Thế Song bắt tay ngay vào viết lời 2 và ông đã viết xong rất nhanh tại nhà riêng ở phố Hàng Bột (nay là Tôn Đức Thắng). Bài hát vừa hoàn thành thì ca sĩ Tiến Thành (đã mất sau một tai nạn giao thông) đến chơi. Nhạc sĩ "khoe" ngay bài hát mới. Ca sĩ Tiến Thành trở thành giọng ca nam đầu tiên hát bài "Nơi đảo xa" để lại nhiều dư âm cho thính giả Đài Tiếng nói Việt Nam. Sau Tiến Thành, ca sĩ Trọng Tấn - bằng chất giọng truyền cảm, tha thiết với 3 bản phối khác nhau - cũng khiến nhạc sĩ của "Nơi đảo xa" rất hài lòng.
Trong chuyến đi đầy duyên nợ này, nhạc sĩ Thế Song còn viết được bài hát "Bài ca trên đỉnh Pò Hèn" (về hình tượng liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Xiêm), tuy nhiên, bởi khán thính giả quá ấn tượng với "Nơi đảo xa" nên "Bài ca trên đỉnh Pò Hèn" có phần bị khuất lấp...
16 năm sau khi ca khúc "Nơi đảo xa" ra đời, chiếm được nhiều tình cảm của chiến sĩ hải đảo với rất nhiều lần được phát sóng theo thư yêu cầu của thính giả, nhạc sĩ Thế Song mới cùng các nhạc sĩ Doãn Nho, Lương Nguyên... đến với Trường Sa trong sự chào đón nồng hậu của cán bộ, chiến sĩ nơi đây... Ông tâm sự: "Các chiến sĩ khi biết trong đoàn công tác có nhạc sĩ "Nơi đảo xa" đều rất xúc động, thường nói là anh hoặc chú đã nói hộ nỗi lòng của chúng em, chúng cháu. Ở đảo, các chiến sĩ thiếu nước sinh hoạt nên thường phải cởi trần để tiết kiệm nước giặt quần áo, nhưng nghe có nhạc sĩ Thế Song của "Nơi đảo xa" đến là vội vã chạy đi mặc quần áo vào ngay, ấy là họ thể hiện sự tôn trọng, quý mến với mình. Cảm động lắm. Chuyến đi ấy tôi đến thăm hết các hòn đảo của ta ở Trường Sa và đêm nào cũng hát cùng chiến sĩ bài hát ấy...".
Cũng đã 16 năm kể từ chuyến đi công tác đặc biệt ấy, nhưng khi kể lại những kỷ niệm về một tháng lênh đênh trên biển thả hồn theo từng cánh sóng, nhạc sĩ Thế Song vẫn rưng rưng xúc động. Sau chuyến đi ấy, nhạc sĩ Thế Song đã sáng tác một số bài hát về Trường Sa rất được lính đảo yêu mến như: "Mênh mang Trường Sa", "Ngôi nhà lính đảo", "Hoa hồng biển đảo", "Biển chuyện tình hóa đá"... Nhưng chính nhạc sĩ Thế Song cũng phải thừa nhận rằng: "Nơi đảo xa" là đỉnh cao khó vượt. Nó được đón nhận, được yêu mến vượt ra ngoài cả định lượng của tôi. Đặc biệt là nó ra đời cách đây đã hơn 30 năm nhưng không bị cũ đi với thời gian, lại được giới trẻ hôm nay và chắc hẳn cả ngày mai đón nhận nồng nhiệt. Với tôi, điều đó là phần thưởng quý giá nhất, khiến tôi thực sự hạnh phúc...".
Nhạc sĩ Thế Song có 40 năm công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam, trong đó có nhiều năm làm biên tập viên chương trình "Ca nhạc theo thư yêu cầu thính giả". Hồi ấy, khi kênh ca nhạc trên làn sóng đài phát thanh vẫn giữ vị trí "thống lĩnh", mỗi ngày có hàng chồng thư thính giả gửi về. Với bản tính cẩn thận, chu đáo, ông thường đọc hết các thư và rất xúc động mỗi khi bắt gặp thư yêu cầu bài hát "Nơi đảo xa" của mình. Đến ngày nghỉ hưu, nhạc sĩ Thế Song tự hào đã đặt chân lên đủ 64 tỉnh thành trong cả nước, sáng tác hàng trăm bài hát về các địa danh nổi tiếng. Nhưng địa danh Trường Sa - "Nơi anh đến" vẫn để lại cho ông nhiều kỷ niệm và ấn tượng mạnh mẽ, da diết nhất, là một chuyến đi đáng nhớ trong đời. Giờ đây tuổi đã cao, sức yếu, ông tâm sự rằng nếu có điều kiện ông cũng thật khó lòng thực hiện được một chuyến đi như thế. Hành trình của nhạc sĩ Thế Song bây giờ là mỗi ngày đạp xe một vòng quanh Hồ Tây mênh mang lộng gió, bất kể ngày nắng hay ngày mưa, ngày giá rét. Ông bảo: "Thể dục vừa khỏe người, vừa lành mạnh và nó khiến tôi thêm yêu mến cuộc đời này..."
