Nhà tù bí mật của CIA ở Litva

Một nhà kho tưởng chừng rất bình thường, với hành lang dài và các phòng không cửa sổ, bên trong trải thảm và gắn cửa cách âm, lại từng là một trung tâm giam giữ khét tiếng của CIA ở Litva. Nhưng giờ đây, nó đang được chính quyền sở tại rao bán.

Nơi bị chối bỏ

Sau vụ tấn công khủng bố 11-9, CIA đã ráo riết truy bắt các thủ lĩnh hàng đầu của al-Qaeda, đồng thời xây dựng một chương trình thẩm vấn những kẻ khủng bố nhằm thu thập thông tin về vụ tấn công tiếp theo.

1.jpg -0
Bên ngoài nhà tù ở Litva.

Ngày 14-12-2014, một Ủy ban của Thượng viện Hoa Kỳ về tình báo đã công bố một bản tóm tắt điều tra dài 500 trang có nhan đề “Nghiên cứu về chương trình bắt giữ và thẩm vấn của Cơ quan Tình báo Trung ương”. Văn bản này dài hơn 6.700 trang và vẫn được phân loại tuyệt mật không được tiết lộ chi tiết ra bên ngoài. Tuy nhiên, việc phát hành Bản tóm tắt điều tra đã tiết lộ các tình tiết mới và cung cấp một lượng lớn thông tin cho Tòa án Nhân quyền châu Âu. Tòa án Nhân quyền châu Âu quan tâm rất nhiều đến các thông tin của CIA như các hoạt động giam giữ bí mật điều tra bất thường, các tổ chức đối tác hay người hợp tác ở ngoài lãnh thổ Mỹ, cũng như hoàn cảnh của một số người bị giam giữ, bao gồm cả “tù nhân vĩnh viễn” nổi tiếng Abu-Zubaydah.

Khi đó có nhiều nguồn tin điều tra cho biết, chính phủ Mỹ đã giam giữ khoảng 100 nghi phạm khủng bố tại những nhà tù bí mật bên ngoài lãnh thổ nước Mỹ như Afghanistan, Ba Lan, Romania, Litva, Thái Lan...

Nhà tù tại Litva được đặt tên là “Vùng tím” và “Dự án số 2”, giam giữ các chiến binh Hồi giáo bị bắt giữ trong các cuộc xung đột quân sự ở Afghanistan và Iraq. Có hàng chục phòng giam trong các tòa nhà không có cửa sổ và được gia cố cách âm đặc biệt. Tuy nhiên, hiện giờ chúng đang bị bỏ trống và sẽ sớm được rao bán. Quỹ bất động sản của Chính phủ Litva, nơi xử lý các tài sản nhà nước không còn dùng đến, đang chuẩn bị rao bán nhà tù này ra thị trường, nhưng vẫn chưa quyết định mức giá.

Cho đến nay, Washington vẫn che giấu thông tin về chương trình đặc biệt nhằm đưa những người bị nghi là phiến quân Hồi giáo bắt được ở Afghanistan và Iraq vào những nhà tù không thuộc quyền tài phán của Mỹ. Chính phủ Litva cũng chưa từng thừa nhận tòa nhà này là nhà tù bí mật của CIA. Họ nói với truyền thông rằng đây là một “trung tâm thu thập tin tình báo” cộng tác cùng CIA.

Vụ việc của Abu-Zubaydah

Những gì được miêu tả trong bản báo cáo về CIA kể trên có thể khiến nhiều người rùng mình.

Bắt đầu với tù nhân Al-Qaeda cấp cao đầu tiên của CIA là Abu Zubaydah. Zubaydah bị bắt ở Pakistan 6 tháng sau vụ khủng bố 11-9-2001. Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và các luật sư của chính quyền Tổng thống Bush đã cố gắng biện minh cho hành vi bắt giam bằng việc tuyên bố Zubaydah là một nhân vật cấp cao trong tổ chức khủng bố al-Qaeda.

Tuy nhiên, có thông tin cho rằng Zubaydah không phải là thành viên của tổ chức này và chưa bao giờ bị buộc tội liên quan đến vụ khủng bố 11-9-2001. Trong phần lớn thời gian kể từ khi bị bắt, Zubaydah đã bị giam riêng, một phần do CIA muốn ngăn chặn các chi tiết về việc tra tấn bị công khai. Sau đó Zubaydah được xác định là bị giam giữ tại nhà tù bí mật ở Litva. Các tù nhân khác bị giam giữ tại địa điểm này bao gồm Khalid Sheikh Mohammed, kẻ tự nhận là chủ mưu của vụ tấn công ngày 11-9-2001.

Nhà tù này đã bị đóng cửa vào năm 2006 sau khi Litva từ chối tiếp nhận tù nhân thứ ba, Mustafa al-Hawsawi, vào bệnh viện. Cả ba người đàn ông vẫn đang bị giam giữ tại nhà tù ở Vịnh Guantanamo.

Nhiều nhà nghiên cứu gọi Zubaydah là “tù nhân vĩnh viễn” của Mỹ do trong 20 năm bị giam giữ đã qua, tù nhân này không hề được chính phủ Mỹ buộc tội chính thức nhưng vẫn bị giam giữ.

Abu Zubaydah đã bị giam trong một căn phòng toàn màu trắng và được thắp điện sáng 24/24 giờ. Đôi khi người này cũng không được ngủ bằng cách bị thẩm vấn liên tục. Ít nhất năm nghi can đã bị lâm vào tình trạng “ảo giác nhiễu loạn”, nhưng ít nhất hai trường hợp trong số này bị CIA tiếp tục dùng phương pháp kể trên.

Vào ngày 14-7-2011, Abu Zubaydah đã nộp đơn chống lại Cộng hòa Litva theo Điều 34 của Công ước Bảo vệ Nhân quyền và Quyền tự do Cơ bản lên Tòa án Nhân quyền châu Âu, do bị ngược đãi và tra tấn trong khi bị giam giữ. Phiên điều trần tại tòa được tiến hành vào tháng 6-2016. Bản án chính thức với nhà chức trách Litva được đưa ra vào tháng 5-2018 dù nước này liên tục phủ nhận việc cho phép Mỹ giam giữ tù nhân bí mật trên lãnh thổ của mình. Tòa án nhân quyền châu Âu không thể ra phán quyết với Mỹ nhưng đã yêu cầu Litva bồi thường 100.000 Euro cho Abu Zubaydah.

Mãi tới gần đây, vào tháng 1 vừa qua, Chính phủ Litva mới chấp nhận thi hành bản án của Tòa án Nhân quyền châu Âu. Động thái bồi thường của chính phủ Litva đánh dấu một sự thay đổi đáng kể trong cách đối xử với Zubaydah. Các luật sư của Zubaydah tin rằng có rất ít khả năng Litva thực hiện việc chi trả tiền bồi thường mà không có sự chấp thuận của Mỹ.

“Động thái này phù hợp với ý kiến cho rằng Mỹ đang “mềm hóa” quan điểm của mình đối với việc giam giữ các tù nhân vĩnh viễn”, Mark Denbeaux, một trong những luật sư của Zubaydah, cho biết.

Tin tức về khoản thanh toán của Litva được đưa ra chỉ vài ngày trước lễ kỷ niệm 20 năm của nhà tù quân sự tại Guantanamo, nơi tiếp nhận những người bị giam giữ đầu tiên vào ngày 11-1-2002.

Số tiền mà Litva chuyển đến hiện đã nằm trong tài khoản ngân hàng. Tuy nhiên Zubaydah không thể nhận số tiền trên do đang bị giam giữ ở Guantanamo và tài sản của tù nhân đã bị Mỹ đóng băng.

Đỗ Tiến

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.