Nhà tù bí mật của CIA ở Litva

Một nhà kho tưởng chừng rất bình thường, với hành lang dài và các phòng không cửa sổ, bên trong trải thảm và gắn cửa cách âm, lại từng là một trung tâm giam giữ khét tiếng của CIA ở Litva. Nhưng giờ đây, nó đang được chính quyền sở tại rao bán.

Nơi bị chối bỏ

Sau vụ tấn công khủng bố 11-9, CIA đã ráo riết truy bắt các thủ lĩnh hàng đầu của al-Qaeda, đồng thời xây dựng một chương trình thẩm vấn những kẻ khủng bố nhằm thu thập thông tin về vụ tấn công tiếp theo.

1.jpg -0
Bên ngoài nhà tù ở Litva.

Ngày 14-12-2014, một Ủy ban của Thượng viện Hoa Kỳ về tình báo đã công bố một bản tóm tắt điều tra dài 500 trang có nhan đề “Nghiên cứu về chương trình bắt giữ và thẩm vấn của Cơ quan Tình báo Trung ương”. Văn bản này dài hơn 6.700 trang và vẫn được phân loại tuyệt mật không được tiết lộ chi tiết ra bên ngoài. Tuy nhiên, việc phát hành Bản tóm tắt điều tra đã tiết lộ các tình tiết mới và cung cấp một lượng lớn thông tin cho Tòa án Nhân quyền châu Âu. Tòa án Nhân quyền châu Âu quan tâm rất nhiều đến các thông tin của CIA như các hoạt động giam giữ bí mật điều tra bất thường, các tổ chức đối tác hay người hợp tác ở ngoài lãnh thổ Mỹ, cũng như hoàn cảnh của một số người bị giam giữ, bao gồm cả “tù nhân vĩnh viễn” nổi tiếng Abu-Zubaydah.

Khi đó có nhiều nguồn tin điều tra cho biết, chính phủ Mỹ đã giam giữ khoảng 100 nghi phạm khủng bố tại những nhà tù bí mật bên ngoài lãnh thổ nước Mỹ như Afghanistan, Ba Lan, Romania, Litva, Thái Lan...

Nhà tù tại Litva được đặt tên là “Vùng tím” và “Dự án số 2”, giam giữ các chiến binh Hồi giáo bị bắt giữ trong các cuộc xung đột quân sự ở Afghanistan và Iraq. Có hàng chục phòng giam trong các tòa nhà không có cửa sổ và được gia cố cách âm đặc biệt. Tuy nhiên, hiện giờ chúng đang bị bỏ trống và sẽ sớm được rao bán. Quỹ bất động sản của Chính phủ Litva, nơi xử lý các tài sản nhà nước không còn dùng đến, đang chuẩn bị rao bán nhà tù này ra thị trường, nhưng vẫn chưa quyết định mức giá.

Cho đến nay, Washington vẫn che giấu thông tin về chương trình đặc biệt nhằm đưa những người bị nghi là phiến quân Hồi giáo bắt được ở Afghanistan và Iraq vào những nhà tù không thuộc quyền tài phán của Mỹ. Chính phủ Litva cũng chưa từng thừa nhận tòa nhà này là nhà tù bí mật của CIA. Họ nói với truyền thông rằng đây là một “trung tâm thu thập tin tình báo” cộng tác cùng CIA.

Vụ việc của Abu-Zubaydah

Những gì được miêu tả trong bản báo cáo về CIA kể trên có thể khiến nhiều người rùng mình.

Bắt đầu với tù nhân Al-Qaeda cấp cao đầu tiên của CIA là Abu Zubaydah. Zubaydah bị bắt ở Pakistan 6 tháng sau vụ khủng bố 11-9-2001. Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và các luật sư của chính quyền Tổng thống Bush đã cố gắng biện minh cho hành vi bắt giam bằng việc tuyên bố Zubaydah là một nhân vật cấp cao trong tổ chức khủng bố al-Qaeda.

Tuy nhiên, có thông tin cho rằng Zubaydah không phải là thành viên của tổ chức này và chưa bao giờ bị buộc tội liên quan đến vụ khủng bố 11-9-2001. Trong phần lớn thời gian kể từ khi bị bắt, Zubaydah đã bị giam riêng, một phần do CIA muốn ngăn chặn các chi tiết về việc tra tấn bị công khai. Sau đó Zubaydah được xác định là bị giam giữ tại nhà tù bí mật ở Litva. Các tù nhân khác bị giam giữ tại địa điểm này bao gồm Khalid Sheikh Mohammed, kẻ tự nhận là chủ mưu của vụ tấn công ngày 11-9-2001.

Nhà tù này đã bị đóng cửa vào năm 2006 sau khi Litva từ chối tiếp nhận tù nhân thứ ba, Mustafa al-Hawsawi, vào bệnh viện. Cả ba người đàn ông vẫn đang bị giam giữ tại nhà tù ở Vịnh Guantanamo.

Nhiều nhà nghiên cứu gọi Zubaydah là “tù nhân vĩnh viễn” của Mỹ do trong 20 năm bị giam giữ đã qua, tù nhân này không hề được chính phủ Mỹ buộc tội chính thức nhưng vẫn bị giam giữ.

Abu Zubaydah đã bị giam trong một căn phòng toàn màu trắng và được thắp điện sáng 24/24 giờ. Đôi khi người này cũng không được ngủ bằng cách bị thẩm vấn liên tục. Ít nhất năm nghi can đã bị lâm vào tình trạng “ảo giác nhiễu loạn”, nhưng ít nhất hai trường hợp trong số này bị CIA tiếp tục dùng phương pháp kể trên.

Vào ngày 14-7-2011, Abu Zubaydah đã nộp đơn chống lại Cộng hòa Litva theo Điều 34 của Công ước Bảo vệ Nhân quyền và Quyền tự do Cơ bản lên Tòa án Nhân quyền châu Âu, do bị ngược đãi và tra tấn trong khi bị giam giữ. Phiên điều trần tại tòa được tiến hành vào tháng 6-2016. Bản án chính thức với nhà chức trách Litva được đưa ra vào tháng 5-2018 dù nước này liên tục phủ nhận việc cho phép Mỹ giam giữ tù nhân bí mật trên lãnh thổ của mình. Tòa án nhân quyền châu Âu không thể ra phán quyết với Mỹ nhưng đã yêu cầu Litva bồi thường 100.000 Euro cho Abu Zubaydah.

Mãi tới gần đây, vào tháng 1 vừa qua, Chính phủ Litva mới chấp nhận thi hành bản án của Tòa án Nhân quyền châu Âu. Động thái bồi thường của chính phủ Litva đánh dấu một sự thay đổi đáng kể trong cách đối xử với Zubaydah. Các luật sư của Zubaydah tin rằng có rất ít khả năng Litva thực hiện việc chi trả tiền bồi thường mà không có sự chấp thuận của Mỹ.

“Động thái này phù hợp với ý kiến cho rằng Mỹ đang “mềm hóa” quan điểm của mình đối với việc giam giữ các tù nhân vĩnh viễn”, Mark Denbeaux, một trong những luật sư của Zubaydah, cho biết.

Tin tức về khoản thanh toán của Litva được đưa ra chỉ vài ngày trước lễ kỷ niệm 20 năm của nhà tù quân sự tại Guantanamo, nơi tiếp nhận những người bị giam giữ đầu tiên vào ngày 11-1-2002.

Số tiền mà Litva chuyển đến hiện đã nằm trong tài khoản ngân hàng. Tuy nhiên Zubaydah không thể nhận số tiền trên do đang bị giam giữ ở Guantanamo và tài sản của tù nhân đã bị Mỹ đóng băng.

Đỗ Tiến

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.