Nguy cơ “nền kinh tế tội phạm” trong thời kỳ toàn cầu hóa

Hoạt động tội phạm vẫn luôn hiện diện trong nền kinh tế hợp pháp. Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống: mại dâm, làm hàng giả, buôn bán ma túy, buôn bán vũ khí và bảo kê, tội phạm giờ đây cũng kiêm cả vai trò đại lý phân phối, thu nợ và cho vay. Từng bước một, giới tội phạm đã dần chiếm lĩnh những khu vực ngoại vi có liên hệ chặt chẽ với những trụ cột của nền kinh tế.

Xâm nhập vào nền kinh tế hợp pháp

Ở các quốc gia mà giới mafia hiện diện rộng rãi, bất kỳ ai muốn kinh doanh đều phải cống nạp cho những kẻ bảo kê để có được sự bảo vệ của chúng. Việc chuyên nghiệp hóa các hoạt động hỗ trợ (rửa tiền) gian lận thuế, tội phạm tham ô và tham nhũng giờ đây đã đạt một mức độ kỹ thuật tinh vi chưa từng thấy. Tội phạm đã tìm thấy nhiều môi trường lý tưởng, đó là những quốc gia được mệnh danh là những  “thiên đường trốn thuế”, nơi trú ẩn an toàn và hợp pháp cho những kẻ tội phạm.

Nguy cơ “nền kinh tế tội phạm” trong thời kỳ toàn cầu hóa -0
Tại một số quốc gia, mafia chi phối cả lĩnh vực xử lý chất thải.

Mafia sẽ thu hoạch được rất nhiều lợi thế một khi có thể hội nhập được vào nền kinh tế hợp pháp: có được một phương tiện ngụy trang hữu hiệu, một vỏ bọc hợp pháp và một sự linh hoạt trong mô hình quản lý. Khi đã hội nhập được vào nền kinh tế, họ sẽ củng cố được các quyền lực của mình, thu được các lợi ích hợp pháp và có khả năng rửa tiền một cách an toàn.

Sự thành thạo về logistics của giới tội phạm cho phép họ nhanh chóng thay đổi trạng thái, chuyển hoạt động từ công ty này sang công ty khác, một khi xuất hiện những rủi ro lớn, các thực thể hoạt động dễ dàng bị giải thể để thay bằng các cấu trúc khác với mục đích xóa đi các bằng chứng. Ví dụ như Cartel Mexico của anh em nhà Arellano Felix đã lập ra 23 công ty mẹ và hàng trăm công ty con  có hoạt động kinh tế thực sự, nhưng các công ty này đã liên tục dính líu đến rửa tiền hoặc hỗ trợ cho các hoạt động tội phạm.

Sau khi đã sử dụng các công ty bình phong, giới tội phạm sẽ tìm cách xâm nhập hay thâu tóm các công ty hợp pháp đang tồn tại. Những doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các địa phương hoặc các chi nhánh công ty ở nước ngoài thường xuyên trở thành mục tiêu tiềm năng một khi việc xâm nhập hay thâu tóm các đối tượng này có ích cho việc phát triển các hoạt động tội phạm.

Trong một số lĩnh vực đặc biệt, việc thâu tóm các công ty sẽ tạo ra một vỏ bọc ngụy trang hoàn hảo cho các dòng chảy tài chính bất hợp pháp. Việc mua lại một số câu lạc bộ bóng đá là một minh chứng điển hình cho chuyện này. Bằng cách thao túng các giá trị chuyển nhượng khi mua bán, giới tội phạm có thể rửa tiền dễ dàng, ngoài ra việc sở hữu một câu lạc bộ giúp cho việc điều hành cá cược cũng trở nên dễ dàng hơn.

Các tiêu chuẩn xử lý chất thải nghiêm ngặt ở châu Âu khi được áp dụng đã làm tăng đáng kể chi phí của các công ty, vì thế hiện tượng phổ biến trong những năm gần đây là việc các doanh nghiệp hợp pháp tuyển mộ mafia làm nhà thầu phụ trong lĩnh vực vận chuyển và xử lý chất thải độc hại, chẳng hạn các chất thải có độ rủi ro cao trong lĩnh vực y tế. Điều này đã giúp họ giảm đáng kể chi phí còn giới tội phạm ở Ý và Pháp đã  có được một thị trường béo bở với lợi nhuận hàng chục tỷ euro/ năm. Các xe tải chở chất thải có thể được kê khai gian lận như xe vận chuyển hoa quả và được tiêu hủy vụng trộm bất chấp các quy tắc an toàn đã ban hành.

Hiện tượng “toàn cầu hóa tội phạm”

Mạng Internet cho phép người dùng được ẩn danh và mọi thứ đều có thể mã hóa. Các trang web hiện nay được các nhóm tội phạm tận dụng để bán ma túy, vũ khí, giấy tờ và tiền giả, các thiết bị hay thẻ tín dụng bị đánh cắp. Mạng Internet cũng là nơi vô cùng thuận tiện để rửa tiền hoặc chuyển các khoản tiền bẩn bằng cách chuyển đổi chúng thành các loại tiền ảo như bitcoin, litecoin, dolid coin,       ripple, v.v. Mỹ gần đây đã đình chỉ hoạt động của công ty Liberty Reserve,  bắt giữ một số lãnh đạo công ty vì đã cung cấp dịch vụ rửa tiền quy mô lớn với tổng số tiền hơn 6 tỷ USD, kèm theo khoản hoa hồng họ được hưởng là 5% của tiền gốc.

Hiện nay giới tội phạm đang triệt để tận dụng sự phát triển của công nghệ thông tin một khi chúng thấy rằng có thể kiếm được lợi lộc ở đây. Đó là việc thâm nhập hệ thống để đánh cắp dữ liệu và các thông tin chiến lược nhằm tống tiền nạn nhân  hoặc gạ bán cho các đối thủ cạnh tranh, chúng cũng thường xuyên đánh cắp mã thẻ tín dụng hoặc xâm nhập vào các tài khoản ngân hàng.

Các thiên đường thuế, các dịch vụ tài chính bất hợp pháp trở nên nhanh nhạy và và phát triển nhanh chóng hơn bao giờ hết: tất cả những yếu tố này đè nặng lên toàn bộ nền kinh tế và khiến số lượng kẻ gian lận ngày càng gia tăng, cùng với nó là sự phát triển ngày càng tinh vi của các biện pháp ngụy trang và bảo vệ các tài sản bất hợp pháp. Do đó, nền kinh tế tội phạm ngày càng chèn ép và hủy hoại  nền kinh tế hợp pháp.

Nằm ở vị trí trung tâm của hệ thống tài chính, nhiều ngân hàng lớn đã tham gia rửa tiền cho các băng đảng và tội phạm có tổ chức, do đó trở thành đồng phạm tích cực của mafia. Luôn đi trước trong việc thiết kế các thỏa thuận, chắc chắn về khả năng không bị trừng phạt và mong muốn điều chỉnh lại tỷ suất lợi nhuận đang bị suy giảm và để tiếp tục hoạt động đầu cơ của mình, các ngân hàng đã thúc đẩy khu vực tài chính gia tăng các thao tác để đảm bảo lợi nhuận liên tục.

Vấn đề tội phạm kinh tế  ngày nay không thể giải quyết được chỉ nhờ vào nỗ lực của một vài quốc gia. Toàn cầu hóa không được kiểm soát đã làm nảy sinh một loại “doanh nhân” mà luật pháp chẳng có nghĩa lý gì và  chúng cư xử hoàn toàn giống như những tên tội phạm thực sự.

Tuy nhiên, vẫn còn một hy vọng lớn, đó là việc ngày càng nhiều người, trong đó có các nhà lãnh đạo quốc gia đã nhận thức được tình trạng này và quyết tâm tranh đấu với chúng.

Dương Thắng (Tổng hợp)

Các tin khác

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Chỉ một bài đăng trên fanpage đông người theo dõi có thể khiến một doanh nghiệp lao đao sau vài giờ. “review” không còn đơn thuần là chia sẻ trải nghiệm mà đã trở thành công cụ gây sức ép, thậm chí trục lợi, và rất dễ vi phạm pháp luật khi kẻ review sử dụng chính bài viết của mình để làm phương tiện tống tiền.

Khi “tấm lưới” chống rửa tiền trở thành bản đồ cho tội phạm

Khi “tấm lưới” chống rửa tiền trở thành bản đồ cho tội phạm

Trong khi các ngân hàng và cơ quan tài chính toàn cầu liên tục siết chặt những “tấm lưới” chống rửa tiền bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và các thuật toán phân tích dữ liệu, một thực tế đang dần lộ rõ: các tổ chức tội phạm không chỉ tìm cách né tránh hệ thống, mà ngày càng học cách vận hành ngay bên trong hệ thống đó. Cuộc chiến chống rửa tiền vì thế không chỉ là cuộc đấu công nghệ. Ở tầng sâu hơn, đó là cuộc đấu về khả năng hiểu đối phương: hệ thống hiểu tội phạm đến đâu, khi tội phạm đang nghiên cứu hệ thống ngày càng kỹ hơn.