Người tiền sử đã chế ra máy tính và biết sử dụng nguồn điện?

Nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định: Những nền văn minh cổ đã đạt được trình độ phát triển kỹ thuật mà con người thời hiện đại khó mà tưởng tượng ra được. Những phát minh đầy dấu ấn của họ lặng lẽ đi qua trong các cuốn sách dạng “original” của lịch sử.

Sự khẳng định này được thể hiện rõ nét bởi các bằng chứng rõ ràng - đầy tính kỳ lạ và khó lý giải - hiện diện đó đây trong các đền thờ cũng như bảo tàng cổ. Trước mắt chúng ta luôn hiện hữu các phát kiến khoa học nghiêm túc, mang tính kỹ thuật thuần túy tồn tại ngay từ thời xa xưa. Đó lại thêm một các lý giải nữa, rằng lịch sử đã có những “vệt trắng” ẩn giấu rất nhiều điều kỳ thú trong đó.

Vào đầu thế kỷ XX, các ngư dân Hy Lạp phát hiện gần đảo Antikythera mảnh vụn của một con tàu vỡ đôi trước đấy chừng 2000 năm - bị đắm cùng với một kho báu khổng lồ. Tàu này chuyên chở các bức tượng bằng đồng và đá hoa cương trên đường tới La Mã, gặp nạn vào khoảng năm 65 Tr.CN. Trên boong tàu người ta tìm thấy những hiện vật bằng gỗ và bằng đồng, tuy đã bị rỉ sét rất nhiều nhưng hiển nhiên đó là phần còn sót lại từ một chiếc bánh răng của một thiết bị dùng để đo trọng lượng (cân).

Đến năm 1954, nhà toán học nổi tiếng người Anh, Derek John de Solla Price (1922-1983), người từng được tôn vinh là “cha đẻ của bộ môn Đo lường hiệu suất khoa học” (Scientometrics), đang nghiên cứu và giảng dạy tại Trường đại học tổng hợp Cambridge đi tới sự khẳng định rằng, đây chính là một phần thuộc “cỗ máy tính” huyền thoại của người Hy Lạp cổ, một vật dụng kỹ thuật hoàn hảo nhất so với tất cả các sáng chế trong suốt nhiều thế kỷ sau đó ở châu Âu.

Tính chất cơ học thực tiễn của “cỗ máy tính” này hoạt động theo nguyên tắc hoàn thiện y như với loại đồng hồ treo tường của thời hiện đại. Cỗ máy cổ đại cấu thành từ ít nhất là 20 chiếc bánh răng, được giữ bởi các trục bằng đồng, rồi tất cả được xếp gọn vào trong một chiếc hộp bằng gỗ có nắp đóng mở hẳn hoi. Khi quay trụ chính - xuyên qua giữa hộp, lập tức các mũi tên (kim) sẽ chuyển động với nhiều vận tốc khác nhau trên mặt cái mâm gỗ gắn bên ngoài.

Chú giải của R. Noorbergen.
Chú giải của R. Noorbergen.

Thiết bị này thực ra là một mô hình cơ động, thể hiện vị trí của các hành tinh thuộc hệ mặt trời mà mắt thường nhìn thấy được, bao gồm mặt trời, mặt trăng, sao kim, sao mộc, sao thủy, sao hỏa và sao thổ, với khoảng cách vị trí của chúng được tính rất chính xác.

Giáo sư D. Price còn khẳng định thêm: “Một công cụ như vậy không tìm thấy được ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Không tồn tại thứ văn tự cổ nào - khoa học cũng như văn học - đề cập tới một thiết bị tương tự”. Rồi ông tiếp tục: “Máy tính” chỉ có trong huyền thoại truyền khẩu.

Khám phá ở Antikythera hiển nhiên là một phần của kho tàng tri thức cổ lớn lao, tuy không tới được với nền khoa học phổ biến tại Âu lục nhưng người Arập đã biết cách sử dụng chúng”. Quả đúng vậy, sau nhiều thế kỷ muộn hơn, chính người Arập đã chế ra hệ thống lịch cơ học, làm kinh ngạc giới chế tạo đồng hồ châu Âu thời Trung cổ; cũng như với nhà toán học Pháp Blaise Pascal (1623-1662), người được tôn vinh là “cha đẻ” của dạng máy tính đầu tiên trên thế giới.

Hiện vật cổ ở Antikythera được hoàn thiện như một cỗ máy tính vào năm 2007.
Hiện vật cổ ở Antikythera được hoàn thiện như một cỗ máy tính vào năm 2007.

Một thứ đồ cổ nữa cũng thật khó giải thích với các nhà khoa học hiện đại: một hình thể nhỏ, gọi nôm na là “con báo”, được phát hiện ở Panama giữa thập niên 20 thế kỷ trước. Giới xây dựng tân kỳ đưa ra giả thuyết, rằng đó là “model đời chót” của hệ máy xúc đào hiện đại. Bất chấp tuổi tác cổ xưa của vật thể, các “tam giác” nhỏ ngoài rìa làm người ta liên tưởng tới những cái xẻng của tay máy cơ học. Cặp “bánh răng” trên đỉnh và sau đuôi vật thể là 2 trục chính duy trì sự hoạt động của guồng xích,  hoặc hệ thống dây curoa...

Tuy nhiên cũng có nhiều nhà khoa học khác lên tiếng phản bác sự “liên tưởng thái quá” này. Còn những người ủng hộ quan điểm trên nhanh chóng gắn sự kiện ở Panama với việc thi công xây dựng các đô thị cổ trên độ cao hàng nghìn mét so với mực nước biển, như thành phố Machu Picchu trên dãy núi Andes thuộc Peru ở Nam Mỹ chẳng hạn.

Người ta quả quyết rằng, để đưa được một lượng lớn đất đá và vật liệu xây cất lên độ cao “khó với” như vậy, cần phải có phương tiện xây dựng chuyên dụng như dạng “con báo” nói trên. Nhưng các tư liệu lịch sử rõ ràng đã đặt dấu chấm hết cho vấn đề gây tranh cãi này: chính các nô lệ cùng công nhân xây dựng thời cổ đã dùng sức người vận chuyển lên cao mọi thứ!

Một giả thuyết “quả cảm” nữa liên quan đến các tranh khắc trên tường một ngôi đền Ai Cập cổ ở vùng Dendera, được xây dựng trong giai đoạn từ năm 300-30 T.CN thờ nữ thần Hathor. Theo ký giả khoa học Mỹ Rene Noorbergen, thì bức khắc thể hiện thần Horus là vị thần của mặt trời, đồng thời cũng là thần hộ mệnh của nguồn năng lượng. Trên đầu thần là một khối hình cầu biểu tượng cho thứ năng lượng mới, còn thấp xuống phía dưới chân là nơi tích trữ hay máy phát điện.

Giáo sư D. Price cùng mô hình phục chế từ con tàu đắm.
Giáo sư D. Price cùng mô hình phục chế từ con tàu đắm.

Hình con rắn đóng vai trò như sợi dây dẫn đến dụng cụ thắp sáng, còn đóa sen nở chính là ổ cắm nối từ nguồn ra. Các điện cực trái dấu thể hiện qua hình khắc 2 người ngồi đối diện nhau. Thế con khỉ đứng cầm dao thì sao?

“Người Ai Cập cổ đại - R. Noorbergen biện luận - vốn rất quen thuộc với những nguồn năng lượng khổng lồ mà họ nắm bắt được, nên họ không muốn con người là vật thí nghiệm trực tiếp ở giữa dòng điện. Tranh khắc con khỉ đã thể hiện rõ ý tưởng này. Còn cặp dao nhọn đóng vai trò như cái cầu dao hay cầu chì cũng vậy”. Đương nhiên giả thuyết của R. Noorbergen cũng bị nhiều nhà khoa học khác phản bác lại.

Còn học giả nổi tiếng người Mỹ, Carl Sagan (1934-1996) cho rằng: “Thật nực cười khi ai đó cố tìm trong các tác phẩm nghệ thuật cổ những chi tiết tỉ mỉ thể hiện trình độ kỹ thuật cao siêu. Những tranh khắc trên tường tại Dendera đơn giản chỉ nhằm mô tả lễ hội đậm chất tín ngưỡng của người Ai Cập cổ mà thôi”.

Riêng C. Sagan từng tìm thấy một bức tượng giống mô hình chiếc xe hơi giữa các pho tượng trong đền thờ mặt trời tại San Juan Teotihuacán ở Mexico, nhưng vị học giả này không bao giờ tách rời hiện vật ấy ra khỏi bức tranh chung tôn vinh thần mặt trời và giới khảo cổ học cũng ủng hộ quan điểm của ông.

Tranh khắc trên tường tại đền thờ thần Hathor.
Tranh khắc trên tường tại đền thờ thần Hathor.

Những giả thuyết “xác đáng” trên lẽ dĩ nhiên luôn tạo ra các mối ngờ vực, bởi chẳng lẽ người cổ đại lại có nền kỹ thuật “vượt bậc” như chúng ta hiện nay hay sao? Riêng cố học giả C. Sagan từng khẳng định rằng: “Những đồ vật ấy thực ra muốn thể hiện một kiểu văn tự bí hiểm nào đó, làm đau đầu nhiều bộ óc kiệt xuất giữa thời hiện đại. Và chính họ đã nhìn vào vật cổ để tự mục kích những gì mà họ muốn thấy”.

Bất chấp tất cả những điều trên, vậy nền văn minh tân kỳ của chúng ta sẽ lý giải ra sao về những công trình khổng lồ, mà cư dân của nhiều nền văn minh cổ đã tạo dựng nên, tồn tại gần như vĩnh cửu với thời gian mà nền kỹ thuật đương đại chưa chắc đã thực hiện được?!

Thu Hường (tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.