Người tiền sử đã chế ra máy tính và biết sử dụng nguồn điện?

Nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định: Những nền văn minh cổ đã đạt được trình độ phát triển kỹ thuật mà con người thời hiện đại khó mà tưởng tượng ra được. Những phát minh đầy dấu ấn của họ lặng lẽ đi qua trong các cuốn sách dạng “original” của lịch sử.

Sự khẳng định này được thể hiện rõ nét bởi các bằng chứng rõ ràng - đầy tính kỳ lạ và khó lý giải - hiện diện đó đây trong các đền thờ cũng như bảo tàng cổ. Trước mắt chúng ta luôn hiện hữu các phát kiến khoa học nghiêm túc, mang tính kỹ thuật thuần túy tồn tại ngay từ thời xa xưa. Đó lại thêm một các lý giải nữa, rằng lịch sử đã có những “vệt trắng” ẩn giấu rất nhiều điều kỳ thú trong đó.

Vào đầu thế kỷ XX, các ngư dân Hy Lạp phát hiện gần đảo Antikythera mảnh vụn của một con tàu vỡ đôi trước đấy chừng 2000 năm - bị đắm cùng với một kho báu khổng lồ. Tàu này chuyên chở các bức tượng bằng đồng và đá hoa cương trên đường tới La Mã, gặp nạn vào khoảng năm 65 Tr.CN. Trên boong tàu người ta tìm thấy những hiện vật bằng gỗ và bằng đồng, tuy đã bị rỉ sét rất nhiều nhưng hiển nhiên đó là phần còn sót lại từ một chiếc bánh răng của một thiết bị dùng để đo trọng lượng (cân).

Đến năm 1954, nhà toán học nổi tiếng người Anh, Derek John de Solla Price (1922-1983), người từng được tôn vinh là “cha đẻ của bộ môn Đo lường hiệu suất khoa học” (Scientometrics), đang nghiên cứu và giảng dạy tại Trường đại học tổng hợp Cambridge đi tới sự khẳng định rằng, đây chính là một phần thuộc “cỗ máy tính” huyền thoại của người Hy Lạp cổ, một vật dụng kỹ thuật hoàn hảo nhất so với tất cả các sáng chế trong suốt nhiều thế kỷ sau đó ở châu Âu.

Tính chất cơ học thực tiễn của “cỗ máy tính” này hoạt động theo nguyên tắc hoàn thiện y như với loại đồng hồ treo tường của thời hiện đại. Cỗ máy cổ đại cấu thành từ ít nhất là 20 chiếc bánh răng, được giữ bởi các trục bằng đồng, rồi tất cả được xếp gọn vào trong một chiếc hộp bằng gỗ có nắp đóng mở hẳn hoi. Khi quay trụ chính - xuyên qua giữa hộp, lập tức các mũi tên (kim) sẽ chuyển động với nhiều vận tốc khác nhau trên mặt cái mâm gỗ gắn bên ngoài.

Chú giải của R. Noorbergen.
Chú giải của R. Noorbergen.

Thiết bị này thực ra là một mô hình cơ động, thể hiện vị trí của các hành tinh thuộc hệ mặt trời mà mắt thường nhìn thấy được, bao gồm mặt trời, mặt trăng, sao kim, sao mộc, sao thủy, sao hỏa và sao thổ, với khoảng cách vị trí của chúng được tính rất chính xác.

Giáo sư D. Price còn khẳng định thêm: “Một công cụ như vậy không tìm thấy được ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Không tồn tại thứ văn tự cổ nào - khoa học cũng như văn học - đề cập tới một thiết bị tương tự”. Rồi ông tiếp tục: “Máy tính” chỉ có trong huyền thoại truyền khẩu.

Khám phá ở Antikythera hiển nhiên là một phần của kho tàng tri thức cổ lớn lao, tuy không tới được với nền khoa học phổ biến tại Âu lục nhưng người Arập đã biết cách sử dụng chúng”. Quả đúng vậy, sau nhiều thế kỷ muộn hơn, chính người Arập đã chế ra hệ thống lịch cơ học, làm kinh ngạc giới chế tạo đồng hồ châu Âu thời Trung cổ; cũng như với nhà toán học Pháp Blaise Pascal (1623-1662), người được tôn vinh là “cha đẻ” của dạng máy tính đầu tiên trên thế giới.

Hiện vật cổ ở Antikythera được hoàn thiện như một cỗ máy tính vào năm 2007.
Hiện vật cổ ở Antikythera được hoàn thiện như một cỗ máy tính vào năm 2007.

Một thứ đồ cổ nữa cũng thật khó giải thích với các nhà khoa học hiện đại: một hình thể nhỏ, gọi nôm na là “con báo”, được phát hiện ở Panama giữa thập niên 20 thế kỷ trước. Giới xây dựng tân kỳ đưa ra giả thuyết, rằng đó là “model đời chót” của hệ máy xúc đào hiện đại. Bất chấp tuổi tác cổ xưa của vật thể, các “tam giác” nhỏ ngoài rìa làm người ta liên tưởng tới những cái xẻng của tay máy cơ học. Cặp “bánh răng” trên đỉnh và sau đuôi vật thể là 2 trục chính duy trì sự hoạt động của guồng xích,  hoặc hệ thống dây curoa...

Tuy nhiên cũng có nhiều nhà khoa học khác lên tiếng phản bác sự “liên tưởng thái quá” này. Còn những người ủng hộ quan điểm trên nhanh chóng gắn sự kiện ở Panama với việc thi công xây dựng các đô thị cổ trên độ cao hàng nghìn mét so với mực nước biển, như thành phố Machu Picchu trên dãy núi Andes thuộc Peru ở Nam Mỹ chẳng hạn.

Người ta quả quyết rằng, để đưa được một lượng lớn đất đá và vật liệu xây cất lên độ cao “khó với” như vậy, cần phải có phương tiện xây dựng chuyên dụng như dạng “con báo” nói trên. Nhưng các tư liệu lịch sử rõ ràng đã đặt dấu chấm hết cho vấn đề gây tranh cãi này: chính các nô lệ cùng công nhân xây dựng thời cổ đã dùng sức người vận chuyển lên cao mọi thứ!

Một giả thuyết “quả cảm” nữa liên quan đến các tranh khắc trên tường một ngôi đền Ai Cập cổ ở vùng Dendera, được xây dựng trong giai đoạn từ năm 300-30 T.CN thờ nữ thần Hathor. Theo ký giả khoa học Mỹ Rene Noorbergen, thì bức khắc thể hiện thần Horus là vị thần của mặt trời, đồng thời cũng là thần hộ mệnh của nguồn năng lượng. Trên đầu thần là một khối hình cầu biểu tượng cho thứ năng lượng mới, còn thấp xuống phía dưới chân là nơi tích trữ hay máy phát điện.

Giáo sư D. Price cùng mô hình phục chế từ con tàu đắm.
Giáo sư D. Price cùng mô hình phục chế từ con tàu đắm.

Hình con rắn đóng vai trò như sợi dây dẫn đến dụng cụ thắp sáng, còn đóa sen nở chính là ổ cắm nối từ nguồn ra. Các điện cực trái dấu thể hiện qua hình khắc 2 người ngồi đối diện nhau. Thế con khỉ đứng cầm dao thì sao?

“Người Ai Cập cổ đại - R. Noorbergen biện luận - vốn rất quen thuộc với những nguồn năng lượng khổng lồ mà họ nắm bắt được, nên họ không muốn con người là vật thí nghiệm trực tiếp ở giữa dòng điện. Tranh khắc con khỉ đã thể hiện rõ ý tưởng này. Còn cặp dao nhọn đóng vai trò như cái cầu dao hay cầu chì cũng vậy”. Đương nhiên giả thuyết của R. Noorbergen cũng bị nhiều nhà khoa học khác phản bác lại.

Còn học giả nổi tiếng người Mỹ, Carl Sagan (1934-1996) cho rằng: “Thật nực cười khi ai đó cố tìm trong các tác phẩm nghệ thuật cổ những chi tiết tỉ mỉ thể hiện trình độ kỹ thuật cao siêu. Những tranh khắc trên tường tại Dendera đơn giản chỉ nhằm mô tả lễ hội đậm chất tín ngưỡng của người Ai Cập cổ mà thôi”.

Riêng C. Sagan từng tìm thấy một bức tượng giống mô hình chiếc xe hơi giữa các pho tượng trong đền thờ mặt trời tại San Juan Teotihuacán ở Mexico, nhưng vị học giả này không bao giờ tách rời hiện vật ấy ra khỏi bức tranh chung tôn vinh thần mặt trời và giới khảo cổ học cũng ủng hộ quan điểm của ông.

Tranh khắc trên tường tại đền thờ thần Hathor.
Tranh khắc trên tường tại đền thờ thần Hathor.

Những giả thuyết “xác đáng” trên lẽ dĩ nhiên luôn tạo ra các mối ngờ vực, bởi chẳng lẽ người cổ đại lại có nền kỹ thuật “vượt bậc” như chúng ta hiện nay hay sao? Riêng cố học giả C. Sagan từng khẳng định rằng: “Những đồ vật ấy thực ra muốn thể hiện một kiểu văn tự bí hiểm nào đó, làm đau đầu nhiều bộ óc kiệt xuất giữa thời hiện đại. Và chính họ đã nhìn vào vật cổ để tự mục kích những gì mà họ muốn thấy”.

Bất chấp tất cả những điều trên, vậy nền văn minh tân kỳ của chúng ta sẽ lý giải ra sao về những công trình khổng lồ, mà cư dân của nhiều nền văn minh cổ đã tạo dựng nên, tồn tại gần như vĩnh cửu với thời gian mà nền kỹ thuật đương đại chưa chắc đã thực hiện được?!

Thu Hường (tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.