Người phụ nữ da đen đầu tiên được in hình lên đồng đôla

Không nổi tiếng như nhân vật Rosa Parks, nhân vật tiêu biểu cho phong trào chống kỳ thị chủng tộc tại Mỹ đầu thế kỷ XXI, Harriet Tubman đã lặng lẽ qua đời vào năm 1913 (năm Rosa Parks sinh ra) và bà đã bị quên lãng trong suốt nhiều thập niên. Nhưng chân dung của bà sẽ được in trên tờ 20 đôla, tờ tiền được người dân Mỹ tiêu xài nhiều nhất, phát hành vào năm 2020- theo tuyên bố của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Jack Lew.

Đây là một quyết định lịch sử vì ngoài cô gái thổ dân Pocahontas được in trên tờ 20 đôla cũ, chưa có người phụ nữ nào được in chân dung trên một tờ tiền giấy của Mỹ.

Tháng 12-1955, Rosa Parks đã từ chối nhường ghế cho một người da trắng trên xe buýt và hành động này đã bị cảnh sát phạt 15 đôla. Bà kháng án, kéo theo sự tẩy chay của người da đen đối với công ty xe buýt trong suốt 381 ngày. Đến tháng 11-1956, Tối cao Pháp viện Mỹ bãi bỏ luật phân biệt chủng tộc trên xe buýt vì cho rằng bất hợp hiến. Rosa Parks qua đời năm 2005 giữa lúc rất nổi tiếng vì đã tôn vinh lý tưởng bình quyền của người da đen.

Rất nhiều người biết về Rosa Parks, nhưng có mấy ai biết đến Harriet Tubman? Thật ra tại Mỹ trong thập niên 60 thế kỷ XIX, bà là hiện thân của phong trào đấu tranh chống nô lệ. Nhà nhân chủng học Bill Maurer ở Đại học California giải thích: “Bà là một trong các anh hùng thời đó mà mọi học sinh cấp 1 đều biết qua các bài học lịch sử”.

Phần lớn quãng đời của bà liên quan đến Underground Railroad, một mạng lưới hoạt động chống tình trạng nô lệ được hình thành từ năm 1840, họ đã trợ giúp hàng chục ngàn nô lệ da đen trốn lên miền Bắc và sang Canada. Tubman là một trong các nô lệ đó, bà trưởng thành tại một đồn điền ở Maryland.

Lúc 6 tuổi bà bị tách khỏi cha mẹ và bị bán như người giúp việc và giữ trẻ cho một gia đình, ở đây đối xử tàn tệ với bà và cuối cùng gửi trả bà lại cho đồn điền. Trong số hàng chục nô lệ bị tách khỏi gia đình để bán cho các thương nhân và được đưa xuống miền Nam rồi không bao giờ biết được tin tức của họ nữa, có 2 người em gái của bà. Bà thề sẽ không chấp nhận số phận đó.

Năm 1849, ở tuổi 27, bà trốn sang bang Pennsylvania vói sự trợ giúp của Underground Railroad. Đây không phải là lần đầu tiên người da trắng bảo vệ cho các nô lệ . Cuộc chiến Nam Bắc đã đến gần, ngày càng có nhiều nô lệ không chấp nhận số phận và muốn bỏ trốn.

Cuộc phiêu lưu cực kỳ nguy hiểm, nhiều kẻ săn nô lệ lùng sục khắp vùng nông thôn để bắt những người trốn chạy. Ai bị bắt lại có nguy cơ bị đánh dấu bằng sắt nung trên má hoặc trên trán một chữ “R” “vì sự hèn hạ”. Hoặc một ông chủ nô ở Colombus đánh dấu các nô lệ với những chữ đầu tên ông ta bằng sắt nung để ngăn cản họ trốn thoát.

Sau vài tháng trốn thoát, Tubman quyết định quay về địa ngục để giúp đỡ gia đình bà tìm lấy tự do. Một quyết định thật táo bạo mà sau đó bà có biệt danh là “Moise” (người đã giúp người Do Thái trốn thoát khỏi Ai Cập - ND). Bà trở về đúng nơi bà đã trốn đi trong khi cái đầu của bà đã bị treo giá và nhiều người có thể nhận biết bà.

Tubman giúp gia đình trốn thoát rồi quay lại nhiều lần nữa để giúp đỡ cho hàng chục nô lệ khác. Dường như bà không có sự sợ hãi. Ý nghĩ có thể bị những kẻ săn nô lệ hay chủ nô bắt được có vẻ như không hề nảy ra trong trí bà.

Cuộc chiến tranh Nam Bắc bùng nổ, Tubman gia nhập Bắc quân và đến tháng 6-1863 bà dẫn dắt một chuyến hành quân đường thủy trên sông Combahee để giải thoát cho 750 nô lệ. Một bức ảnh vào thời đó chụp bà với một khẩu súng, nhưng thật ra “bà chưa bao giờ ủng hộ bạo lực”. Nhưng sẽ không ngạc nhiên khi một phần nước Mỹ không muốn biến bà thành một người hùng.

Vào tháng 10-1994, Lynne Cheney, vợ của cựu Phó Tổng thống Dick Cheney thời George W. Bush đã chỉ trích việc Tubman được quá xem trọng trong các sách giáo khoa. Ngay cả hiện nay, “hình ảnh của bà trên một tờ tiền hẳn sẽ không làm vui lòng một số người. Tôi chắc rằng sẽ có nhiều người không muốn xài đồng tiền đó” - nhà nghiên cứu xã hội Bill Maurer nhận định.

Sau cuộc nội chiến, Harriet Tubman chịu cảnh nghèo khó nên bà phải đi giúp việc. Bà đã xin trợ cấp cựu chiến binh nhưng ý tưởng đó không làm cho mọi người hài lòng. “Tại Quốc hội, những dân biểu miền nam rất bực tức nếu người ta trợ cấp cho bà. Phải mất 30 năm bà mới đạt được điều đó bất chấp những vị tướng miền bắc đã viết thư ủng hộ bà. Khi bà nhận được trợ cấp, đấy là phần thu nhập ổn định đầu tiên trong đời. Và bà đã dùng món tiền đó cho ngôi nhà từ thiện của bà. Quả là một con người quảng đại đến khó tin” - nhà sử học Catherine Clinton cho biết.

Quyết định đưa hình ảnh của bà lên tờ tiền được dân Mỹ sử dụng nhiều nhất là một vụ việc phức tạp. Hình ảnh của bà, trong số nhiều nhân vật khác, được lựa chọn để in trên tờ 10 đôla. Có điều là tờ 10 đôla ít được sử dụng hơn và đã có hình của Alexander Hamilton, người được các nhà kinh tế ngưỡng mộ. Tờ 20 đôla được dùng nhiều hơn, và ít ai tiếc rẻ hình ảnh của Andrew Jackson, vị Tổng thống “diệt người da đỏ”.

Còn phải mất vài năm nữa để Harriet Tubman được xuất hiện trên hàng tỉ tờ tiền. Nhưng giờ Harriet Tubman đã có thể mỉm cười: Mọi nô lệ mà bà giúp đỡ đã bình yên đi đến điểm cuối của chuyến hành trình - tự do.

Tờ 20 đôla trong tương lai.

Minh Luân (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.