Nguồn cảm hứng của nhiều tác phẩm nghệ thuật
Cuối năm 2020, Bộ Công an và Hội Nhà văn Việt Nam đã phối hợp trao giải thưởng cuộc thi sáng tác tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” giai đoạn 2017-2020. Trong đó, truyện ký “CM-12, Phía sau kế hoạch phản gián” được trao giải C ở thể loại ký; sau đó, ra mắt bạn đọc và được sự đón nhận nồng nhiệt của độc giả trong và ngoài lực lượng Công an.
Theo thông tin từ tác giả Nguyễn Khắc Đức, đến nay truyện ký “CM-12, Phía sau kế hoạch phản gián” đã được tái bản lần thứ tư và tiếp tục nhận được sự quan tâm của độc giả. Điều này thực sự đem đến cho Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức niềm vui không nhỏ.
Bởi vì, vốn là một cán bộ của lực lượng trinh sát kỹ thuật nghiệp vụ an ninh, đồng chí Nguyễn Khắc Đức đã may mắn và vinh dự được tham gia Kế hoạch CM-12 từ những ngày đầu và gần như đến khi kết thúc. Vì thế, được viết về một trong những chiến công đặc biệt xuất sắc, tiêu biểu nhất của lực lượng CAND, viết về những người đồng chí, đồng đội của mình, với ông là một vinh dự lớn.
Và, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức cũng mong muốn rằng, qua những trang viết đậm tính tư liệu nhưng được thể hiện sinh động của thể loại truyện ký, bạn đọc, đồng chí, đồng đội sẽ thêm hiểu, thêm chia sẻ, trân trọng và biết ơn những cống hiến thầm lặng của lực lượng Công an trong công cuộc giữ gìn sự thống nhất, bình yên cho cuộc sống hôm nay.
Trong lịch sử của ngành Công an, Kế hoạch phản gián CM-12 kéo dài từ năm 1981 đến 1988 là một kế hoạch đấu tranh chống phản cách mạng kinh điển của lực lượng CAND, đập tan âm mưu chống phá, bạo loạn, lật đổ chính quyền nhân dân của các tổ chức phản động do Lê Quốc Túy và Mai Văn Hạnh cầm đầu. Sau khi kết thúc, chiến công và những vấn đề nghiệp vụ của kế hoạch này đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, tổng kết và đưa vào giảng dạy trong các trường Công an.
Trong suốt hơn 30 năm qua, Kế hoạch CM-12 đã trở thành chất liệu quan trọng, nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật như tiểu thuyết “Đêm yên tĩnh” của nhà văn Hữu Mai, phim truyền hình dài 20 tập “Trò chơi sinh tử” do TFS sản xuất. Trung tuần tháng 3 vừa qua, Điện ảnh CAND, Cục Truyền thông CAND đã khởi động dự án phim truyền hình quy mô lớn có tên “Kế hoạch CM-12” với sự tham gia của đạo diễn Trần Duy Linh và Phạm Trung Hiếu.
Từ một cơ duyên
Theo chia sẻ của Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức: “Từ cuối năm 1980 và đầu năm 1981, khi vụ án được mở ra, tôi lúc đó mới 23 tuổi, là một cán bộ nghiên cứu ở bộ phận tham mưu, vừa trực tiếp chiến đấu, vừa xử lý tin tức, tài liệu liên quan nên được tiếp xúc với những thông tin và tài liệu ban đầu. Được sự cho phép của các cấp lãnh đạo chỉ huy, tôi thu thập, tích lũy và viết một cuốn tài liệu tham khảo nội bộ gồm hàng trăm trang viết tay, với mục đích chính là phục vụ công tác với tựa đề “Mưu đồ bị đảo ngược”.
Đến cuối năm 1984, kết thúc giai đoạn 1 Kế hoạch CM-12, khi tòa án đưa các gián điệp, biệt kích cầm đầu là Lê Quốc Túy và Mai Văn Hạnh ra xét xử với sự tham gia của nhiều nhà báo trong nước và hãng thông tấn nước ngoài, gây được tiếng vang lớn.
Sau đó, đồng chí Nguyễn Khắc Đức được NXB CAND mời tham gia đoàn nhà văn, nhà báo do Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) chuyến đi thực tế ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ như Cần Thơ, An Giang, Bạc Liêu, Cà Mau để viết, làm phim về chiến công đặc biệt này của lực lượng Công an. Trong đoàn có nhiều nhà văn, nhà báo nổi tiếng như Đỗ Quảng, Huỳnh Bá Thành, Tôn Ái Nhân, Phạm Hoài Nam, đạo diễn Việt Tùng...
Chuyến đi đã cho ông cơ hội được tiếp xúc, có thêm nhiều nguồn tư liệu và kinh nghiệm viết lách học hỏi được từ các nhà văn, nhà báo. Tuy nhiên, phải đến năm 1999, trong một lần gặp gỡ với đồng chí Nguyễn Phước Tân - một trong những chỉ huy chủ chốt của Kế hoạch CM12 - và được sự đồng ý của ông để thực hiện cuốn hồi ký nghiệp vụ có tên “Kế hoạch phản gián CM-12” với tư cách là đồng tác giả. Cuốn hồi ký nghiệp vụ “Kế hoạch phản gián CM-12” đã được NXB CAND in lần đầu vào năm 2003.
Trong một thời gian khá dài ông trở lại căn cứ, địa bàn cũ để gặp gỡ các nhân vật, thu thập tài liệu chứng cứ, ghi chép và lưu vào khoảng 20 băng cassette, rồi chuyển hóa các tư liệu ấy thành cuốn hồi ký nghiệp vụ “Kế hoạch phản gián CM-12”.
Từ những tài liệu đã có trong quá trình công tác, ông cùng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Phước Tân thực hiện thành công cuốn hồi ký nghiệp vụ nói trên, kết hợp với những phần tư liệu do yếu tố cần đảm bảo bí mật, giữ an toàn cho một số nhân vật nên còn chưa sử dụng đến, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức đã chuyển hóa thành cuốn truyện ký “CM-12, Phía sau kế hoạch phản gián” có độ dày lên tới hơn 500 trang.
Đây được cho là cuốn sách đã tập hợp và phản ánh được một cách tương đối đầy đủ, khách quan, sinh động về chiến dịch phản gián quan trọng này trong lịch sử đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc của lực lượng CAND Việt Nam. Ngoài ra, với Kế hoạch CM-12, tác giả Nguyễn Khắc Đức còn có một tác phẩm in chung có tên “Hòn Đá Bạc - Chiến công CM-12” (NXB CAND, 2013)
Giữ niềm đam mê
Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức kể rằng, từ nhỏ ông đã thích công việc viết lách. 14 tuổi ông được tuyển đi đào tạo trong ngành Công an, vào miền Nam công tác và đã tham gia viết bài cho Báo CAND từ những năm 80 của thế kỷ trước - khi báo còn chưa phát hành công khai. Ngoài Báo CAND, những năm 1990, ông trở thành cộng tác viên tích cực của các tòa soạn báo nổi tiếng như An ninh thế giới, Sài Gòn Giải phóng, Công an TP Hồ Chí Minh... Ông trở thành một trong những cây bút viết bình luận quốc tế sắc sảo, được các tòa soạn tin tưởng, liên tục đặt hàng, đặt công giữ chuyên mục thường xuyên.
Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức vui vẻ kể rằng: “Đầu tiên là viết cho báo ngành như một niềm vui, như kênh chia sẻ, trao đổi thông tin về nghiệp vụ. Nhưng, sau này viết báo thường xuyên còn có nhuận bút, là có thêm tiền để trang trải cuộc sống!”.
Bởi vậy, tính đến nay, có lẽ ông đã viết hàng trăm bài bình luận quốc tế được đăng tải trên các ấn phẩm báo chí. Ngoài đứng tên tác giả Nguyễn Khắc Đức, ông còn có thêm các bút danh như Quế Anh, Trung Chính, Thanh Đàm. Nhờ kinh nghiệm viết lách nhiều năm ở mảng quốc tế cùng nhãn quan sắc sảo, đến năm 2013, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức đã cho ra mắt cuốn sách “Kinh tế thế giới thời khủng hoảng - Một góc nhìn” do NXB CAND ấn hành.
Không chỉ viết báo, ra sách, ông còn từng tham gia làm phim “Điệp báo miền Nam, cuộc chiến thầm lặng” với tư cách tác giả kịch bản và đồng đạo diễn với Thanh Hùng. Phim được giải thưởng của Hội Liên hiệp văn học, nghệ thuật Việt Nam năm 2001 và có tập truyện ngắn in chung có tên “Đêm trắng” (NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh).
Sau khi nghỉ hưu, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức có nhiều thời gian hơn cho công việc viết và ông liên tiếp cho ra đời những đứa con tinh thần. Năm 2025, ông xuất bản tập truyện ký “Mặt trận thầm lặng” và cuốn chân dung các tướng lĩnh trong CAND có tên “Như những vì sao”. Ông từng trăn trở: “Thời gian cứ trôi qua, lùi xa sự kiện đặc biệt này nhưng âm vang chiến công CM-12 vẫn thôi thúc tôi cầm bút viết tiếp những chuyện “bây giờ mới kể”, sau hàng chục năm nằm trong hồ sơ và lớp bụi thời gian...”. Ông có mong muốn tiếp tục viết để độc giả, để thế hệ mai sau hiểu thêm về những chiến công, sự hi sinh thầm lặng của lực lượng Công an cho cuộc sống bình yên hôm nay.
