Nghệ sĩ già và 5 bà vợ cùng hơn 20 người con

Năm nay đã xấp xỉ 80 tuổi, mang trong người nhiều căn bệnh tuổi già, không nhiều người biết ông đang là một võ sư Việt võ đạo - Vovinam xuất sắc với đẳng cấp hồng đai đệ nhị; trước đó ông là một trong bốn “tứ Tùng” đình đám một thời của làng giải trí Sài Gòn (thập niên 1970): Tùng Lâm (chuyên chọc cười), Tùng Giang (đánh trống), Tùng Sơn (chuyên viết kịch bản) và Tùng Phình (chuyên đánh đấm).

Vị võ sư xuất sắc kiêm nghệ sĩ “ác ôn”

Ông là Tùng Phình (tên thật là Trần Văn Phước, sinh năm 1936 tại Sa Đéc, Đồng Tháp). Cái nghệ danh khá đặc biệt này của ông do nghệ sĩ Tùng Lâm - chính là người đã dẫn dắt ông đến với điện ảnh - đặt cho, theo lời ông, đơn giản vì hồi đó ông to cao, nặng tới 90kg.

Nhiều người bảo cuộc đời của ông cứ hài hài, tếu tếu giống như tính cách của ông, dù hồi trẻ ông có gương mặt khá dữ dằn và sau này là một võ sư Vovinam - Việt võ đạo xuất sắc. Năm nay đã xấp xỉ 80 tuổi, mang trong người nhiều căn bệnh tuổi già, vậy mà cái tính ông vẫn vậy.

Ông là con thứ hai trong gia đình ba anh em (hai trai, một gái). Trước giải phóng, ba ông là một tài xế xe lửa tuyến đường Mỹ Tho - Sài Gòn, nên từ nhỏ ông đã được ba đưa đi đây đi đó theo những chuyến tàu lắc lư. Năm ông 18 tuổi, quê nhà chiến sự ác liệt, ba ông đã dắt vợ con lên Sài Gòn lánh nạn. Năm 1966, trong một dịp tình cờ, ông đã bén duyên với môn võ Vovinam khi đặt chân đến võ đường Vovinam (trên đường Sư Vạn Hạnh, Q.10 ngày nay) của cố võ sư chưởng môn Lê Sáng. Dưới sự chỉ dẫn tận tình của vị sư phụ này cùng sự chuyên cần khổ luyện, chỉ sau một năm, ông đã thành tài. Từ đây, gần như cả cuộc đời ông theo nghiệp võ cho đến ngày nay. Dù sau đó, những năm trước giải phóng, ông còn bén duyên làm một nghệ sĩ hài, một diễn viên điện ảnh với nghệ danh “Tùng Phình”.

Căn nhà cũ kỹ mà gia đình ông đang ở trên đường Trần Bình Trọng, quận Gò Vấp cũng là nơi lâu nay ông dùng như một võ đường của Chi hội Vovinam Gò Vấp. Trong nhà hầu như chẳng có vật dụng gì đáng giá, nhưng đậm nét nhất vẫn là rất nhiều hiện vật, hình ảnh đã cũ sờn về những giai đoạn cuộc đời ông, từ những tấm hình ghi lại các hoạt động biểu diễn, thi đấu võ thuật hay nghệ sĩ qua các thời kỳ được ông trân trọng lưu giữ và trang trí khắp phòng như những kỷ vật. Đặc biệt, gia đình đã dành hẳn một phòng để ông làm “phòng truyền thống Vovinam” với bàn thờ Sáng Tổ đặt ở vị trí trang trọng giữa phòng. Trước tủ thờ, ông treo rất nhiều huy chương các loại qua các lần chiến thắng hội diễn hay thi đấu của ông cũng như học trò các thế hệ… Nhìn ông mân mê và chăm chú giải thích về các hiện vật hay hình ảnh trong phòng mới thấy hết sự rạng rỡ và tấm lòng cống hiến cả đời của ông với môn võ Vovinam.

Như phần trên đã nhắc đến, với vóc dáng phương phi, gương mặt dữ dằn, những năm trước giải phóng, Tùng Phình có cơ duyên đến với điện ảnh, hóa thân vào những nhân vật ác ôn, du đãng như vai buôn ma túy (Tứ quái Sài Gòn), du đãng (Sợ vợ mới anh hùng), cảnh sát (Gương mặt tử thần), Tư xích lô (Năm vua hề về làng), tên đòi nợ thuê (Tình khúc thứ mười)... diễn cùng với các nghệ sĩ nổi tiếng thời ấy như: Thẩm Thuý Hằng, La Thoại Tân, Thanh Lan, Văn Chung, Khả Năng, Phi Thoàng, Tùng Lâm, Thanh Hoài, Thanh Việt… Với tính cách xuề xòa, ham vui, ông mải mê rong ruổi theo các đoàn làm phim, cho đến sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng mới bỏ hẳn nghề diễn, võ sư - diễn viên Tùng Phình vẫn chẳng có gì trong tay, ngoài những thế võ Vovinam đặc sắc.

Trong khi nói chuyện, có nhiều lúc khi kể lại một số chi tiết hay giai đoạn nào đó trong cuộc đời của mình, ông tỏ ra lúc nhớ lúc quên nên vợ ông đã phải nhắc hoặc nói lại cho rõ. “Tôi đã trải qua ba, bốn lần bị tai biến nên bây giờ cái đầu của tôi sao kỳ quá, lúc nhớ lúc quên”, ông dí dỏm bảo.

Năm bà vợ, hơn 20 đứa con cùng ba lần trúng độc đắc

Điều khiến chúng tôi vô cùng ngạc nhiên và bất ngờ chính là khi nghe ông kể về số lượng vợ con của ông. Ông cười nhí nhảnh bảo, ông không chỉ có một người vợ này - bà Lý Thị Sinh (60 tuổi, hiện đang ở cùng ông tại căn nhà trên đường Trần Bình Trọng, quận Gò Vấp), mà ông đưa tay đếm 1, 2, 3, 4, 5… “Tôi có tổng cộng 5 người vợ, hơn 20 đứa con cả trai lẫn gái. Ông cười cười rồi nói rằng ông không hút thuốc, cờ bạc, rượu chè, chỉ có chuyện… em út thôi. Ngoài người vợ đầu tiên có hôn thú, còn dường như chỗ nào ông tới là chỗ đó ông lập “nơi đồn trú” và đều để lại hậu duệ của mình, nhưng ông cũng nhấn mạnh rằng những nơi ông tới dạy võ dứt khoát không có chuyện gái gú!

“Tôi cưới người vợ đầu tiên ở Dĩ An, Bình Dương năm 1967, lúc gần 30 tuổi. Có với nhau tới 9 người con nhưng hiện chỉ còn tám - bốn trai, bốn gái. Hồi đó, tôi ở Phú Yên cứ mỗi lần bà ấy ra thăm tôi về là lại có thêm một đứa. Người vợ thứ hai ở quận 3 cũng có với nhau ba đứa con (một trai, hai gái). Vợ thứ ba ở Vĩnh Long có tới bốn người con (hai trai, hai gái). Người vợ thứ tư ở Sa Đéc có một trai, một gái. Còn người vợ thứ năm hiện ông đang ở cùng cũng có ba người con - hai gái, một trai”, ông cười móm mém liệt kê vanh vách.

Hỏi ông về sự “đụng độ nảy lửa” khi năm người vợ này biết ông lăng nhăng, ông cười sảng khoái: “Lúc đầu khi phát hiện ra sự thật, họ giận dữ, chửi mắng tôi dữ lắm, nhưng rồi với tính cách hài hước, tươi vui và cả đào hoa của tôi, họ không thể giận tôi lâu được và dần dần cũng hiểu ra, thông cảm cho tôi. Thực tế lâu nay tôi toàn nhờ vả vợ con thôi chứ trong tay tôi chẳng có gì cả”.

Ngồi nghe chồng kể chuyện, bà Sinh thỉnh thoảng lại cười tủm tỉm. “Hồi trẻ ông ấy vui tính lắm, nói chuyện với ông ấy cười suốt. Có lẽ cũng do duyên số thế nào mà chúng tôi gặp nhau rồi gắn bó với nhau cũng rất tình cờ. Trong một lần đi quán uống nước với bạn bè rồi gặp nhau, thế là ông ấy cứ theo tôi riết. Khi quyết định sẽ gắn bó với nhau, biết ông ấy “bà này bà kia”, tôi đã xuống gặp chị vợ lớn ở Bình Dương để tìm hiểu và hỏi xem có đúng là họ không còn chung sống với nhau nữa hay không. Khi biết rõ họ không còn duyên nợ nữa, chúng tôi mới sống chung cho tới nay và có với nhau ba mặt con”.

Khi đã chung sống với nhau, bà Sinh vẫn phải hàng ngày chứng kiến sự đào hoa của người chồng nghệ sĩ, tuy vậy điều lạ lùng theo như lời bà nói thì chẳng hiểu sao bà lại không hề ghen tuông gì cả. “Không phải bây giờ già cả rồi nên nói không giận dỗi không ai tin. Nhưng hồi ấy mỗi lần ra rạp Quốc Thanh (trên đường Nguyễn Trãi, quận 1 bây giờ) tìm ông ấy đều thấy hai bên luôn có hai, ba cô kè cổ ông ấy. Chỉ khi nào nhìn thấy tôi, ông ấy mới hoảng buông tay ra, vậy chứ tôi cũng không hề la mắng hay giận hờn gì cả, có lẽ do tính tôi vô tư, ít nghĩ ngợi. Hơn nữa tôi cũng biết rằng dù chồng mình có làm gì rồi cuối cùng cũng về với mình thôi, không thể bỏ mình được”.

Tuy vậy theo bà Sinh thì chuyện chồng mình có chính xác bao nhiêu đứa con bà cũng không nắm rõ, nhưng con số bà có thể đếm được thì ngoài người vợ đầu tiên của ông có chín đứa con, cộng với người vợ giữa (?) có thêm hai đứa con nữa, cùng với bà có ba đứa con, tính ra cũng đã hơn 10 người con rồi. “Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng với tính cách đào hoa của ông ấy thì chuyện có thêm nhiều người con rơi rớt ở đâu đó nữa cũng là chuyện không có gì khó hiểu cả”, bà nửa đùa nửa thật.

Quan sát căn nhà tuềnh toàng của vợ chồng ông và các con (căn nhà này do ba mẹ bà Sinh để lại), cũng có thể phần nào hiểu được gia cảnh không khá giả gì, dù trước đây ông đã trúng số độc đắc tới ba lần. Nhắc tới chuyện trúng số, bà Sinh cười chia sẻ: “Trúng số năm nào chúng tôi không nhớ rõ nhưng mỗi lần trúng giải thưởng hồi đó chỉ được khoảng hơn 6 triệu đồng. Lần đầu trúng, vợ chồng tôi đã xây lên được căn nhà hiện tại vì trước đó căn nhà cũ quá xập xệ. Sau đó hai lần trúng số tiếp theo chủ yếu dùng để sắm sửa đồ đạc vật dụng trong nhà… Chúng tôi xem ba lần trúng số chính là lộc trời phật đã ban phước giúp gia đình tôi. Chứ cuộc sống vợ chồng tôi rất bấp bênh vì với thu nhập từ dạy võ của ông ấy cũng chẳng đáng là bao, trong khi tôi chỉ buôn bán nhỏ”.

Hiện tại mọi thu nhập của vợ chồng ông đều trông vào cái quán nước nhỏ ngay trước nhà, nhưng với tình hình buôn bán như bây giờ cũng rất khó khăn. “Mọi chuyện chi xài trong gia đình, rồi tiền thuốc thang cho ông ấy đều phải dựa vào cái quán này, vậy mà cứ mỗi lần ông ấy nhập viện là rất tốn kém trong khi cả hai vợ chồng tôi chẳng có nguồn thu nào khác. Nhiều khi tôi cũng buồn lắm vì thấy ba đứa con chẳng đứa nào có công ăn việc làm ổn định… Nói vậy thôi chứ nghèo thì nghèo nhưng vẫn vui vẻ đùm bọc nhau mà sống là tốt lắm rồi”, bà cười rất tươi chia sẻ thật tình.

Quả là tính cách của ông bà khá giống nhau, vui vẻ, hài hước, coi mọi sự trên đời cứ như không và chẳng có gì đáng bận tâm cả. Ngay cả khi bây giờ ông đang mang trong mình nhiều căn bệnh nguy hiểm như u xơ tuyến tiền liệt, cao huyết áp, nghẽn mạch máu não, rối loạn tiền đình, khiến cho bốn năm nay ông không ngưng dùng thuốc ngày nào. Nói vậy chứ bà thương và gắn bó với ông bao năm nay cũng chính vì cái tính hài hước, tếu tếu của ông, có chuyện gì ông cũng chỉ cười hề hề rồi mọi chuyện cũng qua. “Ông ấy còn sống ngày nào, tôi sẽ cố gắng lo lắng hết mình cho ông ấy. Nhưng tôi cũng thường nói rằng giờ ông lớn tuổi hơn tôi, ông nằm đó còn có tôi lo, sáng ông muốn ăn gì, tôi còn chạy đi mua về cho ông ăn. Đến khi ông đi rồi thì tới phiên tôi không biết ai lo đây, con cái tụi nó lo cũng chỉ có chừng mực thôi chứ chăm sóc nhau làm sao bằng vợ với chồng được… Nghe tôi nói thế, ông ấy lại cười tít mắt”, bà cười dí dỏm nhìn ông

Phú Lữ

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?